Brief regering : Jaarlijkse overzicht exportkredietverzekering (ekv) 2025

Nr. 462
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 24 juni 2026

Mede namens de Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking bied
ik u bijgaand het jaaroverzicht 2025 van Atradius Dutch State Business (hierna: ADSB)
aan, de uitvoerder van de exportkredietverzekering (ekv).

In deze brief licht ik de belangrijkste ontwikkelingen uit het jaaroverzicht toe en
geef ik daarnaast een vooruitblik op het lopende jaar. Alvorens ik hierop inga, geef
ik in box 1 eerst een korte uitleg over wat een ekv is. Vervolgens wordt ingegaan
op de financiële resultaten over 2025, de strategische pilots en de inzet op defensie.
Daarna worden de internationale ontwikkelingen en de nieuwe voorwaarden van de investeringsverzekering
besproken. Ook ga ik in deze brief in op de actualisatie van het Groene Label, rapporteer
ik over de uitzonderingen van het fossiele uitsluitingsbeleid, informeer ik uw Kamer
over de aanbesteding en kom ik terug op een aangenomen motie van het lid Ceder. Als
bijlage bij deze brief bied ik u ten slotte het ingevulde toetsingskader risicoregelingen
voor de ekv aan.

Kader 1: Uitleg ekv

De exportkredietverzekering (ekv) verzekert betalingsrisico’s die zijn verbonden aan
Nederlandse export en investeringen in het buitenland, om daarmee Nederlandse exporttransacties
mogelijk te maken die de private markt niet kan of wil dekken. Het gaat bijvoorbeeld
om omvangrijke transacties met een lange looptijd in landen met hogere risico’s.

Een concreet voorbeeld van een transactie is de bouw van een brug in Ghana. In dit
voorbeeld kan de Nederlandse exporteur bijvoorbeeld een exporteurspolis afsluiten
waarmee het risico dat de afnemer in Ghana niet betaalt grotendeels wordt afgedekt.
Ook kan de exporteur de afnemer een financieringspolis aanbieden. Dit product dekt
het risico voor banken af die financiering verstrekken aan de koper in Ghana. Daarnaast
kan de Nederlandse exporteur een werkkapitaaldekking of een contragarantie afsluiten,
zodat liquiditeit wordt vrijgespeeld om bijvoorbeeld materiaal in te kopen en onderaannemers
te betalen in de bouwfase.

Atradius Dutch State Business (ADSB) voert de ekv uit namens de Nederlandse staat.
Bedrijven betalen een premie voor deze verzekering die ten minste kostendekkend is.
De ekv is dus geen subsidie-instrument. Over de premie en andere kaders van de ekv
worden afspraken gemaakt binnen de OESO en de EU, om daarmee het gelijke internationale
speelveld te bewaken.

Een doeltreffende ekv-faciliteit opereert aanvullend aan de markt. De additionaliteit
aan de markt wordt onder meer gewaarborgd door de «afbakening verzekeringsactiviteiten
staat». De afbakening stelt vast welke risico’s door de markt verzekerd worden en
daarmee ook waar de Staat zich dus niet mee bezighoudt.1 Naar aanleiding van een aanbeveling in de beleidsdoorlichting ekv 2016 t/m 2021 is
afgelopen periode gesproken met betrokkenen vanuit de banken, verzekeraars en exporteurs
om de kennis over de private verzekeringsmarkt te verdiepen. Hieruit blijkt dat de
markt het gros van de ekv-producten niet aanbiedt. Financieringspolissen met een doorlooptijd
langer dan tien jaar biedt de markt niet aan en bij korter lopende financieringspolissen
verschillen de verzekeringsvoorwaarden dusdanig van de ekv dat deze lastig met elkaar
te vergelijken zijn.

Financieel resultaat 2025

In 2025 werd in totaal voor 4,0 miljard euro aan nieuwe verplichtingen aangegaan,
bestaande uit nieuwe polissen en dekkingstoezeggingen.2 Dit is hoger dan in 2024 toen de nieuwe verplichtingen 3,5 miljard euro en in 2023
3,7 miljard euro bedroegen.3 De ekv is een vraaggestuurd instrument, waardoor de benutting van de ekv schommelingen
kent. Uit eerdere analyse blijkt dat het incidentele karakter van de vraag naar de
ekv hierbij een grote rol speelt.4 Als er in een jaar een zeer omvangrijke transactie wordt verzekerd, dan heeft dat
veel effect op de omvang van de aangegane verplichtingen in dat jaar en de jaren daarop.
Ook conjuncturele factoren spelen een rol bij de schommelingen tussen jaren.

De financiële stromen van de ekv bestaan uit premie-inkomsten, schade-uitgaven, recuperatie-inkomsten
van eerder uitgekeerde schade-uitgaven en de uitvoeringskosten voor ADSB. In 2025
is er 27,2 miljoen euro aan premie en 39,3 miljoen euro aan recuperaties ontvangen.
Er is 108,3 miljoen euro aan schade uitgekeerd, onder andere op polissen met betrekking
tot Sri Lanka (omvang 55 miljoen euro). Deze schade is deels niet-definitief en kan
dus nog worden gerecupereerd. De uitvoeringskosten bedroegen 22,1 miljoen euro. Dit
is de totale kostenvergoeding die in 2025 aan ADSB is uitgekeerd. In 2026 volgt er
nog een naheffing op basis van de definitieve cijfers.

De ekv heeft een begrotingsreserve. Deze fungeert om budgettaire schommelingen in
de inkomsten en uitgaven op te vangen. De reserve wordt aangevuld met ontvangen premies
en recuperaties. Onttrekkingen uit de reserve betreffen definitieve schades en uitvoeringskosten
van ADSB. Bij definitieve schade wordt het innen van de vordering of het restant als
niet meer mogelijk geacht. De begrotingsreserve bedroeg ultimo 2025 830,7 miljoen
euro. Dat is een groei ten opzichte van ultimo 2024, toen de reserve 724,9 miljoen
euro bedroeg.

In 2025 is het totaal aantal transacties dat kwalificeert als groene of mkb transactie
ongeveer gelijk aan het voorgaande jaar. In totaal heeft ADSB 181 nieuwe transacties5 ondersteund, waarvan 49 classificeren als groen- en 66 als mkb-gerelateerd. De afgegeven
polissen worden op de website van uitvoerder ADSB binnen drie weken na afgifte gepubliceerd.6

In aanvulling op de reguliere ekv, voert ADSB ook enkele regelingen van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken uit. Het Dutch Trade and Investment Fund (DTIF) spoor 2 biedt
mogelijkheden aan Nederlandse mkb-ondernemers om zaken te doen in het buitenland wanneer
banken geen financiering op een leverancierskrediet kunnen verstrekken. In 2025 is
onder DTIF2 één polis afgegeven van EUR 700.000. Dit is een daling ten opzichte van
2024, toen er twee polissen met een totale verzekeringswaarde van EUR 1,7 miljoen
werden verstrekt. Daarnaast voert ADSB Dutch Good Growth Fund (DGGF) spoor 3 uit.
Deze regeling is bedoeld voor Nederlandse ondernemers die risicovolle exporttransacties
in ontwikkelingslanden willen doen, waarvoor de reguliere ekv niet van toepassing
is. Onder DGGF3 zijn 12 polissen afgegeven voor vijf verschillende bedrijven met een
totale verzekeringswaarde van EUR 7,4 miljoen. Dit is in lijn met 2024.

Update strategische pilots ekv

Sinds 2025 voert de ekv twee pilots uit: (1) de innovatiedekking en (2) strategische
import.

Met de innovatiedekking ondersteunt de ekv innovatieve bedrijven in Nederland in de
opschalingsfase richting export. Er is maximaal 80% dekking mogelijk op financiering
voor investeringen voor ondernemingen in sleuteltechnologieën. Bedrijven komen in
aanmerking als de technologie onder één of meerdere van de tien prioritaire technologieën
van de Nationale Technologiestrategie (NTS) valt. Met de innovatiedekking kunnen bijvoorbeeld
ondernemingen actief in de (fotonische) chipsector hun productiecapaciteit opbouwen.
In 2025 zijn de dekkingsvoorwaarden van de innovatiedekking verder uitgewerkt en onder
de aandacht gebracht van het bedrijfsleven. Onder de pilot zijn op dit moment twee
aanvragen in behandeling.

Ook de pilot gericht op strategische import is afgelopen jaar nader uitgewerkt en
breder onder de aandacht gebracht. Met deze pilot worden projecten actief in de productie
van kritieke grondstoffen en duurzame brandstoffen ondersteund. Het instrument doet
dit door het kredietrisico van de financiering te verzekeren. Het instrument helpt
de Nederlandse industrie om kritieke grondstoffen of duurzame brandstoffen zeker te
stellen, o.a. via lange termijn afnamecontracten. Buitenlandse én binnenlandse projectenkomen
in aanmerking voor dekking. Dit kan bijvoorbeeld gaan om metaalrecycling, waarmee
kritieke grondstoffen worden herwonnen uit schroot, wat bijdraagt aan de leveringszekerheid
voor Nederland. Ook bij doorvoer en verwerking in Nederland komen projecten in aanmerking
voor dekking. De inzet heeft sinds de start van de pilot geleid tot één concrete aanvraag.

Ekv-inzet defensie

Het kabinet zet in op de versterking van de Nederlandse defensiesector. Vorig jaar
heeft het kabinet de financieringsknelpunten voor de defensie-industrie in kaart gebracht.7 In dit kader is onderzocht hoe de ekv ingezet kan worden om financieringsknelpunten
in de defensiesector te verhelpen. Hieruit volgt dat de defensiebedrijven met name
behoefte hebben aan werkkapitaal en bankgarantiecapaciteit. Verschillende ekv-instrumenten
kunnen hierbij helpen, o.a. de ekv-contragaranties en de werkkapitaaldekking. Eerder
is gebleken dat mkb-bedrijven in de Nederlandse defensiesector niet altijd bekend
zijn met de ekv, waardoor mogelijk kansen op export gemist worden. Daarom zal de ekv-uitvoerder
dit jaar de ekv actief onder de aandacht brengen bij defensiebedrijven.

Internationale beleidsontwikkelingen

Samen met andere EU-lidstaten is het afgelopen jaar ingezet op het versterken van
de samenwerking tussen exportkredietverzekeraars en nationale financieringsinstellingen
in en buiten de EU. Dit draagt bij aan de sterkere positionering van Nederlandse en
Europese bedrijven binnen de nieuwe geopolitieke context door betere aansluiting op
projecten in opkomende markten en de financiering van export naar en investeringen
in deze landen. Om Nederlandse bedrijven te helpen bij de aanvraag van EU-middelen
en het vinden van zakenpartners uit de EU is er een eigen Team National gelanceerd onder de Global Gateway Investment
Hub bestaande uit o.a. ADSB, Invest International, FMO en RVO.

Daarnaast wordt er gewerkt aan een modernisering van de Arrangement on Officially Supported Export Credits, de internationale afspraken voor exportfinanciering. Onderwerp van de modernisering
is het verbeteren van het internationale gelijke speelveld door aanpassingen van de
regels voor ekv-gedekte exportfinanciering, de regels voor gebonden hulp en verbeterde
transparantie over de exportfinancieringsinstrumenten.

Modernisering investeringsverzekering

In 2025 is gewerkt aan de modernisering van de investeringsverzekering, die tot het
Nederlandse ekv-instrumentarium behoort. In andere landen, zoals Duitsland, is de
investeringsverzekering een populair product. Ondernemingen kunnen zich met dit instrument
verzekeren tegen politieke risico’s bij investeringen in het buitenland. Uit onderzoek
bleek dat de voorwaarden van de Nederlandse investeringsverzekering niet meer voldoende
concurrerend waren ten opzichte van andere landen.8 De voorwaarden van de investeringsverzekering zijn vastgelegd in de Regeling investeringsverzekeringen.
Deze regeling is dit voorjaar aangepast.9 Zo is o.a. het maximaal dekkingspercentage verhoogd van 90% naar 98%, zijn de verzekerde
risico’s aangepast en komen er nu meer publieke (multilaterale) banken in aanmerking
voor dekking.

Vergroening ekv en actualisatie Groene Label

Eén van de subdoelstellingen van de ekv-faciliteit is het verhogen van het aantal
groene transacties, zodat exporteurs ondersteund worden in de transitie van een fossiele
naar een duurzame en toekomstbestendige economie. Om groene transacties te stimuleren,
komen deze in aanmerking voor gunstigere verzekeringsvoorwaarden zoals uitgebreidere
dekkingsmogelijkheden. Dit jaar is bijvoorbeeld ekv-dekking afgegeven op de levering
van een sorteerinstallatie voor recycling en op de installatie van windturbinefunderingen
voor een windpark.

Sinds 2019 worden ekv-gedekte transacties geclassificeerd als «groen» via het Groene
Label. Het Groene Label is in 2025 geactualiseerd. ADSB had eerder al als een van
de eerste exportkredietverzekeraars een dergelijke methodiek ontwikkeld. Inmiddels
zijn er in de afgelopen jaren internationale kaders gekomen voor het classificeren
van groene transacties. Daarom is het Groene Label geactualiseerd door het in lijn
te brengen met deze internationale kaders die ook door andere landen worden gebruikt,
zoals de EU taxonomie en de Climate Change Sector Understanding (CCSU) van de Arrangement. Onder het vernieuwde Groene Label is onder meer waterstofproductie toegevoegd als
nieuwe groene activiteit.

Fossiele transacties in 2025

Onder het fossiele uitsluitingsbeleid (COP26-beleid) van de ekv is nieuwe ekv-dekking
aan de fossiele energiesector per 1 januari 2023 beëindigd, behoudens beperkte en
duidelijk gedefinieerde uitzonderingen die in lijn zijn met de 1,5°C doelstelling.
Eerder is toegezegd om de Kamer via de jaarlijkse ekv-monitor te informeren over verleende
ekv-dekking aan fossiele projecten onder de uitzonderingen binnen het COP26-beleid
van de ekv.10 Deze informatie is nu opgenomen in het jaaroverzicht van ADSB. In 2025 is aan tien
fossiele transacties ekv-dekking verleend. Acht van deze transacties vallen binnen
de uitzonderingsgronden van het COP26-beleid die gelden voor ondersteunende diensten
voor reeds bestaande fossiele infrastructuur, waarvan zes voor specifieke vaar- en
voertuigen en twee voor toeleveranciers van ondersteunende diensten of kapitaalgoederen
met verbeterde milieuprestaties. Daarnaast vallen twee transacties buiten de reikwijdte
van het COP-26 beleid, omdat deze verkoop en gebruik van fossiele brandstoffen betreffen.11

Nederland en andere landen rapporteren ook over de afgegeven ekv-dekking aan fossiele
transacties via de jaarlijkse rapportage van de Export Finance for Future (E3F) coalitie.12 Alle afgegeven ekv-polissen met classificatie «groen», «fossiel» en «overig» zijn
tevens te raadplegen op de website van ADSB.13

Aanbesteding

De aanbesteding van de uitvoering van de ekv loopt conform planning. In september
2025 is een markt- en stakeholderconsultatie doorlopen, waarin belangrijke stakeholders
(zoals ekv-gebruikers, ngo’s en belangenorganisaties, zoals VNO-NCW/MKB-Nederland)
zijn geconsulteerd over de concept-aanbestedingsstukken. In januari van dit jaar is
vervolgens de aanbesteding, vormgegeven als een mededingingsprocedure met onderhandeling,
formeel begonnen.14

In de daaropvolgende selectiefase hebben potentiële inschrijvers zich aangemeld om
deel te nemen aan het verdere aanbestedingsproces na de selectiefase. Na beoordeling
van hun aanmelding, zijn deze partijen ook uitgenodigd om deel te nemen aan deze gunningsfase.
Tijdens de gunningsfase kunnen potentiële inschrijvers uiteindelijk een definitieve
inschrijving indienen die door de Staat wordt beoordeeld. De gunningsfase is begonnen
in april van dit jaar en wordt momenteel doorlopen. De gunningsfase biedt ruimte voor
dialoog met inschrijvers om hun voorstellen te optimaliseren. Er is een onafhankelijke
expert met marktkennis ingehuurd om de Staat te ondersteunen bij de beoordeling van
de verschillende inschrijvingen. Het streven is om na afloop van de rechtsbeschermingstermijn15 de opdrachtverlening nog dit jaar te laten plaatsvinden. Daarmee wordt de aanbesteding
afgerond.

De continuïteit van de dienstverlening door ADSB is geborgd. De lopende overeenkomst
tussen de Staat en de huidige uitvoerder ADSB blijft juridisch geldig en wordt nagekomen.
Dat geldt ook voor alle polissen die namens de Staat zijn of worden afgesloten. De
huidige samenwerkingsovereenkomst met ADSB wordt pas opgezegd nadat de aanbesteding
is afgerond. Gezien de contractuele opzegtermijn van drie kalenderjaren blijft de
uitvoering ten minste tot en met 2029 bij ADSB, tenzij beide partijen anders overeenkomen.

Ik zal uw Kamer opnieuw informeren na afronding van de aanbestedingsprocedure.

Toetsingskader risicoregelingen

Als bijlage bij deze brief bied ik u het toetsingskader risicoregelingen voor de exportkredietverzekering
(ekv) aan. Besluitvorming over een nieuwe risicoregeling of aanpassing van een bestaande
risicoregeling vindt plaats aan de hand van het toetsingskader risicoregelingen.16 Hoewel de ekv een reeds lang bestaande regeling is, is het van belang dat ook de
risico’s van de ekv inzichtelijk zijn voor de Kamer. Daarom heb ik het toetsingskader
risicoregelingen opgesteld. Er zijn geen inhoudelijke wijzigingen in de ekv zelf aangebracht.

Motie lid Ceder

Ten slotte wil ik terugkomen op een motie aangenomen door uw Kamer. In juni 2025 heeft
de Kamer een motie aangenomen waarin wordt verzocht de mogelijkheden te onderzoeken
om Suriname in aanmerking te laten komen voor exportkredietgaranties en -verzekeringen.17 Naar aanleiding hiervan is in november 2025 het landenbeleid ten aanzien van Suriname
opnieuw bekeken. Er is besloten dat op dit moment alleen private partijen in aanmerking
kunnen komen voor ekv. Risico’s om verzekeringen af te geven op de Surinaamse overheid
blijven vooralsnog te hoog. Samen met ADSB wordt de risicosituatie in landen als Suriname
nauw gemonitord. Indien de omstandigheden zich verbeteren, zal het kabinet het beleid
heroverwegen en al dan niet aanpassen.

Ik vertrouw erop uw Kamer een goed overzicht van de beleidsmatige en financiële ontwikkelingen
op ekv-gebied te hebben gegeven.

De Staatssecretaris van Financiën,
E. Eerenberg