Brief regering : Nederlandse inzet tijdens de Ukraine Recovery Conference in Gdańsk

Nr. 309
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 2 juli 2026

Hierbij bied ik u, mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken, het verslag aan
van de jaarlijkse Ukraine Recovery Conference (URC) van 25 en 26 juni jl. in Gdańsk,
Polen. Ook is in deze brief een overzicht opgenomen van de Nederlandse steun aan Oekraïne,
zoals door uw Kamer is verzocht tijdens het Commissiedebat Oekraïne op 3 juni jl.

Al ruim vier jaar voert Rusland een agressieoorlog tegen Oekraïne, waarbij Russische
aanvallen op onder meer woongebouwen, energie-infrastructuur, watervoorzieningen en
scholen aanhouden. Niet alleen de economie wordt door Rusland op de proef gesteld,
maar ook de moraal van de Oekraïners. Militaire steun stelt Oekraïne in staat zich
aan de frontlinie te verdedigen, de niet-militaire steun houdt het front achter het
front in stand. Dit is cruciaal om Oekraïne economisch en maatschappelijk overeind
te houden.

Door de voortdurende oorlog nemen de kosten van wederopbouw en herstel verder toe:
in de vijfde Rapid Damage and Needs Assessment (RDNA 5) van de Wereldbank, VN en de Europese Commissie worden de totale wederopbouwkosten
voor de komende tien jaar ingeschat op USD 588 miljard. Daarnaast hebben de Oekraïense
burgers zich dit jaar door een zeer zware winter moeten slaan, waarin Rusland de energie-infrastructuur
veelvuldig bombardeerde en men soms tot in wel temperaturen van – 32 graden Celsius
zonder verwarming zat. Dit jaar zijn de energienoden enorm gestegen door de Russische
verwoestingen van de energie-infrastructuur, alleen al voor dit jaar is EUR 5 miljard
nodig.

Deelname aan de Ukraine Recovery Conference

In het licht van bovenstaande en de inzet van het kabinet voor onverminderde steun
aan Oekraïne, heb ik deelgenomen aan de URC in Gdańsk. De URC heeft als doel om internationale
steun voor herstel en wederopbouw van Oekraïne te mobiliseren. Deze URC is het vervolg
op voorgaande conferenties in Lugano (2022), Londen (2023), Berlijn (2024) en Rome
(2025).

De conferentie in Gdansk werd geopend door de premier van Polen Donald Tusk, de premier
van Oekraïne Yuliia Svyrydenko, en de voorzitter van de Europese Commissie Ursula
von der Leyen, waarin zij de noodzaak en urgentie benadrukten voor niet-militaire
steun aan Oekraïne. Diverse staatshoofden, regeringsleiders en ministers uit partnerlanden
spraken hun blijvende steun uit voor Oekraïne evenals internationale financiële instellingen,
het bedrijfsleven, het maatschappelijk middenveld en andere belanghebbenden.

Het belang van veiligheid en weerbaarheid in de herstel- en wederopbouwagenda van
Oekraïne stond deze conferentie centraal. De nadruk lag op het vergroten van de rol
van het bedrijfsleven, het stimuleren van private investeringen en het versterken
van het energiesysteem. Daarnaast zijn ook het versterken van de (lokale) overheid,
ondersteunen van hervormingen, EU-toetreding, corruptiebestrijding, uitdagingen op
de arbeidsmarkt en sociale vraagstukken zoals re-integratie van veteranen, ontheemden
en (vrijwillige) terugkeer van Oekraïners aan bod gekomen.

Tijdens de conferentie heb ik de onverminderde Nederlandse steun aan Oekraïne herbevestigd.
Zonder financiële en economische steun kan Oekraïne de strijd niet volhouden. Het
is cruciaal dat de economie en maatschappij overeind blijven om het moraal op peil
te houden. Rusland zet de kou en winter in als wapen. Herstel van de energie infrastructuur
is daarom een essentieel onderdeel van de Oekraïense weerbaarheid en veiligheid. Naast
steun is het van belang de druk op Rusland te blijven vergroten om Rusland naar de
onderhandelingstafel te bewegen.

Het belang van de wederopbouwagenda, alsook de voortzetting van internationale steun
vanuit alle partners, kwam ook aan bod in mijn gesprekken met Oekraïense kabinetsleden
eerste vicepremier Denys Shmyhal, Minister van Economie Oleksii Sobolev, vicepremier
voor Wederopbouw, Oleksii Kuleba en vicepremier voor Europese integratie en Handel,
Taras Kachka, evenals met de President van de Wereldbank Ajay Banga en de President
van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD) Odile Renaud-Basso.

Energiesteun

De voorbereiding op de komende winter was een centraal thema tijdens de URC en ik
heb samen met de Oekraïense vicepremier en Minister van Energie Denys Shmyhal de Energy Road Map ondertekend. Dit is een bilaterale samenwerking met Oekraïne om de Nederlandse energiesteun
effectief en doelgericht uit te voeren en het energienetwerk weerbaarder te maken
voor komende winter. Dit is van essentieel belang voor de continuïteit van de Oekraïense
energievoorziening. Hiermee wordt ook uitvoering gegeven aan de motie van de leden
Verkuijlen en Bamenga.1 Voorafgaand aan de URC vond ook een G7+ Energie Ministeriele plaats waaraan ik deelnam.
Tijdens deze bijeenkomst heeft Oekraïne de urgente energienoden gepresenteerd en partnerlanden
hun blijvende energiesteun benadrukt.

Samenwerking op het gebied van menselijk kapitaal

Met de ondertekening van een intentieverklaring hebben Nederland en Oekraïne afgesproken
de samenwerking op het gebied van human capital (menskracht) te intensiveren. Deze
samenwerking draait om de «dual intent approach»: Oekraïense ontheemden kunnen deelnemen
aan de Nederlandse arbeidsmarkt en tegelijk hun kennis en vaardigheden voor de wederopbouw
van Oekraïne versterken. De focus ligt op (tekort)sectoren die belangrijk zijn voor
zowel de arbeidsmarkt in Nederland als voor sectoren en beroepen die relevant zijn
voor de wederopbouw van Oekraïne.

Nederlandse bijdrage aan Ukraine Relief, Recovery, Reconstruction and Reform Trust
Fund (hierna: URTF).

Samen met de Managing Director Operations van de Wereldbank, Anna Bjerde, heb ik een
Memorandum of Understanding getekend over de invulling van de eerder gedane Nederlandse
bijdrage van EUR 55 miljoen voor 2026. Ik heb de Wereldbank bedankt voor haar voortdurende
inzet, zowel op het gebied van de wederopbouw-inspanningen, als voor de schade- en
wederopbouwanalyses en hervormingen in Oekraïne.2 Het URTF is een door de Wereldbank beheerd multi-donorfonds, dat een integrale bijdrage
levert aan de wederopbouw- en hervormingsagenda van Oekraïne. Het URTF richt zich
in het bijzonder op herstel van infrastructuur, het elektriciteitsnetwerk, huisvesting,
gezondheidszorg, landbouw en onderwijs. Nederland heeft tot op heden in totaal EUR
318 miljoen bijgedragen aan het URTF.

Ministeriele bijeenkomst Ukraine Donor Platform

Daarnaast nam ik deel aan het jaarlijkse ministeriële overleg van het Ukraine Donor
Platform (UDP), het G7+ coördinatieplatform voor de Oekraïense financiële en herstel-
en wederopbouwnoden. Voorafgaand aan deze ministeriele bijeenkomst vond een Steering Committee plaats van het UDP, waar onder meer is gesproken over de Oekraïense financiële situatie,
hervormingen, het mobiliseren van de private sector en de wederopbouw- en energienoden.

Bijeenkomst Ministers van Financiën

Dit jaar vond er en margevan de URC op uitnodiging van de Poolse Minister van Financiën Domanski voor het eerst
een bijeenkomst van Ministers van Financiën plaats. Nederland was hierbij op hoogambtelijk
niveau vertegenwoordigd. Ook hier is gesproken over het belang van hervormingen, het
betrekken van de private sector en de financieringsnoden in 2027. Een aantal landen
riep op tot het verder verkennen van de inzet van de geïmmobiliseerde Russische centralebanktegoeden.

Deelname Nederlands bedrijfsleven

Onder leiding van de Speciaal Gezant voor Oekraïne nam een delegatie van 15 Nederlandse
bedrijven uit onder meer de gezondheidszorg, energie-, bouw- en defensiesector deel
aan de conferentie. Ik heb met deze bedrijven gesproken over kansen en uitdagingen
over zakendoen in Oekraïne. Een aantal bedrijven nam deel aan verschillende panels
over wederopbouw en de bedrijven kwamen tijdens een matchmaking-evenement in contact
met Oekraïense en Poolse bedrijven en overheid en internationale financiële instellingen.

Ook werden verschillende overeenkomsten door het bedrijfsleven ondertekend. Zo tekenden
de NAM (Nederlandse Aardolie Maatschappij) en het Oekraïense bedrijf Naftogaz een
intentieverklaring, waarin zij aangeven hun samenwerking te willen versterken. De
NAM ontmantelt de komende jaren tal van olie- en gas installaties (o.a. het Groningengasveld)
waarvan een deel kan worden hergebruikt in Oekraïne. Onder het in-kind energiesteunprogramma
is reeds een eerste levering aan kritische onderdelen van de NAM naar Oekraïne getransporteerd.
De komende jaren ziet de NAM mogelijkheden om dit soort leveringen op te schalen.
De intentieverklaring die de NAM en Naftogaz tijdens de URC tekenden is een belangrijke
stap die het commitment van beide partijen bevestigt.

Tijdens de conferentie tekende het Nederlandse bedrijf VDL een intentieverklaring
met het Oekraïense International Institute of Traumatherapyen de Oekraïense Charitable Foundation «Hope and Humanity» over modulaire bouw van ziekenhuizen. Philips tekende met de Kyiv Regional State
Administration een overeenkomst, en Invest International tekende met het Oekraïense
Ministry of Health en de Kyiv Regional State Administration eveneens een overeenkomst.
Beide overeenkomsten gaan over de Kyiv Regional Rehabilitation Clinic. Dit betreft
de ontwikkeling van een nieuw orthopedisch en traumacentrum en protheselaboratorium
in Kyiv, als uitbreiding van het bestaande regionale revalidatiecentrum. QuinteQ Energy
ondertekende een contract voor de levering van een microgrid in de haven van Odessa, in samenwerking met de Hamburger Hafen und Logistik AG. Deze
microgrid zorgt ervoor dat er onafhankelijk van het elektriciteitsnet energie opgewekt kan
worden.

Met betrekking tot de motie van het lid Boswijk c.s. over een verkenning naar een
strategisch partnerschap tussen de havens van Rotterdam en Odessa3, kan ik uw Kamer informeren dat inmiddels gesprekken hebben plaatsgevonden tussen
de havenautoriteiten van Rotterdam en Odessa. Deze gesprekken hebben geresulteerd
in een Memorandum of Understanding gericht op samenwerking op het gebied van havenontwikkeling, logistiek en kennisuitwisseling.

Graag informeer ik u daarnaast over de niet-militaire steun die Nederland in Gdańsk
heeft aangekondigd onder voorbehoud van parlementaire goedkeuring van de nota van
wijziging op de eerste suppletoire begroting BHO 2026.

Versnelde steun aan Oekraine in 2026

Met Nota’s van Wijziging op de begrotingen van BZ en BHOS, wordt er niet-militaire
steun ten hoogte van EUR 178 miljoen versneld beschikbaar gesteld in 2026 uit de gereserveerde
middelen voor niet-militaire steun aan Oekraïne in 2028 en 2029. Het kabinet is voornemens
om deze ODA-steun van EUR 178 miljoen voor 2026 als volgt in te zetten:

– EUR 40 miljoen steun via de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD),
waaronder energie;

– EUR 20 miljoen energiesteun via het Ukraine Energy Support Fund (UESF);

– EUR 45 miljoen wederopbouw-steun aan de Wereldbank, te kanaliseren via SPUR 2.0, een
speciale crisisfaciliteit voor Oekraïne;4

– EUR 10 miljoen via de Internationale Financiële Instellingen, waarmee zal worden ingezet
op de private sector;

– EUR 15 miljoen aan de Europese Investeringsbank (EIB), te kanaliseren via het EU for Ukraine Fund (EU4U) dat de wederopbouw van Oekraïne ondersteunt. Het financiert infrastructuurprojecten
en helpt Oekraïense bedrijven toegang te krijgen tot kapitaal om de economie draaiende
te houden;

– EUR 15 miljoen voor humanitaire hulp, te kanaliseren via VN en het ICRC (EUR 10 miljoen)
en via het Nederlands maatschappelijk middenveld (EUR 5 miljoen). Veel van deze steun
wordt al verstrekt in samenwerking met Oekraïens maatschappelijk middenveld;

– EUR 10 miljoen voor het adresseren van urgente gezondheidsnoden, onder andere te kanaliseren
via de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO);

– EUR 5 miljoen voor verdere versterking van het Oekraïense stelsel van toegankelijke
kwalitatieve geestelijke zorg (Mental Health and Psychosocial Support, MHPSS); en tenslotte

– EUR 18 miljoen reserve, later dit jaar te verdelen om te kunnen inspringen op urgente
noden.

De algehele en ongeoormerkte Nederlandse humanitaire steun5 – die ook in Oekraïne kan worden ingezet – en de hierboven genoemde extra humanitaire
steun, is zo ingericht dat deze de noden van de hardst getroffen en meest kwetsbare
mensen helpt verminderen. Nederland verwacht van haar humanitaire partners ook dat
zij in hun aanpak altijd hulp voor de zwaarst getroffen mensen en de hoogste noden
prioriteren. Deze werkwijze betekent dat Nederland haar humanitaire partners, in lijn
met de Kamermotie van de leden Struijs en Van der Werf 6, stimuleert en ondersteunt om in Oekraïne ook specifiek steun te bieden aan extra
kwetsbare ouderen en gezinnen nabij de frontlinies. Bovendien betekent dit dat als
uitval van energievoorziening levensbedreigend wordt, met name in de winter, ook humanitaire
organisaties inzetten op noodenergievoorziening, in lijn met de Kamermotie van Verkuijlen
en Bamenga7.

Inzet EBRD reflows in Oekraïne

In de Kamerbrief «Nederlandse inzet tijdens de Ukraine Recovery Conference in Rome»8 van vorig jaar is uw Kamer medegedeeld dat er via de EBRD EUR 21,4 miljoen beschikbaar
is gekomen om opnieuw in te zetten voor Oekraïne. EUR 8 miljoen afkomstig uit deze
reflow zou worden ingezet als bijdrage aan de EBRD Ukraine First Faciliteit. Aangezien het CRSF9 en Ukraine Firsttwee afzonderlijke fondsen zijn, wordt met deze constructie het risico op onnavolgbaarheid
in de financiële administratie te groot geacht. Daarom is ervoor gekozen om EUR 8
miljoen bij te dragen aan Ukraine Firstafkomstig uit de middelen ten behoeve van de niet-militaire steun aan Oekraïne in
2026.10 De eerder aangekondigde bijdragen van gezamenlijk EUR 23 miljoen11 via het CRSF van de EBRD ten behoeve van het Oekraïense staatsgasbedrijf Naftogaz
zal voor EUR 15 miljoen afkomstig zijn uit de middelen voor 2026 en voor EUR 8 miljoen
afkomstig zijn uit bovengenoemde reflow. De resterende EUR 13,4 miljoen wordt binnen het Crisis Response Special Fund(CRSF) nogmaals besteed aan Oekraïne, waarmee de inzet en hoogte van de bijdragen
aan het CRSF ongewijzigd blijft.

Overzicht steun aan Oekraïne

Tijdens het Commissiedebat over Oekraïne met de Minister van Buitenlandse Zaken op
3 juni jl. heeft uw Kamer verzocht om een overzicht van de Nederlandse steun aan Oekraïne.
In onderstaande tabel staat de gerealiseerde en geraamde Nederlandse militaire en
niet-militaire Oekraïne-steun op basis van stand Voorjaarsnota (netto uitgaven12). Met Nota’s van Wijziging op de begrotingen 2026 van BZ en BHO is er niet-militaire
steun versneld beschikbaar gesteld in 2026 uit gereserveerde middelen voor niet-militaire
steun aan Oekraïne in 2028 en 2029.13 De Nota’s van Wijziging zijn opgenomen in de standen in onderstaande tabel. De militaire
uitgaven zijn ongewijzigd ten opzichte van het overzicht dat de Minister van Defensie
op 3 juni jl. deelde met uw Kamer.14 In de Miljoenennota 2027 zal uw Kamer opnieuw worden geïnformeerd over de totaal
geraamde steun aan Oekraïne, zoals ook de afgelopen jaren het geval was.

Overzicht gerealiseerde en geraamde Nederlandse steun aan Oekraïne (in miljoenen euro’s)

Categorie

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

Cumulatief

Militaire steun

Totaal

171

965

2.482

5.528

2.980

3.000

3.000

2.563

40

20

20.749

 

Buitenlandse Zaken

–

–

–

75

25

–

–

–

–

–

100

 

Defensie (incl. DMF)

171

965

2.482

5.453

2.955

965

597

145

40

20

13.793

 

Aanvullende Post

–

–

–

–

–

2.035

2.403

2.418

–

–

6.856

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Niet-militaire steun

Totaal

457

546

807

547

1.109

960

403

401

– 32

– 71

5.127

 

Buitenlandse Zaken (incl. BHO)

257

396

641

512

1.053

674

68

61

28

28

3.718

 

Financiën

200

137

134

34

42

42

1

1

– 73

– 112

406

 

Justitie en Veiligheid

–

–

3

–

14

13

13

13

13

13

82

 

Aanvullende Post

–

–

–

–

–

231

321

326

–

–

878

 

Overig (EZ, KGG, IenW, OCW)

–

13

30

–

–

–

–

–

–

–

43

Naast bovenstaande steun aan Oekraïne zijn er in EU-kader garanties en leningen verstrekt
via de begroting van het Ministerie van Financiën.15

Categorie

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

Cumulatief

Garanties en leningen

Totaal

100

1.277

5.443

– 1.412

5.940

–

–

–

–

–

11.348

 

Financiën

100

1.277

5.443

– 1.412

5.940

–

–

–

–

–

11.348

De Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.W. Sjoerdsma