Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Kops over huurders die gedwongen worden tot werk (en statushouders niet)

Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen
22 oktober 2018).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Huurders gedwongen tot meewerken»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Om wat voor werkzaamheden gaat het, nu kennelijk 160 huurders – de zogenoemde «dragende
bewoners – van de in totaal 250 door corporatie Portaal te realiseren woningen worden
gedwongen vier uur per week te werken? Wat hebben de werkzaamheden met volkshuisvesting
te maken? Wat zijn de consequenties – voor het huurcontract – indien de werkzaamheden
«niet voldoen aan de verwachtingen»? Worden de huurders voor deze werkzaamheden betaald
en/of leiden deze werkzaamheden tot een lagere huurprijs? Zo ja, hoeveel? Deelt u
de mening dat corporatie Portaal bij haar kerntaak moet blijven – het realiseren en
beheren van betaalbare woningen – en zich niet als «semi-werkgever» moet opstellen?

Antwoord 2

Woningcorporatie Portaal wil het kantoorpand «Meanderpark» in Nieuwegein ombouwen
naar 250 sociale huurappartementen en deze verhuren met het «gemengd wonen» concept.
Dit betekent dat Portaal «dragende» en «vragende» huurders samen huisvest. De «vragende»
huurders zijn uitstromers uit de maatschappelijke opvang, mensen die vanwege dakloosheid
of psychische problemen een tijdje in een instelling hebben gewoond en weer toe zijn
aan zelfstandig wonen. Ook heeft Portaal een taak in het huisvesten van statushouders.
Deze groep kan «vragend» maar ook «dragend» zijn op termijn. Het hoort bij de kerntaak
van corporaties om ook huurders die op enige wijze (lichte vormen van) zorg nodig
hebben te huisvesten. Zorginstellingen hebben tot taak zorg en ondersteuning te bieden
opdat verschillende doelgroepen, bijvoorbeeld uit de maatschappelijk opvang, zelfstandig
kunnen wonen. De corporatie kan hieraan bijdragen door regie te voeren op vrijwillige
steun van medebewoners die dat kunnen en willen doen.

Portaal selecteert huurders die bereid zijn iets voor hun buren te betekenen, de «dragende»
bewoners. Bewoners krijgen ook een rol in toezicht, het organiseren van sociale activiteiten,
het onderhouden van de gemeenschappelijke tuin en het beheren van de gemeenschappelijke
ruimte. Zo stelt Portaal de huurders in staat hun woonomgeving naar eigen idee vorm
te geven. Portaal legt in het huurcontract vast dat de inzet van huurders gewenst
is. Tegelijk is dit op vrijwillige basis en het nalaten van de inzet heeft geen consequenties
zoals het ontbinden van het huurcontract of anderszins. Het huurrecht is hierin duidelijk
en Portaal wil zich daaraan houden. Er staat geen vergoeding tegenover de vrijwillige
bijdrage en ook geen lagere huurprijs. Vier uur per week is een indicatie en geldt
voor een kerngroep van vrijwilligers. Niet iedere huurder zal dezelfde mate van betrokkenheid
tonen. In tegenstelling tot de nieuwsberichtgeving lijkt te suggereren, geeft de corporatie
aan dat van contractueel verplichte werkzaamheden geen sprake is.

De selectie van «dragende» bewoners, die met voorrang gehuisvest worden in een complex
met dit type woonconcept, kan op basis van de in de gemeente geldende huisvestingsverordening.
Verder gelden ook de voorwaarden voor passend toewijzen op basis van de Woningwet.

Vraag 3

Waarom worden de overige 90 huurders – waaronder statushouders – die geen «dragende
bewoners» zijn, vrijgesteld van de te verrichten werkzaamheden en niet gedwongen vier
uur per week te werken? Deelt u de mening dat de «dragende bewoners» hiervan de dupe
zijn en worden achtergesteld ten opzichte van statushouders? Waarom worden statushouders
keer op keer ontzien/voorgetrokken? Bent u bereid hier eindelijk een eind aan te maken?
Betalen de statushouders huur? Zo ja, hoeveel? Is dat evenveel als de «dragende bewoners»
moeten betalen?

Antwoord 3

Zoals in antwoord 2 aangegeven is er geen sprake van contractueel verplichte werkzaamheden
voor huurders. Portaal meldt dat «vragende» huurders en statushouders vrijwillig taken
in het zelfbeheer op zich nemen als ze daartoe in staat zijn. Bij de uitstromers uit
de maatschappelijke opvang en de statushouders zal dit niet altijd mogelijk zijn omdat
de aandacht van deze doelgroep in deze levensfase uitgaat naar zaken als maatschappelijke
integratie. Het gehele woonconcept «gemengd wonen» is erop gericht die integratie
en maatschappelijke deelname te vereenvoudigen. Portaal signaleert dat op den duur
ook vanuit deze groep belangstelling is voor het vervullen van een rol in het zelfbeheer.
Uitstromers uit de maatschappelijke opvang en statushouders betalen net als de andere
huurders huur. In de hoogte ervan is geen verschil.

Vraag 4

Bent u bereid Portaal op de vingers te tikken en ervoor te zorgen, dat de woningen
worden verhuurd zonder allerlei verplichtingen die niets met volkshuisvesting te maken
hebben, en de woningen niet aan statushouders worden toegewezen?

Antwoord 4

Er is geen sprake van verplichte werkzaamheden. De werkzaamheden waarvan sprake is,
kunnen worden uitgevoerd op vrijwillige basis en leiden niet tot lagere huren of vergoedingen.
Op basis daarvan, zie ik geen aanleiding de Autoriteit woningcorporaties (Aw) te vragen
de kwestie te onderzoeken.