Brief regering : Voorbereiding oprichting Nederlandse autoriteit politieke partijen

Nr. 16
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 22 mei 2026

Op 12 mei 2025 heeft de regering het wetsvoorstel houdende de Wet op de politieke
partijen (hierna: Wpp) ingediend bij uw Kamer.1 Dit wetsvoorstel is van groot belang, omdat het beoogt de onafhankelijke positie
van politieke partijen te versterken en de weerbaarheid van de democratische rechtsstaat
te bevorderen.

Het wetsvoorstel voorziet in de oprichting van een nieuw zelfstandig bestuursorgaan
(hierna: zbo), de Nederlandse autoriteit politieke partijen (hierna: Napp), om de
uitvoering en naleving van de wet te borgen. Hiermee zal het toezicht op de naleving
van de regels voor politieke partijen overgaan van de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties naar de Napp. Recent heb ik uw Kamer geïnformeerd dat de streefdatum
voor de inwerkingtreding van de Wpp verschoven is naar 1 januari 2028.2

Ondertussen blijf ik werken aan het voorbereiden van de inwerkingtreding van de Wpp
en de oprichting van de Napp. Zo zal uw Kamer spoedig de nota naar aanleiding van
het verslag ontvangen. Gezien de belangstelling die uw Kamer heeft getoond in de Wpp
en het grote belang dat ik zelf aan dit wetsvoorstel hecht, vind ik het belangrijk
uw Kamer middels deze brief te informeren over twee zaken die in gang gezet zijn met
het oog op een goede transitie van het toezicht. Op deze manier blijft u goed op de
hoogte van de stappen die op dit dossier worden gezet. Het betreft de aanbieding van
een ex ante uitvoeringstoets voor de Napp en de aanstelling van een ambtelijk kwartiermaker
voor de inrichting en oprichting van de Napp.

1. Ex ante uitvoeringstoets Napp

In het voorjaar van 2025 is Bureau Berenschot gevraagd om een ex ante uitvoeringstoets
uit te voeren voor de oprichting van de Napp. De uitvoeringstoets richtte zich op
de volgende twee vragen:

1. Hoe kan de uitvoering van de taken van de Napp zo worden ingericht dat het toezicht
functioneert zoals de wetgever heeft beoogd?

2. Waarmee moet rekening worden gehouden om te kunnen anticiperen op knelpunten die door
stakeholders en/of de huidige uitvoerder en toezichthouder worden gesignaleerd?

Met deze brief bied ik u de resultaten van de ex ante uitvoeringstoets aan. Uit het
bijgevoegde rapport blijkt dat het toezicht dat de Napp zal uitvoeren wezenlijk is
voor het borgen van publieke waarden als transparantie, integriteit en weerbaarheid
van de democratische rechtsstaat, maar tegelijkertijd een hoge politieke gevoeligheid
kent. Om als Napp gezag op te bouwen wordt geadviseerd te werken vanuit duidelijke
werkprocessen en een voorspelbare, risicogerichte en ondersteunende benadering. Vier
kernprincipes staan daarbij centraal: onafhankelijkheid, professionaliteit, doelmatigheid
en transparantie. Hierbij is bijzondere aandacht geadviseerd voor decentrale partijen,
voor wie de Wpp nieuw is en extra ondersteuning en een lerende aanpak essentieel zijn.
Deze bevindingen worden meegenomen bij de verdere inrichting van de Napp.

Ten tijde van de uitvoering van de ex ante uitvoeringstoets was nog niet bekend dat
de streefdatum van de inwerkingtreding verschoven is naar 1 januari 2028. Dit heeft
echter geen gevolgen voor de inhoud en resultaten van de toets. De in het rapport
opgetekende aanbevelingen en aandachtspunten blijven gelden.

2. Aanstelling en opdracht kwartiermaker

Op 1 november 2025 is voor de oprichting en inrichting van de Napp een ambtelijk kwartiermaker
aangesteld. Deze kwartiermaker is ervoor verantwoordelijk dat de Napp per 1 januari
2028 haar in de Wpp vastgelegde taak volledig kan uitvoeren.

Mijn uitgangspunt bij de genoemde voorbereidingen voor de oprichting van de Napp is
dat deze haar taken kan gaan uitvoeren zoals de wetgever het heeft bedoeld; onafhankelijk,
deskundig, transparant en met voldoende gezag. Ik zie uit naar de parlementaire behandeling
van het wetsvoorstel en naar een spoedige oprichting van de Napp.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
P.E. Heerma