Verslag (initiatief)wetsvoorstel (nader) : Verslag

Nr. 5
VERSLAG

Vastgesteld 9 april 2024

De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken, belast met het voorbereidend onderzoek
van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.

Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de gemaakte opmerkingen
afdoende zal hebben geantwoord, acht de commissie de openbare behandeling van dit
wetsvoorstel voldoende voorbereid.

ALGEMEEN

De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben kennis genomen van de Wijziging van
de Wet verlaging eigen bijdrage huurtoeslag en zijn positief gestemd over dit voorstel.
Deze leden vragen om een schematisch overzicht van de koopkrachtontwikkeling in 2024
van de voorbeeldhuishoudens, zoals deze gepresenteerd worden in de begroting van het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Zij vragen om daarbij per voorbeeldhuishouden
inzichtelijk maken wat voor koopkrachtontwikkeling er gepresenteerd is bij Prinsjesdag,
hoe hoog de inschattingsfout was, wat de koopkrachteffecten waren van de verhoging
van het minimumloon met 1,2%, welke koopkrachtverbetering er nog meer in de CEP2024
zat en wat het totaalbeeld is. Zij vragen tevens inzichtelijk te maken wat het totaalbeeld
is als de voorgenomen extra verhoging van het minimumloon met 1,2% per 1 juli niet
doorgaat.

Zij vragen tevens hoe hoog de huurtoeslagverhoging moet zijn om dezelfde koopkrachteffecten
te krijgen als wanneer het minimumloon met 1,2% stijgt. Zij vragen welke budgettaire
effecten hiermee gepaard gaan en of regering een nota van wijziging op het voorliggende
wetsvoorstel zal indienen als de geplande minimumloonverhoging niet doorgaat. Zo nee,
op welke manier is de regering in dat geval van plan de fout in de koopkrachtberekeningen
te herstellen?

De leden van de NSC-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel
en hebben nog enkele vragen.

Deze leden hebben vragen over de gemaakte fout die ten grondslag ligt aan dit wetsvoorstel.
Wat is de reden dat bij deze koopkrachtberekening een fout is gemaakt? Wat doet de
regering om herhaling te voorkomen?

Zij zijn benieuwd naar een duiding van de relatie van dit wetsvoorstel met de Wet
vereenvoudiging huurtoeslag. Kan de regering aangeven wat het cumulatieve effect is
van deze wijziging naast de Wet vereenvoudiging huurtoeslag?

De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de Wet verlaging eigen
bijdrage huurtoeslag in het kader van de koopkrachtreparatie. Deze leden hebben over
voorliggend wetsvoorstel nog enkele vragen.

De regering heeft gekozen voor koopkrachtreparatie als gevolg van een ontdekte fout
bij de berekening via een verlaging van de eigen bijdrage van de huurtoeslag. De regering
heeft evenwel niet gekozen voor volledige koopkrachtreparatie – maar voor gedeeltelijke
reparatie. Deze leden vragen de regering te motiveren waarom voor gedeeltelijke reparatie
gekozen is. Kan de regering nader duiden welke argumenten aan deze keuze ten grondslag
liggen? Is dit wetsvoorstel niet een voorbeeld van doorgeslagen tekentafelpolitiek?

Dit wetsvoorstel wijzigt de huurtoeslag gedurende het kalenderjaar. Deze leden zijn
kritisch over deze keuze. Zij vragen de regering of zij de mening deelt dat deze keuze
voor precedentwerking gaat zorgen. In voorgaande jaren was koopkrachtbesluitvorming
lopende het kalenderjaar niet mogelijk, met beroep op uitvoeringsargumenten. Kan de
regering nader motiveren waarom in deze situatie toch voor aanpassing van de huurtoeslag
is gekozen, ook met oog op precedentwerking naar volgende jaren? Deze leden vragen
aanvullend of een dergelijke wijziging gedurende het kalenderjaar er niet toe gaat
leiden dat er bij de definitieve vaststelling van de huurtoeslag in grotere mate sprake
zal zijn van terugvorderingen.

De fout in de koopkrachtberekening is vooral pijnlijk voor mensen met een laag inkomen.
Bij de koopkrachtbesluitvorming wordt immers met extra aandacht gekeken naar mensen
met een laag inkomen. De huidige invulling van de huurtoeslag negeert mensen met een
laag inkomen die, ondanks hun inkomen, alsnog in een huurwoning in de vrije sector
wonen. Voor hen is nu, ondanks hun inkomen, geen huurtoeslag beschikbaar. Deze leden
vinden deze situatie onrechtvaardig. Zij vragen de regering hoe huurders in de vrije
sector met een minimuminkomen worden geholpen met voorliggend wetsvoorstel. Erkent
de regering dat voor hen nu geen enkele sprake is van een koopkrachtreparatie, ondanks
dat ook zij een slechtere koopkrachtpositie hebben dan eerder voorgesteld? Zij vragen
de regering voorts te becijferen hoeveel mensen dit betreft.

Naast dit wetsvoorstel is tevens een ander wetsvoorstel ingediend bij de Kamer, namelijk
het wetsvoorstel vereenvoudiging huurtoeslag. Deze leden vragen in hoeverre is overwogen
om dit wetsvoorstel via een nota van wijziging op het reeds ingediende wetsvoorstel
aan de Kamer voor te leggen. Waarom is hier niet voor gekozen?

Deze leden vragen de regering hoe zij de samenloop tussen voorliggend wetsvoorstel
en het wetsvoorstel vereenvoudiging huurtoeslag beoordeelt. In het voorliggend wetsvoorstel
wordt de eigen bijdrage voor de huurtoeslag per maand verhoogd met € 3,05. In het
wetsvoorstel vereenvoudiging huurtoeslag wordt de eigen bijdrage voor de huurtoeslag
per maand verhoogd met € 4,00. Beide wetsvoorstellen bij elkaar opgeteld leiden tot
een verhoging van de eigen bijdrage per maand met € 0,95. Erkent de regering dat een
combinatie van beide wetsvoorstellen een nagenoeg nihil effect heeft? Erkent de regering
dat het samenvoegen van beide wetsvoorstellen (via een nota van wijziging) een veel
logischere keuze was geweest? Is het zonder bezuiniging of met een kleine plus doorvoeren
(dus een verlaging van de eigen bijdrage met ten minste 4 euro) van de vereenvoudiging
van de huurtoeslag niet veel betekenisvoller voor de samenleving dan deze op basis
van koopkrachtfetisjisme gedeeltelijke overhaaste koopkrachtoperatie? Is de regering
bereid deze keuze te heroverwegen? Zo niet, waarom niet?

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering tot slot om via dit wetsvoorstel
de huurtoeslag toegankelijk te maken voor alle mensen die op basis van hun inkomen,
ongeacht de status van de woning die zij huren, recht zouden hebben op huurtoeslag.

Inkomenseffecten, administratieve lasten en regeldruk

De leden van NSC-fractie lezen dat «het positieve inkomenseffect is in nagenoeg alle
gevallen € 3,05 per maand». Deze leden vragen zich af wat het effect per huishoudtype
is. Kan de regering nader toelichten in welke gevallen het positieve effect niet € 3,05
is? Kan de regering daarbij aangeven om wat voor type huishoudens het dan gaat?

De fungerend voorzitter van de commissie, P. de Groot

De griffier van de commissie, Honsbeek