Brief regering : Onderzoek Actualisatie PSO Bovenwindse Eilanden

Nr. 1305
BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 23 juli 2026

Op 13 juni 2023 is de Kamer het onderzoek «PSO Bovenwindse Eilanden» toegezonden1. Het afgelopen jaar is dit onderzoek geactualiseerd om een actueel beeld te krijgen
van de kosten van een openbare dienstverplichting (public service obligation, PSO) op de Bovenwindse Eilanden. In deze brief wordt de Kamer geïnformeerd over dit onderzoek.

Aanleiding onderzoeken

In 2021 is het aandeelhouderschap van de beleidsdeelneming in Winair geëvalueerd2. Uit deze evaluatie is geconcludeerd dat het aandeelhouderschap niet het meest geschikte
instrument is om een betaalbare en betrouwbare bereikbaarheid van de bijzondere Nederlandse
gemeenten Saba en Sint Eustatius te borgen. In deze evaluatie is tevens gemeld dat
het kabinet een PSO als alternatief instrument onderzoekt. Een wijziging van de Luchtvaartwet
BES om een PSO mogelijk te maken ligt op dit moment voor in de Tweede Kamer.

Een PSO is een instrument waarmee de overheid voorwaarden kan stellen aan luchtvaartmaatschappijen
op een bepaalde luchtvervoerroute. Hierbij kan het gaan om de maximumticketprijs,
de minimumvluchtfrequentie, de capaciteit en de continuïteit. Het instrument stelt
de overheid in staat om een minimumaanbod te garanderen wanneer de markt niet in staat
is gebleken om te voldoen aan de vraag die vanuit een maatschappelijk perspectief
bediend zou moeten worden.

Onderzoek Actualisatie PSO Bovenwindse Eilanden

Bijgevoegd is het rapport van SEO Economisch Onderzoek «Actualisatie PSO Bovenwindse
Eilanden», met de resultaten van het onderzoek naar de verwachte effecten en kosten
van verschillende opties voor een PSO op basis van de meest recente beschikbare data.
Enkele belangrijke punten uit dit rapport worden hieronder vermeld.

Ten opzichte van de studie uit 2023 zijn de kosten van een aantal aanvullende scenario’s
onderzocht. Zo is onderzocht wat de kosten zijn van het instellen van een maximumticketprijs
op de verbinding tussen Saba, St Eustatius en St Maarten. Daarbij is onderscheid gemaakt
tussen een maximumticketprijs voor alle reizigers op deze verbinding of een maximumticketprijs
enkel voor de inwoners van Saba en Sint Eustatius. Ook zijn de kosten onderzocht als
er sprake is van een maximum aantal van drie gesubsidieerde tickets per jaar voor
de inwoners van Saba en Sint Eustatius. De benodigde jaarlijkse overheidsbijdrage
wordt in deze verschillende scenario’s geschat in de bandbreedte van 1,6 tot 7,4 miljoen
euro.

In het SEO rapport zijn subsidiebedragen die horen bij specifieke scenario’s, of daartoe
zijn te herleiden, onleesbaar gemaakt. Deze informatie kan namelijk leiden tot verstoring
van een toekomstig aanbestedingstraject. Ook zijn bedrijfsvertrouwelijke gegevens
onleesbaar gemaakt. Deze werkwijze is gelijk aan die van de eerdere studie naar de
PSO uit 2023.

Vervolgstappen

Om een PSO in te kunnen stellen is een wijziging van de Luchtvaartwet BES noodzakelijk.
Pas bij inwerkingtreding van deze wetswijziging kan een PSO ingesteld worden.

Over het al dan niet instellen van een PSO moet nog politieke besluitvorming plaatsvinden.
De komende maanden wordt de politieke besluitvorming voor de PSO voorbereid. In het
kader van deze voorbereiding zal het Ministerie van IenW samen met het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een verkenning uitvoeren met de Openbare
Lichamen van Saba en Sint Eustatius over de uitgangspunten voor een PSO. Deze verkenning
wordt ook benut om voor het opvolgen van de motie van het lid Ceder c.s., waarin het
kabinet wordt opgeroepen om een visie te formuleren over openbare veerverbindingen
tussen Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba (Kamerstuk 36 800 IV, nr. 67). Daarnaast zal met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
een verkenning worden uitgevoerd naar de financiering van dit PSO. Voor de PSO zijn
momenteel nog geen middelen beschikbaar.

Over de te nemen vervolgstappen wordt de Kamer het einde van dit jaar geïnformeerd.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
V.P.G. Karremans