Brief regering : Opvolging in beeld: Periodieke rapportages Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport vanaf 2024

Nr. 39
BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT EN VAN LANGDURIGE ZORG,
JEUGD EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 20 mei 2026

Met deze brief wordt de Kamer geïnformeerd over de opvolging van de bevindingen en
aanbevelingen van periodieke rapportages die in de afgelopen periode zijn afgerond.
Deze brief geeft invulling aan de acties die in de Kamerbrief over versterking rijksbrede
evaluatiestelsel1 worden aangekondigd, naar aanleiding van de motie van de leden Van Vroonhoven en
Vermeer.2

Evaluaties vormen een belangrijke basis voor een lerende overheid. Bereikt beleid
het gewenste effect (doeltreffendheid)? En wordt dat effect bereikt tegen de laagst
mogelijke kosten (doelmatigheid)? Evaluaties verschaffen burgers, bedrijven en de
Kamer inzicht in de effecten van het gevoerde beleid en daarmee de besteding van publieke
middelen. Deze informatie kan ingezet worden om de kwaliteit van beleid, publieke
voorzieningen, en wetten en regels continue te verbeteren.

Wij vinden het belangrijk om de bevindingen en aanbevelingen van evaluaties mee te
nemen in de (door)ontwikkeling van beleid. Deze brief bevat een overzicht van de opvolging
van bevindingen en aanbevelingen van de twee periodieke rapportages (de opvolger van
beleidsdoorlichtingen) die het afgelopen jaar zijn uitgevoerd bij het Ministerie van
VWS.

Het gaat om de rapportages «Arbeidsmarkt en opleidingen zorg en welzijn» en «Beschikbaarheid
in Perspectief, Beschikbaarheid medische producten, 2017 t/m 2023». In de kabinetsreacties
op deze periodieke rapportages die recent aan de Kamer zijn verzonden, wordt uitgebreid
ingegaan op de evaluaties en de daaruit volgende aanbevelingen. In deze brief wordt
in de tabellen hieronder conform het format voorgeschreven in de brief
Versterking rijksbrede evaluatiestelsel ingegaan op de periodieke rapportages en de status van de aanbevelingen en bevindingen.

SEA-thema: Arbeidsmarkt en opleidingen zorg en welzijn

Overkoepelende toelichting SEA-thema: Het is van belang dat zorgprofessionals nu en in de toekomst graag in de sector zorg
en welzijn gaan werken en daar ook blijven werken. Dit vraagt om een brede, intensieve
en continue aanpak gericht op aantrekkelijk werken in de zorg. Dit betekent ook dat
zorgopleidingen toekomstbestendig moeten blijven.

Titel onderzoek

Type onderzoek

Jaar afronding

Begrotingsartikel(en)

Budghalfvetettaire grondslag (laatste evaluatiejaar)

Arbeidsmarkt en opleidingen zorg en welzijn

Periodieke rapportage

2025

Artikel 4.2 en Beschikbaarheidbijdrage

€ 2,4 mld. (2024)

Toelichting evaluatie: Een doelmatig en doeltreffend arbeidsmarkt- en opleidingsbeleid ziet zowel op de
randvoorwaarden voor het aantrekken en behouden van voldoende gekwalificeerd personeel
als op de momenteel gewenste transitie naar anders werken en leren in de sector zorg
en welzijn. Deze transitie is noodzakelijk om de krapte op te vangen die gaat ontstaan
door een stijgende zorgvraag gecombineerd met een stagnerende beroepsbevolking. Dit
zodat de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de gezondheidszorg voor
de burger gewaarborgd blijft. Voor het realiseren van deze doelstellingen is het Ministerie
van VWS één van de spelers in een groter veld met partijen. De hoofdvraag van deze
periodieke rapportage luidt daarom als volgt: «Op welke wijze kan de doeltreffendheid
en doelmatigheid van het arbeidsmarkt- en opleidingsbeleid worden vergroot, rekening
houdend met de rol die het Ministerie van VWS hierin kan en hoort te spelen?». De
periodieke rapportage gaat over de periode 2016–2024 en is door SEO uitgevoerd.

Aanbevelingen/bevindingen:

Toelichting status opvolging:

Overweeg alternatieve instrumenten naast subsidies om de verantwoordelijkheid van
het opleiden en goed werkgeverschap (deels) bij het veld zelf neer te leggen.

Onderhanden: Het kabinet heroverweegt samen met betrokken partijen stapsgewijs het
instrumentarium voor opleiden, te beginnen bij de middelen waarover in het Aanvullend
Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) afspraken zijn gemaakt. Voor de strategische opleidingsactiviteiten,
zoals de middelen voor tekortsectoren, overweegt het kabinet een instrumentarium dat
past bij een zorgbrede aanpak waarbij de uitvoering bij de gezamenlijke werkgevers
komt te liggen. Voor de zomer wordt de Kamer geïnformeerd over de uitkomsten van dit
traject.

Richt het beleid primair op het scheppen van de juiste randvoorwaarden om de arbeidsmarkt
en het opleidingsstelsel binnen de zorg goed te laten functioneren.

Onderhanden: Als onderdeel van het AZWA zijn of worden afspraken gemaakt over de bekostiging
van opleiden en scholing binnen en buiten het ziekenhuis en om een goede samenwerking
tussen zorg en welzijn en onderwijs als noodzakelijke randvoorwaarde te verstevigen.
Ook gaat het kabinet met de arbeidsmarktfondsen in gesprek over een vervolg op het
onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (AZW).

Bestendig de faciliterende rol die het ministerie de laatste jaren ten aanzien van
de arbeidsmarkt heeft aangenomen.

Onderhanden: Het kabinet zal de faciliterende rol van het Ministerie van VWS voortzetten
en werkgevers blijven stimuleren om het werkplezier van hun medewerkers te borgen,
verzuim en verloop te voorkomen, agressie tegen te gaan en administratieve lasten
te verminderen. Het Ministerie van VWS blijft daarnaast het werken in zorg en welzijn
positief onder de aandacht brengen bij verschillende doelgroepen en maakt middelen
beschikbaar voor de ontwikkeling van het nieuwe loopbaanplatform «Zowi», in lijn met
de AZWA-afspraken. Ook faciliteert het Ministerie van VWS regionale samenwerking door
Regioplus te ondersteunen met een subsidie voor het meerjarenprogramma Samenwerken
en Innoveren in de Regio.

Ondersteun voorlopers bij de toepassing van technologie en nieuwe werkvormen om zo
een cultuuromslag richting meer innovatie binnen de sector te realiseren.

Onderhanden: Het Ministerie van VWS ondersteunt koplopers via diverse trajecten. In
de brief van 9 december 20251 aan de Kamer wordt nader ingegaan op wat nodig is om het gebruik van deze innovaties
te laten slagen, waaronder concrete maatregelen die gericht zijn op de door SEO benoemde
ondersteuning en cultuuromslag. Daarnaast wordt in de Kamerbrief van 26 januari 20262 toegelicht hoe het Ministerie van VWS het versterken van zeggenschap over (de implementatie
en inbedding in werkprocessen van) innovaties ondersteunt.

Formuleer bij toekomstig te ontwikkelen beleid concrete, meetbare doelstellingen die
voortkomen uit een expliciete beleidstheorie. Maak aan de voorkant helder hoe het
nieuwe beleid wordt geëvalueerd.

Onderhanden: Het Ministerie van VWS werkt hard aan de implementatie van de Comptabiliteitswet
3.1 en de formulering van meetbare doelstellingen met behulp van het Beleidskompas
wanneer bestaande regelingen worden herzien of nieuwe regelingen worden opgezet. Een
eerstvolgende actualisatie van de planning van evaluaties maakt onderdeel uit van
de Strategische Evaluatie Agenda (SEA) in de begroting 2027.

Laat daar waar beleidsresultaten te vatten zijn in eenduidige indicatoren, het instrument
(of samenhang van instrumenten) door een onafhankelijke partij evalueren d.m.v. een
(quasi-experimenteel) effectonderzoek (zoals een verschil-in-verschilanalyse) in plaats
van alleen op basis van kwalitatieve percepties van partijen die baat hebben bij de
betreffende regeling.

Onderhanden: Het kabinet ondersteunt deze aanbeveling en zal inzetten op meer effectgerichte
in plaats van procesgerichte evaluaties. De mogelijke extra administratieve lasten
en kosten die dit soort effectonderzoek meebrengt, moeten wel in verhouding staan
tot de grootte van het instrument.

X Noot

1

Kamerstukken II 2025–2026, 27 529 en 31 765, nr. 354.

X Noot

2

Kamerstukken II 2025–2026, 29 282, nr. 621.

SEA-thema: Geneesmiddelen en medische technologie

Overkoepelende toelichting SEA-thema: Nederlanders moeten verzekerd zijn van doelmatige zorg met kwalitatief hoogwaardige
en veilige producten. De overheid heeft hier een bijzondere verantwoordelijkheid in
het borgen van de toegang tot werkzame en betaalbare genees- en hulpmiddelen, voor
nu en voor morgen. Hiervoor schept het voorwaarden voor de beschikbaarheid en leveringszekerheid,
de toegankelijkheid, de veiligheid, de kwaliteit en de betaalbaarheid van medische
producten die aan de eisen van de tijd voldoen en doelmatig worden gebruikt.

Titel onderzoek

Type onderzoek

Jaar afronding

Begrotingsartikel(en)

Budgettaire grondslag (laatste evaluatiejaar)

Beschikbaarheid in Perspectief, Beschikbaarheid medische producten, 2017 t/m 2023

Periodieke rapportage

2025

Artikel 2 Curatieve zorg; Apotheek zorg (onderdeel Zvw-uitgaven); Hulpmiddelen (onderdeel
Zvw-uitgaven)

€ 10.921 mln. (2023)

Toelichting evaluatie: De beschikbaarheid van geneesmiddelen, medische hulpmiddelen en lichaamsmaterialen
staat onder druk en het evalueren van ingezet beleid is van belang om dit verder te
kunnen verbeteren. De hoofdvraag van de periodieke rapportage is in welke mate de
beleidsinstrumenten ten aanzien van de beschikbaarheid van geneesmiddelen, medische
technologie en lichaamsmateriaal in zijn geheel doeltreffend en doelmatig zijn. Dit
is in relatie tot de bijdrage die ze leveren aan de toegankelijkheid, kwaliteit en
betaalbaarheid van deze zorg en ondersteuning. Gezien het internationale karakter
van de verschillende ketens voor deze medische producten zullen hierbij ook de ervaringen
waar bekend uit andere landen in de analyse worden betrokken. De periodieke rapportage
gaat over de periode 2017–2023 en is door Gupta Strategists uitgevoerd.

Aanbevelingen/bevindingen:

Toelichting status opvolging:

Creëer de juiste prikkels in de keten.

Onderhanden: Het kabinet deelt de opvatting dat het wenselijk is om het beleidsinstrumentarium
in te zetten om de prikkels in de keten te verbeteren. De aanbevelingen uit de periodieke
rapportage sluiten voor een belangrijk deel aan op het kabinetsbeleid. Zo wordt door
het Ministerie van VWS met het Ministerie van Defensie onderzocht hoe opschaalbare
productie van geneesmiddelen kan worden ingezet om de zorg weerbaarder te maken tegen
diverse crisisscenario’s. Daarnaast draagt Nederland bij aan het Europese streven
om de afhankelijkheid van plasma-import te verminderen. Tot slot werkt het kabinet
in het kader van het AZWA met partijen aan een inkoopleidraad die handvatten biedt
om in de inkoop rekening te houden met de beschikbaarheid van geneesmiddelen.

Richt een effectieve structuur in om met «the whole system in the room» op bestuurlijk,
strategisch, tactisch en operationeel niveau problemen in beschikbaarheid te voorkomen,
er op te kunnen anticiperen en – indien tekorten zich voordoen – zo snel en effectief
mogelijk te reageren.

Onderhanden: De overlegstructuur in de geneesmiddelensector is in 2025 opnieuw ingericht
voor een effectieve samenwerking met duidelijkheid over verantwoordelijkheden. Daarnaast
subsidieert het Ministerie van VWS Zorginkoop Netwerk Nederland voor de coördinatie
bij tekorten van medische hulpmiddelen. Daarbij wordt verkend hoe deze partij en de
platforms van de Kwaliteitsraad elkaar kunnen versterken in het oplossen van beschikbaarheidsproblematiek.

Borg een tijdige en bruikbare informatievoorziening om snel te reageren en knelpunten
beter te begrijpen.

Onderhanden: Het kabinet ziet dit advies in lijn met de implementatie van de herziening
van de Europese geneesmiddelenwetgeving en de AZWA-afspraken over het verbeteren van
de beschikbaarheid van geneesmiddelen. Versterking van de informatievoorziening en
het meldpunt zijn hoekstenen van beide trajecten. Voor medische hulpmiddelen wordt
in kaart gebracht welke producten kritiek en welke toeleveringsketens kwetsbaar zijn,
als onderdeel van de verkenning naar de mogelijkheden voor het aanleggen van een eventuele
voorraad medische hulpmiddelen. Het kabinet onderschrijft daarnaast het belang van
één centraal meldpunt voor hulpmiddelen; de basis hiervoor wordt momenteel gelegd.

Monitor en evalueer beleid om te blijven leren van de (neven)effecten van beleidsinstrumenten
in deze complexe markten.

Onderhanden: Het kabinet ziet deze aanbeveling als breder toepasbaar dan alleen op
de vraagstukken rondom de beschikbaarheid van medische producten en sluit aan bij
de verdere implementatie van de centrale werkwijze van de rijksoverheid, waaronder
het beleidskompas en de SEA. Het kabinet wil er wel op wijzen dat beleid maken op
actuele onderwerpen om snel ingrijpen vraagt en zich daardoor niet altijd laat vangen
in gestandaardiseerde werkwijzen. Daarbij komt dat de overheid in het domein van medische
producten marktmeester en soms regisseur is, maar (veelal) zelf geen directe actor
in de zin dat de overheid niet zelf inkoopt, produceert, of voorraden aanlegt. Het
zo SMART mogelijk formuleren van de beleidsdoelen moet in het licht van deze rollen
worden gezien.

De bijlage van deze brief gaat in op de besparingsvarianten uit de periodieke rapportages.
Dit geeft invulling aan de uitwerking van de motie van het lid Van Eijk3.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
S.T.M. Hermans

De Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, W.R.C. Sterk