Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Aukje de Vries en Omtzigt over het bericht ‘bij crisis helpt Italië banken’

Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 6 november 2018).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Bij crisis helpt Italië banken»?1

Antwoord 1

Ja

Vraag 2

Waar heeft de Italiaanse Minister van Financiën deze uitspraak gedaan? Wat waren zijn
precieze woorden?

Antwoord 2

Het artikel doelt op de uitspraken die de Italiaanse Minister van Financiën Tria heeft
gedaan bij een evenement van de Italiaanse krant «il foglio» in Florence (Italië).2

De strekking van de boodschap van de Minister was dat hij het niet raar vindt als
overheden interveniëren bij banken die in de problemen komen omdat banken in de problemen
effecten kunnen hebben op het bredere financiële systeem.

Vraag 3

Betekent dit dat Italië de regels van de bankenunie terzijde schuift dan wel anders
interpreteert of flexibel interpreteert?

Antwoord 3

Dit is nu niet aan de orde, aangezien er op dit moment geen sprake is van hulp aan
de banken door de Italiaanse overheid.

Bovendien is er op voorhand geen sprake van het terzijde schuiven, anders interpreteren
of flexibel interpreteren van de regels van de bankenunie door Italië. De regels voor
de bankenunie zien toe op gemeenschappelijke regels voor toezicht en resolutie, alsmede
op gemeenschappelijke regels over kapitaaleisen en depositogarantiestelsels. Ook binnen
de regels van de bankenunie zijn er echter mogelijkheden om als overheid orde op zaken
te stellen. Het is aan de Europese Commissie om te beoordelen of er bij eventuele
maatregelen voor de bankensector sprake is van staatssteun en zo ja of het geoorloofde
steun is. Tot slot is het aan de toezichthouders om de regels toe te passen zoals
deze zijn afgesproken.

Vraag 4

Wat betekent dit voor de bankenunie, zeker gezien het feit dat Italië al eerder flexibel
is omgegaan met de regels van de bankenunie, bijvoorbeeld rond de redding van Monte
dei Paschi en het bankenfonds Atalante?3
4

Antwoord 4

In antwoord op eerdere vragen is uiteengezet wat de mogelijkheden zijn voor overheden
om orde op zaken te stellen bij banken. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen enerzijds
liquiditeitssteun en anderzijds kapitaalsteun, waarbij ook is beschreven wat de voorwaarden
hiervoor zijn en hoe deze moeten worden toegepast.5 In het geval van Banca Monte dei Paschi di Siena ging het om kapitaalsteun in de vorm van een zogeheten preventieve herkapitalisatie.
Daarvoor heeft de Europese Commissie op grond van de staatssteunregels goedkeuring
gegeven alsook getoetst of voldaan is aan de voorwaarden voor preventieve herkapitalisatie.6 Daarnaast zijn er ook operaties waarbij geen sprake is van formele staatssteun.7

De regels voor de bankenunie, zoals genoemd in antwoord op vraag 3, blijven onverminderd
van kracht. Hetzelfde geldt voor de regels die gelden rondom staatssteun. Zo wordt
in gevallen waar overheden kapitaal verschaffen, vereist dat de houders van aandelen
en achtergestelde schuld eerst zelf bijdragen, bijvoorbeeld door het opvangen van
verliezen. Dit wordt ook wel de «minimale bail-in tot en met junior crediteuren» genoemd.8

Vraag 5

Wat betekent deze uitspraak voor de voornemens en de onderhandelingen over de toekomst
van de bankenunie en de Europese Monetaire Unie (EMU)?

Antwoord 5

In de onderhandelingen over de toekomst van de bankenunie en de EMU verschillen de
lidstaten van mening over specifieke onderwerpen. De voornoemde uitspraken veranderen
echter niks aan de Nederlandse inzet op het gebied van de bankenunie en de EMU.9

Vraag 6

Bent u het ermee eens dat dit betekent dat er niet gekozen kan worden voor een verdere
vorm van risicodeling, zeker nu Italië al speelt met het idee om de regels op meerdere
terreinen los te laten?

Antwoord 6

De motie van de leden Omtzigt en De Vries10 spreekt uit dat er geen sprake kan zijn van verdere risicodeling in de bankenunie
zonder strenge eisen aan verdere risicoreductie. Net als uw Kamer vind ik het belangrijk
dat stappen worden gezet die leiden tot verdere risicoreductie vóór verdere risicodeling
plaatsvindt. Dit staat los van een interpretatie van uitspraken van politici waarmee
Nederland in de Raad onderhandelt.

Vraag 7

Bent u voornemens bij de volgende Ecofin- en eurogroepvergadering Italië voor te houden
dat de regels van de bankenunie en van de Richtlijn herstel en afwikkeling van banken
en beleggingsondernemingen (BRRD) geen menukaart zijn, maar onverkort gehandhaafd
dienen te worden?

Antwoord 7

Het spreekt wat mij betreft voor zich dat de Italiaanse regering aangesproken wordt
op de regels van het Stabiliteits- en Groeipact en ook die van de bankenunie. Daar
deins ik niet voor terug, getuige ook de laatste Eurogroep-vergadering in oktober
waar ik de Italiaanse Minister zowel plenair als bilateraal op zijn begroting heb
aangesproken. De regels van de bankenunie bieden een aantal opties voor overheden
met daarbij strenge voorwaarden. Het is aan de toezichthouder, de resolutieautoriteit
en de Europese Commissie om de regels toe te passen zoals deze zijn afgesproken (zie
ook antwoord vraag 3).

Vraag 8

Gaat u verder met de voorbereidingen van risicodeling indien Italië op de huidige
koerst blijft?

Antwoord 8

De inzet van Nederland, waarbij verdere risicoreductie als voorwaarde wordt gesteld
voor verdere risicodeling, is niet afhankelijk van de politieke koers van Italië.

Vraag 9

Kunt u deze vragen voor het algemeen overleg Eurogroep/Ecofinraad van 1 november 2018
beantwoorden?

Antwoord 9

Nee.