Brief regering : Verslag van de Raad Algemene Zaken van 16 juni 2026

Nr. 3449
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 22 juni 2026

Hierbij bied ik u het verslag aan van de Raad Algemene Zaken van 16 juni 2026.

De Minister van Buitenlandse Zaken,
T.B.W. Berendsen

VERSLAG RAAD ALGEMENE ZAKEN VAN 16 JUNI 2026

De Raad Algemene Zaken (RAZ) vond plaats in Brussel op dinsdag 16 juni. Op de agenda
stonden het European Democracy Shield (EDS), het Meerjarig Financieel Kader (MFK), de omnibus versimpeling regelgeving,
de voorbereiding voor de Europese Raad (ER) van 18 en 19 juni, gezamenlijke verklaring
wetgevende prioriteiten, One Europe, One Market
Roadmap, Europees Semester, wetgevend programma 18 maanden, en de artikel 7-procedure van
Hongarije. De Minister van Buitenlandse Zaken was niet in de gelegenheid deel te nemen.
Nederland werd vertegenwoordigd door de Permanente Vertegenwoordiger bij de EU.

Ontbijt European Democracy Shield

Tijdens een ontbijtsessie spraken lidstaten met (potentiële) kandidaat-lidstaten over
het European Democracy Shield. Lidstaten onderstreepten dat samenwerking met (potentiële) kandidaat-lidstaten mogelijkheden
biedt om de democratische weerbaarheid zowel binnen als buiten de EU te verhogen.
Nederland steunt deze samenwerking, onder meer op het gebied van het tegengaan van
foreign information manipulation and interference, het vergroten van digitale en mediawijsheid, het betrekken van het maatschappelijk
middenveld en burgers en het waarborgen van de integriteit van verkiezingen.

Meerjarig Financieel Kader

De Raad sprak over de voortgang van de onderhandelingen over het volgende Meerjarig
Financieel Kader (MFK) en het Eigenmiddelenbesluit (EMB). Het Cypriotische voorzitterschap
presenteerde een volgende versie van de negotiating box voor bespreking in de ER van 18 en 19 juni. In deze versie waren voor het eerst concrete
financiële parameters opgenomen voor onderdelen van het toekomstige MFK. De bespreking
bood lidstaten de gelegenheid om hun eerste reacties op de financiële contouren van
de negotiating box te geven.

In lijn met de Kamerbrief kabinetsappreciatie over de negobox van 16 juni jl.1 benadrukte Nederland, samen met een groep gelijkgezinde lidstaten die inzetten op
een moderner en financieel houdbaar MFK, dat de voorliggende negotiating box geen basis vormt voor een akkoord. Volgens Nederland en gelijkgestemden blijft de
voorgestelde omvang van de begroting te hoog en acht Nederland de voorgestelde verdeling
van middelen onvoldoende toekomstgericht. Nederland benadrukte hierbij dat gemeenschappelijke
schuldfinanciering geen alternatief kan zijn voor het maken van scherpe budgettaire
keuzes binnen het MFK. Het volgende MFK moet beter aansluiten bij de huidige Europese
uitdagingen en prioriteiten. Daarbij onderstreepte Nederland het belang van modernisering
van het MFK en verdere versterking van de rechtsstaatsconditionaliteiten.

De Raad nam kennis van de verschillende posities van lidstaten. Besluitvorming over
het MFK en het EMB vond niet plaats. De onderhandelingen over de financiële en horizontale
aspecten van het volgende MFK worden de komende periode onder het Ierse voorzitterschap
voortgezet in de RAZ en de ER.

Gedeeltelijke algemene oriëntaties (PGA’s)

Het Cypriotische voorzitterschap gaf een toelichting op de uitkomsten van de onderhandelingen
over de verordeningen voor het Fonds voor Nationale en Regionale Partnerschapsplannen
(NRPP), het Europees Concurrentievermogenfonds (ECF) en Europa in de Wereld (Global
Europe; GE). Tijdens de Raad werd voor alle drie de verordeningen een gedeeltelijke
algemene oriëntatie (PGA) bereikt. Met deze PGA’s heeft de Raad een voorlopig standpunt
vastgesteld over onderdelen van de Commissievoorstellen, waarmee een belangrijke stap
is gezet in de voorbereiding van de onderhandelingen met het Europees Parlement. De
bereikte PGA’s hebben met name betrekking op de technisch-inhoudelijke inrichting
van de programma’s. Zwaarwegende financiële en budgettaire aspecten, evenals de meest
politieke onderdelen van deze verordeningen, blijven onderdeel van de onderhandelingen
in de RAZ en de Europese Raad op basis van de zogeheten negotiating box.

Nederland sprak steun uit voor het bereiken van de PGA’s voor het NRPP, het ECF en
GE. Nederland verwelkomde in het bijzonder dat een belangrijk deel van de voorgestelde
modernisering van het MFK en de nieuwe architectuur van de Europese begroting in de
teksten is behouden, evenals een versterking van de Handvest- en rechtsstaatsconditionaliteiten.
Hier heeft Nederland ook stevig op ingezet. Met het bereiken van de PGA’s is een belangrijke
stap gezet in de behandeling van de drie sectorale verordeningen. De onderhandelingen
over zwaarwegende financiële en budgettaire aspecten evenals de meest politieke onderdelen
van de verordeningen, worden de komende periode voortgezet middels bespreking in de
RAZ en de Europese Raad op basis van de negotiating box.

Omnibus versimpeling regelgeving

De Raad stond stil bij het voorzitterschapsvoortgangsrapport met betrekking tot de
onderhandelingen over de verschillende omnibusvoorstellen. Het voorzitterschap lichtte
toe de ambitie te hebben om zoveel mogelijk Algemene Oriëntaties en akkoorden op de
omnibussen te behalen. De Commissie benadrukte het belang van een hoog ambitieniveau.
Nederland steunt deze ambitieuze en horizontale aanpak. Daarbij hecht Nederland groot
belang aan de borging van de snelheid en het ambitieniveau, zonder afbreuk te doen
aan de bestaande beleidsdoelen.

Voorbereiding Europese Raad

Tijdens de Raad is gesproken over de ontwerpconclusies voor de ER van 18 en 19 juni.
Ten aanzien van Oekraïne was er brede steun voor het verder opvoeren van de druk op
Rusland, onder meer via een volgend sanctiepakket en aanvullende maatregelen tegen
omzeiling. Nederland pleitte daarbij ervoor dat alle lidstaten hun steun aan Oekraïne
opvoeren en de druk op Rusland verder wordt verhoogd. Over het Midden-Oosten was er
waardering voor recente diplomatieke stappen, in de hoop dat deze bijdragen aan herstel
van vrije scheepvaart in de regio. De Raad stond tevens stil bij de situatie in het
Midden-Oosten en sprak over Iran en de situatie in de Straat van Hormuz, Libanon,
Israël en de Palestijnse Gebieden. De Raad verwelkomde het Memorandum of Understanding (MoU), maar benadrukte tevens het belang van de uiteindelijke inhoud van de afspraken
en succesvolle implementatie. Nederland acht het belangrijk dat er duidelijke afspraken
gemaakt worden over het Iraanse nucleaire programma om te voorkomen dat Iran ooit
een kernwapen kan ontwikkelen. Daarnaast heeft Nederland, met betrekking tot het conflict
in Israël en de Palestijnse Gebieden, onderstreept dat Europese druk op Israël nodig
is om gedragsverandering te bewerkstelligen.

Ten aanzien van de mondiale economische uitdagingen benadrukten lidstaten het belang
van versterking van het concurrentievermogen, onder andere via het verlagen van energiekosten,
versnelling van de groene transitie, handelsverdedigingsinstrumenten en vereenvoudiging
van regelgeving. Een groep lidstaten pleitte voor verwijzingen naar herziening van
het Emission Trading System (ETS), terwijl anderen benadrukten dat het ETS de basis is voor verder verduurzaming.
Nederland vroeg om volledige implementatie van Accelerate EU en benadrukte dat ETS als hoeksteen van het klimaat- en energiebeleid niet opnieuw
moet worden opengesteld. In de discussie over het MFK heeft Nederland onderstreept
dat de inhoudelijke kwaliteit van het volgende MFK boven snelheid moet gaan.

Over EU-uitbreiding bestond brede steun om tijdens de Europese Raad van oktober verder
te spreken over zowel uitbreiding als de noodzakelijke interne hervormingen van de
Unie. Nederland benadrukte het belang van parallel aan de toetredingsprocessen van
kandidaat-lidstaten ook voortgang te maken op interne hervormingen. Tot slot was er
steun voor het blijvend agenderen van veiligheid, migratie (inclusief interne grenscontroles)
en de strijd tegen illegale drugshandel en -criminaliteit, inclusief betere coördinatie
richting derde landen. Nederland verwelkomde in het bijzonder de aandacht voor drugshandel
en -criminaliteit en de oproep tot gecoördineerde EU-actie richting derde landen.

Gezamenlijke verklaring wetgevende prioriteiten

De Raad stond kort stil bij de uitvoering van het wetgevingsprogramma. Deze gezamenlijke
verklaring over wetgevende prioriteiten 2026 van de Raad, het Europees Parlement en
de Europese Commissie is tijdens de ER van 18 en 19 december jl. ondertekend door
de voorzitters van de drie instellingen.

One Europe, One Market Roadmap

De Raad stond stil bij de voortgang op de One Europe, One Market Roadmap, welke en marge van de informele ER op 23 en 24 april jl. ondertekend werd door de
president van Cyprus namens de Raad, de voorzitter van de Europese Commissie en de
voorzitter van het EP.

Europees Semester

De Raad keurde de horizontale notitie goed over de door de Europese Commissie voorgestelde
landenspecifieke aanbevelingen. Deze notitie zal worden doorgeleid aan de Europese
Raad voor bekrachtiging. De landenspecifieke aanbevelingen zullen naar verwachting
uiteindelijk tijdens Ecofinraad van 10 juli worden aangenomen. Daarmee wordt de semestercyclus
afgerond.

Wetgevend programma 18 maanden

Het aankomend trio-voorzitterschap, bestaande uit Ierland, Litouwen en Griekenland,
presenteerde hun gezamenlijke programma. Dit programma is gestoeld op drie pijlers:
1) Vrij en democratisch Europa; 2) sterk en veilig Europa; en 3) een welvarende en
concurrerende Unie. In een tijd van geopolitieke instabiliteit moet de EU slagvaardig,
welvarend en veilig blijven. Nederland ziet daarbij prioriteiten zoals het versterken
van de concurrentiekracht; een modern, betaalbaar en eerlijk MFK; investeringen in
defensie en veiligheid; het verminderen van migratiedruk en stimulatie van terugkeer.

Art. 7-procedure Hongarije

Tijdens de Raad werd de stand van zaken in de artikel 7-procedure besproken die in
2018 tegen Hongarije is gestart. De artikel 7-procedure tegen Hongarije is gericht
op de aanhoudende zorgen over onder meer de onafhankelijkheid van de rechterlijke
macht, corruptie en belangenverstrengeling, ruimte voor het maatschappelijk middenveld,
gelijke rechten voor minderheden, academische vrijheid en mediavrijheid, privacy en
gegevensbescherming.

Hongarije lichtte bij monde van Staatssecretaris Bíró-Nagy de maatregelen uit het
wetgevingspakket zoals gepresenteerd door de Hongaarse regering op 9 juni jl. toe.
Met het pakket aan maatregelen wil Hongarije voldoen aan de met de Commissie gemaakte
afspraken over de voorwaarden voor Europese financiering. Hongarije erkende dat nog
meer nodig is om te voldoen aan de zorgen in de artikel 7-procedure en gaf aan nu
prioriteit te geven aan herstel van mediavrijheid en het maatschappelijk middenveld.

Conform de motie-Van Lanschot2 en de motie Krul/Dassen3 heeft Nederland middels een Benelux interventie steun uitgesproken over de concrete
stappen en inzet van Hongarije om te voldoen aan de voorwaarden voor Europese financiering,
het belang benadrukt van verdere duurzame hervormingen om alle zorgen in het kader
van de artikel 7-procedure weg te nemen, en vertrouwen uitgesproken dat Hongarije
deze hervormingen zal realiseren. Overige interventies hadden een vergelijkbare toon.