Brief regering : De geannoteerde agenda aan voor de Raad Buitenlandse Zaken van 1 en 2 september 2026
21 501-02 Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse Zaken
Nr. 3465
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 augustus 2026
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan voor de Raad Buitenlandse Zaken van 1
en 2 september 2026.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
T.B.W. Berendsen
GEANNOTEERDE AGENDA INFORMELE RAAD BUITENLANDSE ZAKEN GYMNICH VAN 1 EN 2 SEPTEMBER
2026
Op dinsdag 1 en woensdag 2 september vindt in Wicklow de informele Raad Buitenlandse
Zaken (RBZ), de zogeheten «Gymnich», plaats. Op het moment van schrijven staan de
volgende onderwerpen op de agenda: de Russische agressie tegen Oekraïne, de situatie
in het Midden-Oosten en de effectiviteit van het externe beleid van de EU als ook
de rol van de EU in multilaterale fora. De Ministers van Buitenlandse Zaken van Canada,
IJsland, Noorwegen, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk als ook de Minister van
Buitenlandse Zaken van Oekraïne zijn uitgenodigd voor zowel de bespreking over de
Russische agressie tegen Oekraïne als voor het diner.
Russische agressie tegen Oekraïne
De Raad zal stilstaan bij de voortdurende Russische agressieoorlog tegen Oekraïne.
Daarbij zal worden gesproken over steun aan Oekraïne. Het verwachte toekomstig financieringstekort
van Oekraïne en de eerdere oproep van de Oekraïense Minister van Buitenlandse Zaken
tijdens de Raad Buitenlandse Zaken om de mogelijkheden voor het gebruik van de geïmmobiliseerde
Russische Centrale Banktegoeden verder te onderzoeken zijn mogelijk onderwerp van
gesprek. Ook de EU-lening voor steun aan Oekraïne van EUR 90 miljard zal mogelijk
besproken worden. Voor het kabinet staan bij de besteding van de steunlening de urgente
militaire en niet-militaire noden van Oekraïne voorop. Daarbij moet de lening ook
kunnen worden ingezet voor de aanschaf van noodzakelijk materieel uit derde landen,
wanneer de EU-industrie niet of niet tijdig kan leveren. Versterking van de Oekraïense
luchtafweer blijft essentieel, gezien de urgente tekorten aan Oekraïense zijde en
de aanhoudende Russische luchtaanvallen. Nederland zal in de Raad daarom de lidstaten
oproepen om Oekraïne te blijven steunen op het gebied van luchtverdediging, zowel
via de EU als bilateraal. Daarnaast zal Nederland het bredere belang van voldoende
aandacht voor gelijk verdeelde lasten van de steun aan Oekraïne blijven benadrukken.
Daarnaast zal de Raad naar verwachting stilstaan bij de mogelijkheden om de druk op
Rusland verder op te blijven voeren, waaronder via sancties.
Situatie in het Midden-Oosten
De Raad zal zich buigen over de huidige situatie in het Midden-Oosten. Ten aanzien
van Iran en de situatie in de Straat van Hormuz blijven diplomatieke onderhandelingen
de meest kansrijke route naar een duurzaam einde aan de oorlog en het waarborgen van
vrije doorvaart in de Straat van Hormuz. Nederland is actief betrokken bij diverse
internationale inspanningen, waaronder de door Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk
geleide Hormuz Coalitie. Ook zet Nederland in op het mogelijk maken van EU-sancties
tegen Iraanse personen en entiteiten die betrokken zijn bij de belemmering van vrije
doorvaart. Het kabinet blijft daarnaast voortdurend aandacht houden voor de mensenrechtensituatie
in Iran. Zo stelde de EU vorige maand sancties in vanwege de mensenrechtenschendingen
in Iran, mede op initiatief van Nederland. Daarnaast sloot Nederland zich aan bij
de verklaring van Canada, die de executies van demonstranten en bredere mensenrechtenschendingen
door het Iraanse regime veroordeelde.
De situatie in de Bab al Mandeb en de Rode Zee als gevolg van het voortdurende conflict
tussen de Houthi’s, de Internationaal Erkende regering van Jemen en Saoedi-Arabië
blijft daarnaast zorgwekkend. Ook hier is de Nederlandse inzet gericht op het voorkomen
van verdere escalatie en het herstel van vrije doorvaart.
Nederland zal zijn zorgen uitspreken over de blijvend ernstige situatie in de Gazastrook
en het belang onderstrepen van ongehinderde, veilige en onvoorwaardelijke humanitaire
toegang voor professionele hulpverleners. Ook zal Nederland aandacht vragen voor het
toenemende kolonistengeweld en de uitbreiding van illegale nederzettingen op de Westelijke
Jordaanoever. In dat kader blijft de discussie over de in juli door de Commissie gepresenteerde
opties voor mogelijke EU-handelsmaatregelen relevant. De nationale maatregel om producten
uit onrechtmatige nederzettingen te weren treedt op 22 september a.s. in werking.
In het licht van internationaal rechtelijke verplichtingen blijft Nederland er voorstander
van om dergelijke stappen op EU-niveau te zetten, omdat deze effectiever zijn dan
nationale maatregelen. Ten slotte blijft Nederland zich inzetten voor EU-sancties
tegen gewelddadige kolonisten en hun organisaties. Daarnaast maakt Nederland zich
sterk voor nieuwe sancties tegen Hamas en de Palestijnse Islamitische Jihad (PIJ).
Nederland heeft reeds in juli 2025 de Israëlische Ministers Ben-Gvir en Smotrich tot
persona non grata verklaard en hen als ongewenste vreemdeling gesignaleerd wegens
diens extremistische uitspraken. Nederland blijft voorstander van Europese sancties
tegen deze Ministers en zal hiervoor pleiten in de Raad.
Met betrekking tot de situatie in Libanon zal Nederland in de Raad benadrukken zich
aan de gemaakte afspraken houden en de onderhandelingen voort te zetten om te komen
tot een duurzame vrede. Daarbij acht Nederland EU-steun aan de Libanese veiligheidssector
van belang, onder meer in het kader van de ontwapening van Hezbollah.
Effectiviteit van het externe beleid van de EU, incl. rol van de EU in multilaterale
fora
De Raad zal tijdens deze sessie van gedachten wisselen over de effectiviteit, impact
en wendbaarheid van het buitenlandbeleid van de EU. Om de geopolitieke uitdagingen
waarmee de EU wordt geconfronteerd het hoofd te kunnen bieden, zet het kabinet onder
meer in op het versterken en versnellen van de besluitvormingsprocedures binnen het
Gemeenschappelijk Buitenland- en Veiligheidsbeleid (GBVB), bijvoorbeeld door meer
besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid. Het kabinet zal dit tijdens de discussie
naar voren brengen. Het kabinet verwelkomt een meer efficiënte en effectieve EU-inzet
in multilaterale fora zoals de VN, evenals voorstellen ten behoeve van betere coördinatie
en meer strategisch gebruik van middelen. Het kabinet zet in Europees verband tevens
in op het vergroten van de effectiviteit van militaire en civiele GVDB-missies en
-operaties.
Ondertekenaars
T.B.W. Berendsen, minister van Buitenlandse Zaken