Brief regering : Reactie op verzoek commissie n.a.v. de burgerbrief over publiceren uitspraken

Nr. 1036
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 27 mei 2026

Op 23 maart 2025 heeft uw Vaste Commissie voor Justitie en Veiligheid een brief van
twee burgers gekregen met een verwijzing naar een brief van de Nationale ombudsman
van 7 februari 2025 in reactie op zijn klacht over het niet publiceren van rechterlijke
uitspraken.1 Uw Commissie heeft deze brief aan mij gestuurd.

Op 14 november 2025 heeft een gesprek plaatsgevonden van medewerkers van mijn ministerie
met één van de beide burgers. In dit gesprek lag de focus op de klachten in relatie
tot publicatie van rechterlijke uitspraken. Hierbij stuur ik u mijn reactie, welke
ik in afschrift aan de betreffende burgers stuur.

Deze burgers hebben verzoeken ingediend bij verschillende gerechten in afzonderlijke
rechtszaken om rechterlijke uitspraken waar zij partij dan wel belanghebbenden waren,
op rechtspraak.nl te laten publiceren. In een aantal gevallen is dit verzoek tot publicatie
geweigerd. Tegen een van deze weigeringen heeft de burger een klacht ingediend bij
de Procureur-Generaal bij de Hoge Raad (PG) op grond van artikel 13a van de Wet op
de Rechterlijke Organisatie.2 De PG heeft de klacht niet in behandeling genomen, omdat het overgaan tot publicatie
van de uitspraak op rechtspraak.nl een rechterlijke beslissing is, onder verwijzing
naar de uitspraak van de Hoge Raad van 24 oktober 2024 (ECLI:NL:HR:2024:1549).

Dit betekent dat de Hoge Raad daar in het kader van de klachtprocedure geen onderzoek
naar kan doen. De burgers zijn van oordeel dat het niet publiceren van een uitspraak
in casu in strijd is met de Grondwet en dat artikel 29 van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering geen ruimte laat voor een afweging van de rechter om een uitspraak
wel of niet te publiceren. De burgers zijn het dan ook niet eens met de uitspraak
van de Hoge Raad van 24 oktober 2024 en met de eerder genoemde beslissing van de PG.

Het is niet aan mij om een oordeel te vellen over het arrest van de Hoge Raad en de
beslissing van de PG, gelet op de in de Grondwet gewaarborgde onafhankelijkheid van
de rechterlijke macht.

Tevens heeft één van de burgers een klacht ingediend bij de Nationale ombudsman. De
Nationale ombudsman heeft zich niet bevoegd verklaard om de klacht te behandelen om
dezelfde reden, dat het gaat om een rechterlijke beslissing, onder verwijzing naar
dezelfde uitspraak van de Hoge Raad. De Nationale ombudsman geeft als de achterliggende
gedachte hiervan weer, dat het klachtrecht niet is bedoeld om beslissingen van een
rechter aan de orde te stellen of deze opnieuw te laten beoordelen. Tegen rechterlijke
beslissingen staan in de meeste gevallen rechtsmiddelen open zoals hoger beroep. In
dit geval staat er geen rechtsmiddel open tegen de beslissing van de rechter.

Zoals de Hoge Raad in de eerdergenoemde uitspraak overweegt, bevat de wet geen andere
regels over de publicatie op rechtspraak.nl van een rechterlijke uitspraak dan de
regels over de verstrekking van afschriften van rechterlijke uitspraken aan partijen,
belanghebbenden en derden. Publicatie van een uitspraak op rechtspraak.nl en bekendmaking
van het ECLI-nummer van de uitspraak aan degene die een afschrift verzoekt van een
rechterlijke uitspraak, is een vorm van verstrekking van het verzochte afschrift (HR
21 april 2023, ECLI:NL:HR:2023:658, rov. 3.5.2).Dit is de huidige stand van zaken
ten aanzien van de publicatie van uitspraken.

Zoals uw Kamer weet, is de Raad voor de rechtspraak al enige jaren bezig met «meer
en verantwoord publiceren». Mijn ambtsvoorgangers hebben uw Kamer eerder toegezegd
te werken aan een wettelijke regeling voor de publicatie van uitspraken. Op 11 december
jl. heeft uw Kamer de voortgangsbrief versterking toegang tot het recht ontvangen,
waarin ook nadere informatie is verstrekt over de voortgang van mijn beleidsinzet
inzake het publiceren van rechterlijke uitspraken.3 Daarin is een contourenbrief toegezegd in de loop van 2026. In deze contourenbrief
zal ik ook het vraagstuk betrekken wat aan de brief van beide burgers ten grondslag
ligt, namelijk of het wenselijk is om een rechtsmiddel open te stellen voor de rechterlijke
beslissing tot publicatie van een uitspraak.

Daarnaast hebben de burgers laten weten in het verleden meerdere berichten naar het
Ministerie van Justitie en Veiligheid te hebben gestuurd en geen antwoord te hebben
ontvangen. Na navraag blijkt dat op sommige van deze berichten door het ministerie
is geantwoord en in een aantal gevallen waarin aandacht is gevraagd voor individuele
kwesties een reactie is uitgebleven. Ondanks dat ik niet in individuele kwesties kan
treden was het beter geweest, als de burgers een reactie met die strekking hadden
ontvangen. De burgers zullen binnen zes weken alsnog een reactie krijgen.

Tenslotte hebben de burgers op 15 april 2025 een verzoek ingediend op grond van de
Wet Open overheid (Woo). De behandeling van dit Woo-verzoek bevindt zich op dit moment
in de fase van onderzoek bij JenV en externen naar aanwezigheid van documenten. Op
dit verzoek zal door mij naar verwachting voor 1 juli a.s. apart worden beslist.

De Staatssecretaris van Justitie en veiligheid,
K.T. van Bruggen