Brief regering : Diverse onderwerpen op het gebied van Oekraïense Ontheemden

19 637
Vreemdelingenbeleid

Nr. 295
BRIEF VAN DE MINISTER VAN ASIEL EN MIGRATIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 19 mei 2026

Met deze brief wordt ingegaan op diverse onderzoeksrapporten op het terrein van Oekraïense
ontheemden.

Eindrapport onderzoek reismotieven Oekraïense ontheemden

Bureau Regioplan heeft onderzoek gedaan naar kenmerken, reisroute en motieven van
ontheemden uit Oekraïne die zich in 2025 bij aankomst in Nederland melden bij een
crisisnoodopvang locatie (hierna: CNO). Het onderzoeksrapport «Eindrapport onderzoek
reismotieven Oekraïense ontheemden» treft u aan in de bijlage.

Het doel van het onderzoek was om het inzicht te vergroten ten aanzien van onder meer
het profiel en de gezinssamenstelling, motieven om Oekraïne te verlaten, de afgelegde
reisroute en motieven om in Nederland bescherming aan te vragen.

De inzichten uit dit rapport worden benut bij de ontwikkeling van het langetermijnbeleid
voor de ontheemden uit Oekraïne en zijn daarnaast onder meer nuttig in relatie tot
het huidig benodigde opvanglandschap. Aangezien slechts een deel van de instroom via
de CNO’s plaatsvond, biedt dit rapport een gedeeltelijk beeld van de groep ontheemden
die in de periode van het onderzoek bescherming heeft aangevraagd in Nederland. De
totale instroom van ontheemden met een Oekraïense nationaliteit in 2025 was 28.420
personen. De totale instroom op de CNO-locaties was in 2025 7.840 personen. Er zijn
voor dit onderzoek in totaal 1.752 vragenlijsten ingevuld.

Samenvatting

Het onderzoek laat zien dat de slechte veiligheidssituatie in Oekraïne de belangrijkste
reden is om te vertrekken. Daarnaast zijn aangescherpte wet- en regelgeving, de slechte
economische omstandigheden en hereniging met familie belangrijke motieven. In de tweede
helft van 2025 neemt het aandeel jongeren tussen 18–25 jaar in de instroom toe. Dit
heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat het deze leeftijdscategorie werd toegestaan
om het land te verlaten vanaf de zomermaanden.

Ongeveer 60% van de respondenten in het onderzoek komt direct naar Nederland vanuit
Oekraïne. Ongeveer 40% (N=709) reist via andere landen. Van de 40% die op doorreis
is geweest, verbleef ongeveer 40% langer dan een jaar in dat andere land, waarbij
Polen en Duitsland het meest genoemd werden. Vanaf juli 2025 geeft ongeveer 70% van
de respondenten die op doorreis zijn geweest (ca 145 personen; N=209) aan geen gebruik
te hebben gemaakt van opvang en voorzieningen op grond van de Richtlijn Tijdelijke
Bescherming in dat andere land.

Op de vraag wat de motieven zijn om bescherming in Nederland aan te vragen, laat het
onderzoek zien dat contacten en/of familie, werkmogelijkheden en opvangmogelijkheden
de belangrijkste redenen zijn. Contacten en/of familie in Nederland wordt in de looptijd
van het onderzoek steeds belangrijker. Wat betreft werkmogelijkheden is er een vrij
stabiel beeld te zien. Uit het onderzoek komt naar voeren dat het beeld is dat werk
voldoende beschikbaar is, dat er een goed salaris wordt geboden en dat er sprake is
van goede werkomstandigheden.

Factsheet WODC in het kader van het LOCOV onderzoek over verblijf en terugkeer van
ontheemden uit Oekraïne

Op maandag 11 mei publiceerde het WODC in het kader van het LOCOV onderzoek een factsheet
over verblijf en terugkeer van ontheemden uit Oekraïne. Dit factsheet is het eerste
gepubliceerde onderzoek op basis van de data verzameld tussen september 2025 en december
2025 en biedt daarmee een actueler en uitgebreider inzicht in intenties van ontheemden
ten aanzien van verblijf en terugkeer. De resultaten van het onderzoek worden betrokken
bij de verdere uitwerking van het langetermijnbeleid Oekraïne waarover uw Kamer nader
zal worden geïnformeerd.

Rapporten Instituut Clingendael over beschermingsopdracht ontheemden Oekraïne

Op maandag 11 mei publiceerde instituut Clingendael de rapporten Between War and Return: Scenarios for the Future of Ukraine and Its Refugees en Tijdelijk ontheemd of definitief vertrokken? De dilemma’s van Oekraïense ontheemden.
Dit onderzoeksrapport betreft een rapportage in een reeks onderzoeken naar de beschermingsopdracht
van Nederland ten aanzien van ontheemden uit Oekraïne. In deze reeks onderzoekt Clingendael
de ontwikkelingen op het gebied van migratie-intenties en terugkeermogelijkheden naar
Oekraïne, doormigratie binnen de Europese Unie en vestiging in en terugkeer vanuit
Nederland. Het rapport Between War en Return gaat specifiek in op vier scenario’s ten aanzien van de ontwikkelingen in Oekraïne
en, als gevolg daarvan, verwachtingen ten aanzien van verblijf en terugkeer van ontheemden
in Nederland. Beide rapporten treft u als bijlage bij deze brief. Het instituut Clingendael
zal, in opdracht van het Ministerie van JenV, de beschermingsopdracht voor Nederland
tot maart 2027 blijven onderzoeken. Het volgende rapport volgt naar verwachting rond
deze zomer.

De Minister van Asiel en Migratie,
G. van den Brink