Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Moorlag over het verstrekken van Staatsgaranties bij financiering van franchiseondernemingen

Antwoord van Staatssecretaris Keijzer (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 31 oktober
2018).

Vraag 1

Herinnert zich u de antwoorden van de Minister van Economische Zaken op eerdere Kamervragen
over de financiering van franchiseondernemingen?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u een geactualiseerd overzicht tot op heden geven van de tabel, zoals die is
gegeven in antwoord op vraag 7, over de periode vanaf 2012 tot en met heden?

Antwoord 2

Vraag 3, 4

Kent u het beleid van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) om bij subsidieverlening
steeds meer uit te gaan van de verstrekte gegevens en de eigen verantwoordelijkheid
van de aanvrager en dat wie bewust foute informatie verstrekt of zaken achterhoudt,
aangepakt wordt?2

Wie vraagt feitelijk de borgstellingskrediet (BMKB) aan? Is dat een bank? Zo ja, wilt
u dan een geanonimiseerd voorbeeld bijvoegen over wat een bank zoal aanlevert bij
een dergelijke aanvraag?

Antwoord 3, 4

Ja, ik ken en ondersteun het beleid van RVO. Het bijzondere van de BMKB-regeling is
echter dat niet RVO, maar de kredietverlener de rol van loketfunctie vervult. Dat
wil zeggen dat de kredietverlener zelfstandig kan bepalen of een borgstelling wordt
ingepast of niet, uiteraard rekening houdend met de voorwaarden van de BMKB. Inpassing
van een borgstellingskrediet wordt gemeld aan RVO middels een standaard meldformulier.
Dit leidt tot een efficiënt en weinig administratief aanvraagproces. Het mooie van
de BMKB-regeling is dat RVO pas aan het werk hoeft in het geval dat de kredietverlener
daadwerkelijk een verliesdeclaratie bij de Staat indient. Op dat moment krijgt RVO
inzage in de beoordeling van de bank bij verstrekking van het oorspronkelijk krediet.
Deze informatie betreft o.a.:

– Juridische structuur

– Kredietstructuur (aansprakelijkheden/zekerheden/voorwaarden)

– Reden van investeren

– Specificatie investering en financiering

– Markt (potentieel/ontwikkelingen/positie & kracht/concurrentie)

– Ondernemer (kwaliteiten en ervaring)

– Operationele aspecten bedrijfsvoering

– Exploitatie- en investeringsbegroting (marge & onderbouwing)

– Solvabiliteit & liquiditeitsruimte

– Financieel commitment ondernemer

– Zekerhedendekking

– Kwaliteit cijfermateriaal

– Eindafweging van het risico.

Mocht blijken dat de initiële beoordeling van de kredietverlener niet strookt met
de voorwaarden van de BMKB-regeling, en de borgstelling ten onrechte is ingepast,
dan zal de verliesdeclaratie worden afgewezen. Een door RVO geaccrediteerde kredietverlener
mag gebruik maken van de BMKB. Dit zijn voornamelijk banken en een aantal alternatieve
financiers.

Vraag 5

Beschikt u over gegevens of signalen waaruit blijkt dat er bij de aanvraag van genoemde
borgstellingskredieten voor franchiseondernemingen door banken met enige regelmaat
te rooskleurige of anderszins onjuiste informatie wordt verstrekt? Zo ja, waar bestaan
die gegevens of signalen uit? Zo nee, bent u bereid om te onderzoeken in hoeverre
de informatie waarop deze borgstelling door banken wordt gevraagd een realistische
risico-inschatting van de betreffende franchiseondernemingen geeft?

Antwoord 5

Ik herken niet het beeld dat er door franchiseondernemingen vaker onjuiste of te rooskleurige
informatie wordt verstrekt. Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 3 is de bank
verantwoordelijk voor een juiste toepassing van de BMKB. Bij een verliesdeclaratie
toetst RVO standaard of de bank een realistische risico-inschatting heeft gemaakt
van de betreffende onderneming. Zo niet, dan zal de verliesdeclaratie niet of slechts
ten dele worden gehonoreerd.

Vraag 6

Deelt u de mening dat indien blijkt dat als een aanvrager bij een aangevraagde borgstellingskrediet
niet realistische of evident onjuiste gegevens over de levensvatbaarheid van een franchiseonderneming
heeft gegeven, bijvoorbeeld blijkend uit een evident te laag loonkostenpercentage,
dat dat als foute informatie kan worden beschouwd? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Als de aanvrager bij de toepassing van de BMKB evident verkeerde inschattingen heeft
gemaakt over de levensvatbaarheid van een franchiseondernemer, die duidelijk aan de
aanvrager te verwijten valt, dan zal RVO een eventuele verliesdeclaratie afwijzen.
Het is uiteindelijk aan RVO om te beoordelen of een bank al dan niet nalatig is geweest
bij het inpassen van een borgstelling. Daarbij speelt proportionaliteit ook een rol.
Er kunnen na verstrekking van een lening met borgstelling externe effecten optreden
die de bank niet had kunnen voorzien.

Vraag 7

Hoe vaak heeft RVO.nl sinds 2012 opgetreden tegen aanvragers van een borgstellingskrediet
die informatie hebben verstrekt of zaken hebben achtergehouden bij het aanvragen van
een dergelijke garantiestelling voor een te financieren franchiseorganisatie? Welke
maatregelen zijn tegen deze aanvragers genomen? In hoeveel gevallen is er aangifte
door RVO gedaan en voor welke strafbare feiten?

Antwoord 7

RVO is niet bekend met gevallen waar aanvragers bewust informatie achterhouden of
verkeerde informatie verstrekken bij borgstellingen voor franchiseorganisaties en
heeft daar dus ook geen actie op ondernomen.

Vraag 8, 9

Deelt u de mening dat indien een bank zich publiekelijk profileert als expert op het
gebied van (de risico-inschatting bij) franchise, dat de franchisenemer in hoge mate
op die risico-inschatting moet kunnen vertrouwen? Zo ja, welke juridische en praktische
mogelijkheden zijn in een dergelijk geval beschikbaar voor een franchisenemer of de
RVO als een franchisenemer op basis van verkeerde informatie een onderneming start
en bij die bank financiert?

Acht u het denkbaar dat er in een dergelijk geval sprake kan zijn van strafbare feiten
en zo ja, welke? Zijn er in dit verband door franchisenemers aangiftes gedaan en wat
is de aard en de omvang daarvan? Zo nee, waarom deelt u die mening niet?

Antwoord 8, 9

Belangrijk is dat een bank bij verstrekking van een borgstellingskrediet ook eigen
risico loopt. Een borgstelling dekt immers maximaal 67,5% van het eigen risico (doorgaans
een dekking van 45%). De bank heeft dus belang bij een zorgvuldig proces om kredieten
(met borgstelling) te verstrekken en hier ligt ook de expertise van banken. Uiteraard
hecht EZK veel waarde aan een juiste toepassing van borgstellingen, daarom worden
alle ingediende verliesdeclaraties door RVO gecontroleerd.

Een franchisenemer moet kunnen vertrouwen op het professionele oordeel van de bank,
mits de onderneming de juiste informatie aan de bank beschikbaar stelt. Mocht een
ondernemer zich op onrechtmatige wijze benadeeld voelen door een bank, dan kan een
ondernemer zich richten tot de rechtspraak. Mij zijn overigens geen signalen bekend
dat er bij de kredietverlening aan franchiseondernemingen strafbare feiten plaatsvinden.