Brief regering : Depositieonderzoek IJmond najaar 2025
32 813 Kabinetsaanpak Klimaatbeleid
28 089
Gezondheid en milieu
Nr. 1575
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 september 2026
Het RIVM meet sinds 2020 in de IJmond hoeveel polycyclische aromatische koolwaterstoffen
(PAK) en metalen er zit in stof dat op de bodem is neergedaald. Mede naar aanleiding
van de uitkomsten van deze onderzoeken wordt door het Ministerie van Infrastructuur
en Waterstaat (IenW) sinds 2021 gewerkt aan het verbeteren van de leefomgeving in
de IJmond, onder andere via de beoogde maatwerkafspraak met Tata Steel en door het
uitvoeren van onderzoek. In dat kader zijn de RIVM onderzoeken naar neergedaald stof
in opdracht van de provincie Noord-Holland, het Ministerie van IenW en de IJmondgemeenten
Heemskerk, Beverwijk en Velsen gecontinueerd. Het meest recente onderzoek, op basis
van metingen in het najaar van 2025, is onlangs afgerond. Dit is het vijfde depositieonderzoek
dat heeft plaatsgevonden. Het onderzoek vindt u als bijlage bij deze brief. Daarnaast
ontvangt u later deze maand een voortgangsbrief over de beoogde maatwerkafspraak met
het bedrijf.
Samenvatting van de onderzoeksuitkomsten
Het RIVM meet sinds 2020 in de IJmond hoeveel polycyclische aromatische koolwaterstoffen
(PAK) en metalen er zit in stof dat op de bodem is neergedaald. Een belangrijke bron
van dit stof is Tata Steel. Het stof veroorzaakt hinder in verschillende dorpen rond
de staalfabriek. PAK en lood in het stof zijn ongewenst voor de gezondheid van jonge
kinderen. In het najaar van 2025 heeft het RIVM voor de vijfde keer metingen gedaan
en de resultaten met eerdere jaren vergeleken.
Ook dit keer blijkt dat er in de regio IJmond meer PAK en metalen zijn neergedaald
dan in gebieden zonder industrie in de buurt. Dat geldt vooral voor Wijk aan Zee.
Er zijn wel aanwijzingen dat de hoeveelheden in Wijk aan Zee in 2025 iets minder hoog
zijn dan in 2020. In de andere woongebieden verschilden de hoeveelheden, ook door
de jaren heen. De hoeveelheid ijzer is bijna overal sinds 2020 flink gedaald.
Het is niet duidelijk of de dalingen structureel zijn en wat de oorzaak ervan is.
Verschillende factoren hebben invloed op de hoeveelheid stof die in de omgeving neerdaalt.
Een daarvan is de hoeveelheid stof die Tata Steel uitstoot, maar ook de windsterkte
en windrichting hebben er invloed op. Omdat het weer (wind en neerslag) verschilde
in de onderzochte jaren, is niet duidelijk hoe groot de invloed van deze factoren
precies is geweest.
Ten slotte is gekeken of de metingen van het luchtmeetnet van PAK en metalen in fijnstof
zijn te gebruiken om de depositie van deze stoffen in de leefomgeving in te schatten.
Dat blijkt niet te kunnen. De metingen van het luchtmeetnet zijn vergeleken met de
depositiemetingen, maar de stijgingen en dalingen van de hoeveelheden lieten niet
dezelfde patronen zien.
Duiding
Dit rapport is de vijfde in de reeks van depositieonderzoeken, waarmee beoogd wordt
trends en ontwikkelingen in stofdepositie in de IJmond inzichtelijk te maken.1 Op basis van de metingen in 2025 kan nog geen structurele trend of substantiële verbetering
worden vastgesteld in de depositie van PAK en zware metalen in de leefomgeving, met
uitzondering van ijzer wat sinds 2020 sterk is gedaald. Er zijn wel eerste aanwijzingen
dat de depositie van PAK en zware metalen iets afneemt ten opzichte van de eerste
metingen. Verder geldt dat de concentraties in de depositie van PAK en een aantal
zware metalen voor de meeste locaties in de IJmond zijn verhoogd ten opzichte van
de achtergrondlocaties. Dit was bij de voorgaande metingen ook het geval.
Depositieonderzoek monitort de totale belasting van alle bronnen uit de omgeving,
zowel nieuwe (door recente uitstoot) als oude (reeds aanwezige depositie die weer
opwaait). Zoals ook bij de vorige rapporten is aangegeven, is het depositieonderzoek
niet bruikbaar om directe resultaten in de leefomgeving te meten van afzonderlijke
maatregelen die zijn getroffen, zoals het windscherm bij Tata Steel of maatregelen
elders in de IJmond. Veel factoren hebben invloed op de hoeveelheid en verspreiding
van depositie. Waaronder niet alleen variaties in emissies maar ook veranderingen
in het terrein, weersomstandigheden en opwaaien van oud bodemstof (resuspensie).
Vervolgstappen
Het RIVM zal komend najaar weer een stofdepositieonderzoek doen in de IJmond. Hierbij
wordt het aantal locaties aangepast en wordt er op 10 in plaats van 25 locaties gemeten.
De meetintervallen zijn daarnaast korter (6 x 9 dagen in plaats van 3 x 18 dagen).
Er wordt dus vaker gemeten met in totaal dezelfde meetperiode als in de voorgaande
onderzoeken. Hierdoor blijft het goed te vergelijken. Met 10 locaties verwacht het
RIVM dat er voldoende zicht blijft op de actuele spreiding van de stofdepositie en
op de langere termijn ook op meerjarige trends in de stofdepositie. De data van eerdere
jaren vormen voldoende basis om voorlopig met minder meetlocaties verder te gaan.
De kortere meetintervallen, met daarin naar verwachting minder variatie in weertype,
zijn bedoeld om beter zicht te krijgen op specifiek Tata Steel als bron van stofdepositie.
Hiermee sluiten we aan bij de eerdere aanbeveling van het RIVM om gerichter te zoeken
naar «de bijdrage van de verschillende factoren op depositie en naar bronherleiding
om scherper de bijdrage van Tata Steel Nederland aan de depositie in de IJmond te
kunnen bepalen».2 Uit het komende depositieonderzoek moet blijken in hoeverre dat inderdaad beter lukt
met kortere meetintervallen.
Benutten metingen TNO
Naast de onderzoeken van RIVM in de leefomgeving, die plaatsvinden in opdracht van
de gezamenlijke overheden, meet TNO in opdracht van Tata Steel ook jaarrond de depositie
op het terrein van Tata Steel, en op een aantal locaties in de IJmond. Dit is op een
aantal punten vergelijkbaar onderzoek, dat mogelijk een bijdrage kan leveren aan betere
inzichten over verspreiding en samenstelling van stofdepositie, de bronduiding daarvan,
en resuspensie. Tata Steel is bereid om relevante metingen openbaar te maken en mee
te werken aan het vergelijken van meetmethoden en analyses, wat ik een positieve ontwikkeling
vind. In de komende periode zullen we verkennen hoe dit verder vorm kan krijgen. Waarbij
zelfstandigheid en onafhankelijkheid van het RIVM voorwaarden zijn.
Breed monitoringsoverzicht rondom Tata Steel en in IJmond (door RIVM)
Het RIVM werkt in opdracht van IenW momenteel aan een breed overzicht van de verschillende
mogelijkheden van meten en monitoring voor de leefomgeving in de IJmond. IenW heeft
aan het RIVM gevraagd om daarbij overkoepelend aandachtspunten en overwegingen op
monitoren rondom Tata Steel en in de IJmond te beschrijven, mede als opvolging van
de inzichten uit de overzichtsstudie van het RIVM uit 20233. Naar verwachting wordt dit rapport in het najaar van 2026 opgeleverd. Mede op basis
hiervan kan ook een besluit worden genomen over het herhalen van de depositieonderzoeken
na 2026.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
A.W.H. Bertram
Indieners
A.W.H. Bertram, staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat