Verslag van een bijeenkomst : Verslag van de Jaarvergadering 2025

AM/ Nr. 71
VERSLAG VAN DE JAARVERGADERING 2025 TE LJUBLJANA

Vastgesteld 19 januari 2026

1. Inleiding

Drie Kamerleden namen van 11 tot en met 13 oktober 2025 deel aan de 71ste jaarvergadering van de NAVO Parlementaire Assemblee in Ljubljana, Slovenië. Dit waren de Eerste Kamerleden Kroon (BBB), Martens (GroenLinks-PvdA) en Petersen (VVD). Ongeveer 260 parlementsleden uit de 32 NAVO-landen en partnerlanden waren
aanwezig. In de verschillende commissies werden rapporten en resoluties besproken
over het versterken van investeringen in defensie en het uitbouwen van de trans-Atlantische
industriële en technologische defensiebasis, blijvende steun aan Oekraïne, het tegengaan
van de groeiende samenwerking tussen Rusland, China en andere autoritaire regimes,
hernavigatie van het ontdooide Arctisch gebied, en het bijdragen aan veiligheid in
strategisch belangrijke regio’s voor het bondgenootschap, waaronder de Westelijke
Balkan, het hoge Noorden, de Zwarte Zee, de Indo-Pacifische regio, het Midden-Oosten
en Afrika. De parlementaire assemblee nam zes resoluties aan1.

Tijdens de plenaire zitting op 13 oktober spraken Danijel Krivec, Vice-President van
de Nationale Assemblee van Slovenië, de Minister-President van Slovenië, Robert Golob,
en de Oekraïense president Zelenski de Assemblee toe, de laatste via videoverbinding.
NAVO Secretaris-Generaal Mark Rutte was aanwezig voor het gebruikelijke vragenuur
met de parlementsleden. De 2025 «Women for Peace and Security Award» werd uitgereikt
aan Dr. Vjosa Osmani Sadriu uit Kosovo. Benedetta Berti (Italië) werd officieel benoemd
tot nieuwe secretaris-generaal van de Parlementaire Assemblee van de NAVO als opvolger
van Ruxandra Popa. Voorafgaand aan de bijeenkomst troffen de delegaties uit de Benelux
elkaar bij de Nederlandse ambassadeur Janneke Vrijland die deze ontmoeting tezamen
met haar Belgische collega Caroline Vermeulen had georganiseerd.

2. Standing Committee

Op 12 oktober 2025 kwam de Standing Committee ofwel het bestuur van de Assemblee bijeen
voor overleg. De Bureauleden en de delegatieleiders, voor Nederland nam Bart Kroon deel aan dit overleg. Besproken werden de partnerschappen van de NAVO PA, de begroting
voor 2026 en de toekomstige zittingen. De nieuwe secretaris-generaal, Benedetta Berti,
lichtte de prioriteiten voor de NAVO PA in 2026 toe. Er was een gedachtenwisseling
met Yehor Cherniev, de delegatieleider van de Oekraïense delegatie.

3. Plenaire zitting

De plenaire zitting op 13 oktober werd geopend door NAVO PA President Marcos Perestrello.
«Als parlementariërs moeten we onze burgers duidelijk maken waarom meer investeren
in defensie noodzakelijk is. We moeten blijven investeren in de strijdkrachten en
capaciteiten die nodig zijn voor collectieve verdediging, om oorlog te voorkomen,
onze vrijheid te beschermen en onze manier van leven te waarborgen,» zei hij. Investeren
in de lange termijn veiligheid van Oekraïne is ook een investering in onze eigen veiligheid,
aldus Perestrello. «De uitkomst van deze oorlog zal niet alleen de toekomst van Oekraïne
bepalen; ze zal ook de Europese veiligheid vormen en zelfs de mondiale orde,» sloot
hij af.

De Minister-President van Slovenië Robert Golob benadrukte dat het behalen van de
capaciteitsdoelstellingen, vooral op het gebied van luchtverdediging, en de blijvende
steun aan Oekraïne, cruciaal zijn om de veiligheid van het NAVO-gebied te waarborgen.
«De beste investering in onze collectieve veiligheid is investeren in de Oekraïense
verdediging,» aldus Golob. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky sprak de Assemblee
via een videolink vanuit Kyiv toe. Hij riep de bondgenoten op om dringend de Oekraïense
luchtverdediging te versterken naar aanleiding van een toename van Russische drone-
en raketaanvallen op bevolkingscentra en energie-infrastructuur, bedoeld om het lijden
van burgers te verergeren met de naderende winter. «Om hun falen op de grond te verdoezelen,
is Rusland begonnen aan een nieuwe golf van luchterror tegen Oekraïne, tegen onze
steden en onze civiele infrastructuur,» zei hij. «Hun belangrijkste doelwit is onze
energie-infrastructuur. Iedere nacht treffen Russische raketten en drones elektriciteitscentrales
en hoogspanningslijnen. Dit is een brute aanval op het normale leven. Om ons hiertegen
te verdedigen hebben we luchtverdedigingssystemen en raketten nodig, systemen die
we in Oekraïne niet volledig kunnen produceren,» aldus Zelensky. Tijdens de slotzitting
spraken ook NAVO secretaris-generaal Mark Rutte en vicevoorzitter van de Europese
Investeringsbank Robert de Groot. Secretaris-generaal Rutte waarschuwde dat de bondgenoten
de dreiging van Rusland niet mogen onderschatten, ondanks de tegenslagen op de Oekraïense
slagvelden. Hij deed een beroep op steun om ervoor te zorgen dat de nationale overheden
hun defensie-uitgavendoelstellingen halen, en wees erop dat een nieuwe generatie snelle
Russische raketten alle bondgenoten bedreigt, ongeacht hun locatie. «We staan nu allemaal
aan de oostflank. We moeten het tempo hooghouden en ik reken op u, als parlementariërs,
om dit uit te leggen aan uw burgers en uw regeringen aan te moedigen hun verplichtingen
na te komen,» voegde hij eraan toe. «U speelt allemaal een cruciale rol in het veilig
houden van de één miljard mensen in de NAVO,» sloot hij af. Hierna beantwoordde hij
vragen van de nationale delegaties. Bart Kroon vroeg hem namens de Nederlandse delegatie of de NAVO een no-flyzone langs de grenzen
van het NAVO-grondgebied moet instellen naar aanleiding van meerdere gevallen waarin
Russische vliegtuigen recentelijk het luchtruim van NAVO-lidstaten zijn binnengevlogen.
Volgens Rutte was dit niet aan de orde.

De Vice-President van de Europese Investeringsbank, Robert de Groot, lichtte investeringen
in militair infrastructuur toe. Hij pleitte ervoor dat landen niet elk apart investeren
in dezelfde infrastructuur, maar gezamenlijk aanbesteden om projecten te financieren.
Kroon merkte op de NAVO PA werkt aan een rapport over de economische impact van verhoogde
defensie-uitgaven en financieringsmogelijkheden. «We kijken ook naar de rol van bestaande
en nieuwe multilaterale financiële instellingen om publieke en private investeringen
in defensie en veiligheid te versterken,» zei Kroon. Hij vroeg naar de visie van De
Groot op zulke initiatieven en andere manieren om privaat kapitaal aan te trekken.
Volgens De Groot zijn alle initiatieven nodig, inclusief multilaterale, en dat deze
elkaar goed aanvullen.

De Kosovaarse president Dr. Vjosa Osmani-Sadriu ontving de Women for Peace and Security Award 2025 als erkenning voor haar inzet voor de versterking van de positie van vrouwen, vooral
in de defensie- en veiligheidssector. Zij ontving de prijs uit handen van NAVO PA
President Marcos Perestrello. «Deze prijs erkent Dr. Osmani»s uitzonderlijke leiderschap
en onvermoeibare inzet om vrouwen in staat te stellen hun volledige en rechtmatige
rol te spelen in het opbouwen van stabiele, democratische en vreedzame samenlevingen,»
aldus Pestrollo. In haar dankwoord droeg Dr. Osmani-Sadriu de prijs op aan de vrouwen
van Kosovo. «Aan de moeders en dochters die nog steeds wachten op gerechtigheid voor
hun dierbaren en aan de jonge vrouwen die met visie leidinggeven,» sprak zij.

De Assemblee nam zes resoluties aan, waaronder die van Bart Kroon inzake de trans-Atlantische
economische samenwerking met onder meer een oproep tot gezamenlijk beleid voor kritische
grondstoffen, energie en voedselzekerheid.

De Assemblee benoemde Benedetta Berti tot haar nieuwe secretaris-generaal en eerde
haar voorganger Ruxandra Popa, die de functie sinds 2020 bekleedde. De Assemblee keurde
de begroting 2026 goed, aangepast aan 1,9% Belgische inflatie.

De Voorjaarsvergadering van de NAVO PA zal plaatsvinden van 29 juni tot en met 1 juli
in Vilnius, Litouwen.

4. Commissies en rapporten

Op 11 en 12 oktober vergaderde de commissie voor defensie en veiligheid. De bijeenkomst
opende met een bijdrage van de Sloveense Minister van Defensie Borut Sajovic. Hij
benadrukte Slovenië»s sterke en langdurige inzet voor de NAVO, die volgens hem onmisbaar
is voor kleine bondgenoten. Hij wees hij op de strategische rol van Slovenië in regionale
logistiek en transport en zijn bijdragen aan NAVO-missies, met name in de Westelijke
Balkan. Hierna sprak Keir Giles van het Koninklijk Instituut voor Internationale Betrekkingen
(Chatham House). Volgens Giles denkt Rusland de oorlog te winnen en streeft naar strategische
voordelen in Europa, onder meer door de VS te verzwakken en de NAVO te ondermijnen.
Europa is volgens hem te afhankelijk van de VS en heeft onvoldoende eigen militaire
capaciteiten ontwikkeld. «Oekraïne is slechts één front in Rusland’s bredere confrontatie
met het Westen,» aldus Giles. Charlie Edwards van het International Institute for
Strategic Studies (IISS) gaf een toelichting op de Russische sabotage en hybride operaties
in het Euro-Atlantische gebied en stelde tien mogelijke maatregelen voor om afschrikking
te versterken, waaronder een herzien NATO-hybrideoorlogsstrategie, een NAVO-EU Raad
voor hybride dreigingen en een snel herstelkorps voor civiele infrastructuur. Hierna
werd het rapport besproken over de toekomstige NAVO-strategie richting Rusland van
rapporteur Patterson (Canada) waarin werd benadrukt dat de Russische oorlog tegen
Oekraïne en pogingen om de NAVO te ondermijnen een systematische uitdaging vormen
die een uitgebreide strategie vereist en nieuw engagement met Rusland pas kan plaatsvinden
na een rechtvaardige en duurzame vrede. Randy Martens vroeg naar toekomstige parlementaire contacten met Rusland waarop de rapporteur antwoordde
dat er geen dialoog moet plaatsvinden vóór een rechtvaardige en duurzame vrede in
Oekraïne, en dat elk contact transactioneel en op basis van concrete onderwerpen moet
zijn, onderworpen aan besluiten van nationale parlementen. Verder werden de rapporten
«Allied Cooperation in the Indo-Pacific» van rapporteur Kyriakis (Griekenland) met
daarin de gevolgen van de steeds nauwere samenwerking tussen China, Rusland en Noord-Korea
voor zowel Euro-Atlantische als Indo-Pacifische veiligheid en het rapport «Iran’s
Threat to Regional and Euro-Atlantic Security» van rapporteur Çakirözer (Türkiye)
over de bedreiging door Iran voor de regionale en NAVO-veiligheid. De aanbevelingen
in het rapport omvatten onder meer het ontwikkelen van een breder regionaal beleid
ontwikkelen, samenwerking met partners in de Golf en het Midden-Oosten, en versterking
van de maritieme en marine-afschrikking.

Dr. Nad’a Kovalcikova van het Europees Instituut voor Veiligheidsstudies (EUISS) besprak
hoe Rusland sinds 2022 diverse vormen van interferentie tegen Europa inzet, vooral
via informatie-manipulatie en cyberaanvallen, gericht op kritieke infrastructuur en
verkiezingen, zoals in Moldavië. De Poolse Luitenant-generaal Piotr Błazeusz vertelde
over de geschiedenis van Russische agressie tegen Europa en de veranderingen aan de
Poolse grens en Sidharth Kaushal van het Royal United Services Institute (RUSI) sprak
over de dreiging voor kritieke onderzeese infrastructuren. Tot slot besprak de commissie
de resolutie «Meeting the Moment: NATO’s Deterrence and Defence Imperatives after
The Hague Summit» van rapporteur Patterson (Canada) over de risico’s voor de Euro-Atlantische
veiligheid door Rusland’s oorlog tegen Oekraïne en de toenemende strategische samenwerking
tussen Rusland, China, Iran en Noord-Korea. De resolutie roept bondgenoten op hun
inzet voor Artikel 5 te herbevestigen, defensiebestedingen te verhogen en deze om
te zetten in concrete capaciteiten, en benadrukt voortgezette steun aan Oekraïne,
samenwerking met Indo-Pacifische partners, versterking van de oostelijke flank van
de NAVO en grotere cyber- en maatschappelijke veerkracht.

De commissie voor economie en veiligheid kwam bijeen op 11 oktober en opende met een
paneldiscussie over de uitdagingen en kansen voor de Europese en trans-Atlantische
defensie-industrie met Boštjan Skalar van het Sloveense Defensie-Industriecluster,
Liam Benham van Boeing Global. Skalar lichtte toe hoe Slovenië zijn defensiecapaciteiten,
gewapende strijdkrachten en defensie-industrie versterkt, met focus op innovatie,
R&D, kunstmatige intelligentie, veilige communicatie en ruimte-technologieën. Benham
benadrukte dat snelle coördinatie en opschalen van industriële productie essentieel
zijn voor de kracht van de NAVO en sprak over het economische belang van de Trans-Atlantische
samenwerking. Hij pleitte voor pragmatisme boven ideologie en een samenwerking bevorderende
beleidsomgeving. Bart Kroon vroeg hem welke beleidsveranderingen hij de Amerikaanse regering en Amerikaanse bedrijven
zou adviseren met betrekking tot samenwerking met bondgenoten. Benham antwoordde dat
de VS en Europa dichter tot elkaar moeten komen. Hierna besprak Rob Murray van de
Bank Development Group de uitdagingen voor geallieerde defensie-industrieën, zoals
onderinvestering, beperkte productiecapaciteit en stijgende wapenprijzen («defence
inflation») na de Russische invasie van Oekraïne. Hij stelde dat een speciaal op defensie
gericht Defence, Security and Resilience-bankinitiatief, ondersteund door staten en
private investeringen, de toegang tot kapitaal voor kleine en middelgrote bedrijven
zou verbeteren, de toeleveringsketens kan uitbreiden en financiële garanties kan bieden
om de defensiecapaciteit van bondgenoten te versterken.

Iuliia Osmolovska, van de denktank GLOBSEC benadrukte de groei van Oekraïne’s defensie-uitgaven
en defensie-industrie, en hun innovatie in drones, autonome maritieme systemen, satellietcommunicatie
en AI. Ze stelde dat beperkte drone-export nodig is om opschaling en R&D te financieren,
en dat Oekraïne op termijn Rusland kan vervangen als wapenleverancier in Afrika, Latijns-Amerika
en Azië.

Hierna lichtte Bart Kroon zijn rapport «Geo-Economic Fragmentation: A Challenge to the Transatlantic Partnership»
toe. Hij wees op toenemende geo-economische fragmentatie: landen kiezen vaker voor
protectionisme, strategische herindustrialisatie en het bewapenen van handel. In het
rapport werden China en Rusland genoemd als voornaamste actoren die economische dwang
en ontduiking van sancties gebruiken om invloed uit te oefenen. «Onze regeringen moeten
economische macht erkennen als een belangrijke pijler van afschrikking, en economische
samenwerking als cruciaal onderdeel van nationale veiligheid,» zei Kroon. Een van
de aanbevelingen in het rapport is de heroprichting van het NAVO Economic Security
Committee om economische veiligheidsvraagstukken aan te pakken door het monitoren
van mondiale economische trends en het coördineren van strategieën voor economische
veiligheid tussen bondgenoten. Daarnaast roept het rapport op tot intensievere samenwerking
tussen de NAVO en de OESO via het Global Parliamentary Network. Het rapport en de
resolutie werden unaniem door de commissie aangenomen. Het rapporteurschap van Kroon
in deze commissie werd verlengd met een jaar. De commissie behandelde ook nog de rapporten
«Coping with Current and Future Threats: The Evolution of North American and European
Defense» van rapporteur Neil Dunn (VS) over versterking van de defensie-industrie,
standaardisatie en interoperabiliteit, en riep op tot een evenwichtiger trans-Atlantische
samenwerking en «The War in Ukraine and Mounting Economic Challenges in the Greater
Black Sea Region» van rapporteur Tamas Harangozo (Hongarije) over het strategisch
belang van de Zwarte Zee-regio.

In de commissie wetenschap en technologie sprak op 12 oktober het hoofd van het Sloveense
Ruimtebureau Tanja Permozer over het belang van de ruimte voor het moderne leven,
veiligheid en beveiliging en de voordelen van internationale samenwerking voor de
ontwikkeling van de wereldwijde ruimtevaartsector. Ze benadrukte ook dat de ruimtevaartsector
gecommercialiseerd is en niet langer uitsluitend door overheden wordt gedreven. Als
belangrijkste uitdagingen benoemde zij ruimtepuin, cyber- en hybride dreigingen, evenals
ethische dilemma’s rondom kunstmatige intelligentie (AI) en eigendom van data. Hierna
introduceerde het hoofd wetenschap van de NAVO, Steen Søndergaard,de NATO Science
and Technology Organization (STO), het grootste onderzoeksnetwerk op het gebied van
defensie en veiligheid, dat wetenschappers, ingenieurs en analisten uit bondgenoten-
en partnerlanden samenbrengt. Hij benadrukte de toenemende betrokkenheid van partners
zoals Zwitserland, Oekraïne, Japan, Zuid-Korea, Nieuw-Zeeland en Australië, evenals
de sterke samenwerking tussen overheidslaboratoria, academische instellingen en de
industrie. Søndergaard schetste de rol van de STO binnen de NAVO bij het omzetten
van onderzoek in beleidsadvies ter ondersteuning van defensieplanning, aanschaf en
gevechtscapaciteiten. De commissie besprak het rapport van rapporteur Sven Clement
(Luxemburg) zijn rapport «Mastering the Future of Uncrewed Warfare» waarbij hij wees
op Rusland’s schendingen van NAVO-luchtruim en Oekraïne’s innovatieve gebruik van
drones als bewijs van de actualiteit van het rapport. Het rapport gaf vijf aanbevelingen
om interoperabiliteit, aanpassingsvermogen, ethische normen en defensie-industriële
samenwerking te waarborgen, en benadrukte dat bondgenoten beslissend moeten optreden
om in te spelen op de zich ontwikkelende realiteit van onbemande oorlogsvoering. Special
rapporteur Zan Mahnic (Slovenië) presenteerde zijn rapport «Space: The Fifth Operational
Domain» waarin hij de toenemende betekenis van ruimte voor de veiligheid van bondgenoten
en de noodzaak tot bescherming van kritieke ruimte-infrastructuur benadrukte. Mahnic
adviseerde dat NAVO en bondgenoten ruimte-infrastructuur als kritieke infrastructuur
beschouwen, samenwerking met publieke en private partners versterken, onderzoek en
innovatie uitbreiden, coördinatie met de EU verbeteren, en universele governance-mechanismen
via de VN bevorderen. Njall Trausti Fridbertsson (IJsland) presenteerde zijn rapport
«Renavigating the Unfrozen Arctic», waarin hij de snelle transformatie van de Arctis
door klimaatverandering en de toenemende geopolitieke concurrentie benadrukte. Hij
waarschuwde dat het smelten van het zee-ijs nieuwe scheepvaartroutes opent, wat de
economische en militaire betekenis van de regio vergroot.

Op 11 en 12 oktober kwam de commissie inzake democratie en veiligheid bijeen. Na de
bespreking van het rapport «Democracy Under Digital Threat: Bolstering the Cybersecurity
of Allied Elections» van rapporteur Dimitrios Kairidis (Griekenland) over de noodzaak
van eenheid en collectieve actie om gedeelde waarden te verdedigen tegen de ondermijning
van het vertrouwen in de democratie door autoritaire regimes sprak Marko Prelec van
de International Crisis Group over de voortgang en uitdagingen in Bosnië-Herzegovina
en Kosovo. Hij merkte op dat Bosnië-Herzegovina (BiH) sinds de jaren 90 grotendeels
gestabiliseerd is, maar een rigide institutioneel systeem dat etnische verdeeldheid
verankert het land beperkt. Hij stelde vast dat het tijdelijke post-oorlog constitutionele
kader van BiH feitelijk permanent is geworden, zonder overeenstemming over hervormingen.
Wat Kosovo betreft, zei hij dat de instellingen redelijk functioneren, maar dat interetnische
spanningen blijven bestaan. Hij concludeerde dat zowel Belgrado als Pristina hebben
nagelaten het Brussel-akkoord van 2013 na te komen, waarbij Servië weigert erkenning
te geven en Kosovo de volledige opname van de Servische minderheid niet garandeert.

Dit werd gevolgd door een presentatie over nieuwe technologieën en democratische veerkracht
door Dominika Hajdu van GLOBSEC. Hajdu waarschuwde dat snelle technologische veranderingen,
met name AI en deepfakes, nieuwe kwetsbaarheden en machtsonevenwichten creëren die
worden uitgebuit door Russische en Chinese actoren. Ze pleitte voor meer transparantie,
verantwoordelijkheid en regulering via audits, strengere handhaving van wetten en
snelle reactiesystemen. Hajdu adviseerde het inzetten van technologie om de democratie
te versterken en pogingen van autoritaire actoren om deze te ondermijnen tegen te
gaan. Hierna spraken Keir Giles van Chatham House en rapporteur Viviane Teitelbaum
(België) over de dreigingen als gevolg van desinformatie door respectievelijk Rusland
en China in verlengde waarvan haar rapport «Protecting Allied Societies from Disinformation
Emanating from the People’s Republic of China» werd behandeld. Het rapport waarschuwde
dat de desinformatie-inspanningen van China zijn uitgebreid van binnenlandse controle
naar een wereldwijde strategie die gericht is op het ondermijnen van democratieën
en het promoten van zijn autoritaire model. Met staatsmedia, sociale platforms en
AI-instrumenten verspreidt Beijing valse verhalen die het publieke vertrouwen willen
ondermijnen en instituties verzwakken.

In de politieke commissie die vergaderde op 11 en 12 oktober schetste de Minister
van Buitenlandse en Europese Zaken van Slovenië, Tanja Fajon, de strategische prioriteiten
van Slovenië binnen de NAVO en haar visie op Europese veiligheid te midden van toenemende
instabiliteit. Ze benadrukte dat eenheid binnen de NAVO en gedeelde waarden belangrijker
zijn dan ooit, en dat een sterke alliantie afhankelijk is van een sterke, complementaire
Europese Unie. Ook bevestigde zij de stevige steun van Slovenië voor de soevereiniteit
van Oekraïne en sprak over het strategische belang van de Westelijke Balkan. Met betrekking
tot opkomende dreigingen waarschuwde ze dat cyberaanvallen, desinformatie en klimaatverandering
het vertrouwen en de stabiliteit ondermijnen, en pleitte ze voor gecoördineerde, geïntegreerde
reacties. Ze sloot af met het benadrukken van het belang van de deelname van vrouwen
aan vrede en veiligheid en prees nationale parlementen voor hun essentiële rol in
het handhaven van collectieve verdediging en democratische veerkracht. Koen Petersen vroeg haar naar de publieke steun in Slovenië voor de NAVO en hogere defensie-uitgaven.
Minister Fajon erkende binnenlandse gevoeligheden, maar benadrukte dat Slovenië volledig
toegewijd blijft aan de NAVO-verplichtingen, en dat zij door middel van een open dialoog
het publieke vertrouwen in de collectieve verdediging wil behouden. De commissie sprak
hierna het rapport «Western Balkans: 30 Years Since Signing of the Dayton Accords»
van rapporteur Tomas Valasek (Slowakije) over de Westelijke Balken. Valaseks rapport
concludeerde dat de NAVO-uitbreiding in Albanië, Montenegro en Noord-Macedonië de
democratie en veiligheid had versterkt, maar dat Bosnië-Herzegovina een ernstige politieke
crisis kent door Republika Srpska. Hij wees op de complexe balans van Servië tussen
EU/NAVO en Rusland/China, het belang van KFOR’s stabiliserende aanwezigheid en de-escalatiemaatregelen in Kosovo, en riep de Euro-Atlantische gemeenschap op tot principiële
betrokkenheid, geloofwaardige uitbreiding en voortdurende steun om democratie te beschermen
en conflict te voorkomen. Hierna sprak Jamie Shea van Friends of Europe over de complexe
strategische omgeving waarin de NAVO zich bevindt, met drie gelijktijdige oorlogen
(Oekraïne, hybride conflict en het risico op een toekomstige grote oorlog) en vier
onderling verbonden tegenstanders: Rusland, China, Iran en Noord-Korea, wiens groeiende
samenwerking het wereldwijde dreigingslandschap hervormt. Hij benadrukte dat Europese
bondgenoten een groter deel van de defensielast moeten dragen, terwijl de alliantie
de trans-Atlantische verantwoordelijkheden herbalanceert en de binnenlandse verdediging
versterkt te midden van een toenemend aantal fysieke en hybride aanvallen. Hij onderstreepte
de noodzaak van snellere herbewapening, efficiënt defensiebudgetbeheer, en betere
coördinatie tussen NAVO, EU en nationale autoriteiten en pleitte voor duidelijkere
regels van engagement in het hybride domein, sterkere civiel-militaire veerkracht,
en wettelijke instrumenten om grijze-zone dreigingen aan te pakken.

Tijdens de gezamenlijke vergadering van de Oekraïne-NAVO Interparlementaire Raad (UNIC)
en de Politieke Commissie bevestigde de President van de Parlementaire Assemblee Perestrello
de onverminderde steun aan Oekraïne en stelde dat de Russische agressie een bedreiging
vormt voor de internationale orde en de Europese veiligheid. Hij riep op tot blijvende
en versterkte steun om een rechtvaardige vrede te bereiken. «De uitkomst van de oorlog
bepalend zal zijn voor de toekomst van de Europese en mondiale veiligheid,» waarschuwde
hij. In aanwezigheid van de plaatsvervangend voorzitter van de Verkhovna Rada, Oleksandr
Korniyenko behandelde de commissie de rapporten «Ukraine – A Resilient Democracy in
War Time» van rapporteur Yehor Cherniev (Oekraine) en «Ensuring a Just and Durable
Peace for Ukraine» van rapporteur Simona Malpezzi (Italie). Korniyenko prees de steun
aan Oekraïne, waarschuwde voor de voortdurende Russische aanvallen op kritieke infrastructuur
en riep op tot urgente militaire steun, strengere sancties en versterkte defensiesamenwerking
om Oekraïne te helpen zijn veiligheid en herstel te waarborgen. De beide rapporten
riepen de NAVO-bondgenoten op tot besluitvaardige, verenigde en langdurige steun voor
Oekraïne, inclusief militaire versterking, industriële samenwerking en sancties tegen
Rusland, om verdere agressie te voorkomen en Oekraïne als sterke, soevereine democratie
te consolideren. Het laatste rapport dat in deze commissie aan de orde kwam was «NATO
and the Coalescing Bloc of Authoritarian Countries» van rapporteur Audronius Azubalis
(Litouwen) dat waarschuwde voor de toenemende strategische samenwerking tussen China,
Rusland, Iran en Noord-Korea (het CRINK-blok), dat een van de grootste bedreigingen
vormt voor de regels-gebaseerde internationale orde. Hoewel geen formele alliantie,
coördineren deze landen militair, technologisch en ideologisch, met steun aan elkaar
via wapens, technologie en desinformatie.

De Poolse Luitenant-generaal Piotr Błazeusz sprak over de versterking van de geallieerde
luchtverdediging en afschrikking langs de oostflank. Hij schetste het Poolse perspectief
op de veranderende veiligheidsomgeving langs de oostflank van de NAVO en benadrukte
dat Russische agressie en hybride tactieken de regio hebben veranderd in een frontlinie
van zowel conventionele als onconventionele confrontatie. Hij beschreef de aanhoudende
Russische en Belarussische activiteiten, waaronder spionage, sabotage, cyberaanvallen,
desinformatiecampagnes en schendingen van het Poolse luchtruim, evenals het inzetten
van migratie als wapen aan de Pools-Belarussische grens.

Tijdens de Jaarvergadering zijn in de commissies zeventien concept-rapporten besproken
en aangenomen door de Assemblee.2 Het gaat om de volgende rapporten:

– Democracy Under Digital Threat: Bolstering the Cybersecurity of Allied Elections (commissie
democratie en veiligheid, rapporteur Dimitrios KAIRIDIS (Griekenland)

– Protecting Allied Societies from Chinese Disinformation (subcommissie Resilience and
Civil Security, rapporteur Viviane TEITELBAUM, België)

– Women, Peace and Security: United Nations Security Council Resolution 1325 at 25 (Commissie
democratie en veiligheid, speciaal rapporteur Merle SPELLERBERG, Duitsland)

– NATO’s Future Russia Strategy (commissie defensie en veiligheid, rapporteur Rebecca
PATTERSON, Canada)

– Russia’s Axis of Enablement in its War on Ukraine (sub-commissie Transatlantic Defence
and Security Cooperation, rapporteur Rick LARSEN, VS)

– Allied Cooperation in the Indo-Pacific (subcommissie Future Security and Defence Capabilitie,
rapporteur ad interim Spyridon KYRIAKIS, Griekenland)

– Geo-economic Fragmentation: A Challenge to the Transatlantic Partnership (commissie
economie en Veiligheid, rapporteur Bart KROON, Nederland)

– The War in Ukraine and Mounting Economic Challenges in the Greater Black Sea Region
(subcommissie Transition and Development, rapporteur Tamas HARANGOZO, Hongarije)

– Relations Coping with Current and Future Threats: The Evolution of North American
and European Defense (subcommissie Transatlantic Economic Relations, rapporteur Neal
Patrick DUNN, VS)

– Western Balkans: 30 Years Since Signing of the Dayton Accords (politieke commissie,
rapporteur Tomas VALASEK, Slowakije)

– NATO and the Coalescing Bloc of Authoritarian Countries (subcommissie NATO Partnerschips,
rapporteur Audronius AZUBALIS, Litouwen)

– Ensuring a Just and Durable Peace for Ukraine (subcommissie Transatlantic Relations,
rapporteur Simona Flavia MALPEZZI, Italië)

– Renavigating the Unfrozen Arctic General (commissie wetenschap en technologie, rapporteur
Njall Trausti FRIDBERTSSON, IJsland)

– Mastering the Future of Uncrewed Warfare (subcommissie Technology Trends and Security,
rapporteur ad interim Sven CLEMENT, Luxemburg)

– Space: The Fifth Operational Domain (commissie wetenschap en technologie, speciaal
rapporteur Zan MAHNIC, Slovenië)

– Iran’s threat to Middle East and Euro-Atlantic security (Mediterrane en Midden Oosten
Speciale Groep, rapporteur ad interim Utku ÇAKIRÖZER, Türkiye)

– Ukraine: A Resilient Democracy in War Time (UNIC, rapporteur Yehor CHERNIEV, Oekraïne)

De voorzitter van de delegatie, Kroon

De griffier van de delegatie, Bakker-de Jong