Brief regering : Toezicht in de culturele sector en briefadvies toekomst codes

Nr. 579
BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 2 juli 2026

De Raad voor Cultuur heeft op 23 september 2025 zijn advies «Toezicht in de culturele
sector: een kunst apart» gepubliceerd. De raad geeft aan dat er doorgaans goed toezicht
wordt gehouden in de sector. Tegelijkertijd ziet hij op verschillende onderdelen ruimte
voor verbeteringen.

De raad beschrijft vijf oplossingsrichtingen met aanbevelingen. Ten eerste dienen
de inrichting van het toezicht en de basiskennis van toezichthouders op orde te zijn.
Ten tweede dienen toezichthouders zich meer bewust te zijn van de invloed van gedrag
en cultuur op de dynamiek tussen toezichthouders onderling en in de relatie met bestuurders.
Ten derde adviseert de raad onderzoek te doen naar andere rechtsvormen die minder
toezichthouders vereisen. Ten vierde wordt geadviseerd het externe toezicht te versterken
en tot slot doet de raad voorstellen om de Governance Code Cultuur te verbeteren.

Mijn voorganger heeft een reactie toegezegd op dit advies1. Op dit moment ben ik met verschillende partijen in gesprek om te bepalen welke stappen
er gezet kunnen worden op de verschillende oplossingsrichtingen en aanbevelingen van
de raad. Daarbij houd ik er rekening mee dat we momenteel midden in de lopende subsidieperiode
van de bis 2025–2028 zitten. Ik vind het belangrijk dat we de lessen van de raad meenemen
in de voorbereiding op de nieuwe subsidieperiode die in 2029 van start gaat. Voor
de aanbevelingen op het gebied van de Governance Code Cultuur is daarvoor nog een
verdiepende stap nodig die ik hieronder zal toelichten.

De Governance Code Cultuur is een initiatief uit het veld dat door de sector zelf
is opgesteld en biedt een richtlijn en normatief kader in aanvulling op en ter concretisering
van wettelijke normen. Cultuur+Ondernemen is namens het veld beheerder van de code.
De code wordt samen met de andere twee codes – de Fair Practice Code en de Code Diversiteit
& Inclusie – betrokken bij de criteria van de bis-beoordeling. In de monitoring- en
verantwoordingscyclus besteden het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(OCW) en de Rijkscultuurfondsen aandacht aan de waardes in de codes en wordt daarover
met instellingen het gesprek gevoerd. Daardoor zijn de codes steeds meer onderdeel
gaan uitmaken van het cultuurbeleid. Ik constateer dat daarmee het eigenaarschap van
de codes diffuser is geworden.

De raad heeft een waardevolle reflectie gegeven op de werking van de code bij het
verbeteren van het toezicht in de culturele sector. De raad is van mening dat de Governance
Code Cultuur een zinvol instrument is om goed toezicht te stimuleren, gebrekkig toezicht
te voorkomen en toezicht te verantwoorden. De raad ziet echter wel kansen voor verbeteringen.
Hij is van mening dat de codetekst moet worden geactualiseerd en aangescherpt. Deze
aanbeveling is opgepakt door Cultuur+Ondernemen. Ik vind het mooi om te zien dat zij
hiermee aan de slag zijn gegaan. Daarnaast adviseert de raad de inrichting van de
code opnieuw te bezien om het eigenaarschap van de sector over de code te verbeteren.
Daartoe doet de raad het voorstel voor een combinatie van een apart secretariaat met
daarnaast een onafhankelijke meerstemmige codecommissie waarin het veld vertegenwoordigd
is. In het kader van de herziening van de Governance Code Cultuur doet de raad tevens
een eerste voorzet om deze samen te voegen met de andere twee codes. De raad stelt
voor om de Governance Code Cultuur te behouden en de essenties van de twee andere
codes hieraan toe te voegen.

Ik kan mij voorstellen dat de aanbevelingen van de raad kunnen bijdragen aan het versterken
van het eigenaarschap en het verlagen van de administratieve lasten voor het veld.
Tegelijkertijd blijft rondom het eigenaarschap de vraag bestaan op welke wijze de
code(s) als subsidievoorwaarde en bij de verantwoording zouden moeten terugkomen in
de volgende subsidieperiode. Tot slot vind ik het belangrijk om de betrokkenheid en
het draagvlak in de sector goed in beeld te hebben.

In het Werkprogramma 2025–2026 heeft de raad aangekondigd een nader advies te willen uitbrengen over de toekomst
van de codes. Ik waardeer dit initiatief en stuur de raad daarom een briefadviesaanvraag
met een aantal verdiepende vragen die aansluiten bij de bovenstaande constateringen.
Een afschrift van de aanvraag treft u in de bijlage. In de briefadviesaanvraag verzoek
ik de raad zijn advies voor het einde van 2026 te presenteren, zodat de uitkomsten
(samen met de aanbevelingen uit het toezicht advies) tijdig kunnen worden meegenomen
in de voorbereiding op de ontwikkeling van het cultuurbestel vanaf 2029.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R.M. Letschert