Brief regering : Proces 8e actieprogramma Nitraatrichtlijn

Nr. 645
BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 22 mei 2026

Op 8 april jl. is uw Kamer geïnformeerd over mijn voorgenomen aanpak voor het 8e actieprogramma Nitraatrichtlijn (hierna 8e actieprogramma).1 Met deze brief informeer ik u – mede namens de Minister van Infrastructuur en Waterstaat
– nader over het proces om te komen tot het 8e actieprogramma en de samenhang van dit actieprogramma met de Ministeriële Taskforce
Landbouw, Natuur en Stikstof (hierna: Taskforce). Daarnaast wordt u geïnformeerd over
de ontwikkelingen rondom doelsturing op waterkwaliteit waarmee ik invulling geef aan
het verzoek van de vaste commissie voor Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
om een brief over doelsturing en het 8e actieprogramma Nitraatrichtlijn.2 Deze brief is eveneens aan de Eerste Kamer gezonden.

Op dit moment worden de doelen voor nutriënten (stikstof en fosfor) in het grond-
en oppervlaktewater zoals die volgen uit de Nitraatrichtlijn en Kaderrichtlijn Water
nog niet gehaald. Landbouwbronnen vormen hierbij een significante bron van nutriëntenbelasting
naast andere oorzaken. De inzet van het nog op te stellen 8e actieprogramma is gericht op het behalen van de waterkwaliteitsdoelen voor nutriënten
afkomstig uit de landbouw. De inzet in de Taskforce is daar ook mede op gericht via
een samenhangende aanpak van de verschillende opgaven.

Samenhang 8e actieprogramma en Taskforce

Het kabinet werkt momenteel binnen de Taskforce aan een aanpak gericht op stikstofreductie
en natuurverbetering in samenhang met andere brede milieuopgaven in het landelijk
gebied, waaronder ook de opgave voor waterkwaliteit. Zo maakt het 8e actieprogramma deel uit van pijler zeven van de aanpak en wordt onder andere uitwerking
gegeven aan grondgebondenheid en een gebiedsgerichte aanpak die zich ook richt op
beekdalen en grondwaterbeschermingsgebieden.3 Daarmee zal de uitwerking van de maatregelen in de Taskforce ook effect hebben op
het verminderen van de uit- en afspoeling van nutriënten uit de landbouw naar het
water. Ik zie daarom een nauwe samenhang tussen maatregelen uit de Taskforce en het
8e actieprogramma om de nutriëntenbelasting van het grond- en oppervlaktewater vanuit
de landbouw te verminderen.

Tijdpad 8e actieprogramma

Omdat ik de aanpak vanuit de Taskforce bepalend acht voor de context waarbinnen de
maatregelen van het 8e actieprogramma worden opgesteld, ben ik voornemens het tijdpad van het 8e actieprogramma aan te laten sluiten op de planning voor de Taskforce. In mijn brief
van 27 maart jl. over de samenhangende aanpak Landbouw, Natuur en Stikstof heb ik
aangekondigd tot de zomer prioriteit te geven aan uitwerking van verschillende onderdelen
van deze aanpak. Om de inzet voor het 8e actieprogramma goed af te kunnen stemmen op de aanpak van de Taskforce, zal ik dit
najaar uw Kamer informeren over de voortgang van het 8e actieprogramma. In de tussentijd tref ik de benodigde voorbereidingen om te komen
tot het 8e actieprogramma dat uiterlijk 1 juli 2027 in zal gaan. Daarbij streef ik ernaar om
de regelgeving voor de te implementeren maatregelen van het 8e actieprogramma waar mogelijk tegelijkertijd met het actieprogramma te publiceren,
zodat er tijdig duidelijkheid is over de nieuwe maatregelen voor agrariërs. Hiertoe
zal uiterlijk in het eerste kwartaal van 2027 een concept 8e actieprogramma worden voorgelegd voor advies aan de Commissie voor de Milieueffectrapportage
en worden aangeboden voor internetconsultatie. Mocht het noodzakelijk zijn om regelgeving
eerder aan te passen, dan zal ik bezien of en in hoeverre dit eerder aangepast zal
kunnen worden.

Dit voorziene tijdpad om te komen tot het 8e actieprogramma Nitraatrichtlijn past bij het tijdpad voor de stroomgebiedbeheerplannen
2028–2033, die op grond van de Kaderrichtlijn Water worden opgesteld door de Minister
van Infrastructuur en Waterstaat als onderdeel van het Nationaal Waterplan. Bij de
ontwerp-stroomgebiedbeheerplannen, die op 21 december 2026 voor een half jaar ter
inzage worden gelegd, zal worden verwezen naar het proces van het 8e actieprogramma waar het gaat om de vermindering van de af- en uitspoeling van nutriënten
uit de landbouw. In de definitieve stroomgebiedbeheerplannen, die in december 2027
worden vastgesteld, zal verwezen worden naar de concrete inzet van het 8e actieprogramma, inclusief de relevante maatregelen die door de Taskforce worden ingesteld.
Het is mijn inzet om de aanpak vanuit de Taskforce en de overige maatregelen genomen
in het 8e actieprogramma afdoende te laten zijn voor de waterkwaliteitsopgave voor nutriënten
vanuit de landbouw. Daarmee komt er voor nutriënten vanuit de landbouw geen restopgave
te liggen bij de regio.

Doelsturing waterkwaliteit

Als onderdeel van het 8e actieprogramma werk ik aan doelsturing op waterkwaliteit4. Conform de motie Grinwis5 is het mijn inzet om in het najaar te kunnen starten met N-mineraalmetingen. Ik ben
daartoe in gesprek met sectorpartijen, waterschappen, provincies, de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).
De aankomende periode zal ik mij beraden op de vraag hoe het ingroeipad voor doelsturing
op waterkwaliteit vorm te geven gedurende het 8e actieprogramma. Keuzes over de inrichting van doelsturing op waterkwaliteit bezie
ik daarbij in samenhang met de maatregelen in het nog op te stellen 8e actieprogramma.

Tot slot

Met deze brief heb ik uw Kamer op hoofdlijnen geïnformeerd over het voorziene tijdpad
om te komen tot het 8e actieprogramma Nitraatrichtlijn en de samenhang met de Taskforce. In de voorbereidingen
om te komen tot het 8e actieprogramma werk ik samen met de medeoverheden, waterschappen en provincies. Daarnaast
worden andere belanghebbenden zoals sector- en ketenpartijen, natuur- en milieuorganisaties
en drinkwaterbedrijven betrokken bij dit proces. Ik ben voornemens om de aankomende
periode gesprekken te voeren met eenieder van hen die concrete ideeën of suggesties
heeft voor het nog op te stellen 8e actieprogramma. De Europese Commissie is geïnformeerd over dit tijdpad en de voorbereidingen
voor het 8e actieprogramma. Tot slot zal ik uw Kamer periodiek informeren over de voortgang van
het 8e actieprogramma en doelsturing op waterkwaliteit.

De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, J. van Essen