Brief regering : Gevolgen afschakeling mobiele netwerken 2G en 3G op eCall en vervolgstappen

26 643
Informatie- en communicatietechnologie (ICT)

Nr. 593
BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT EN VAN DE STAATSSECRETARIS
VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 18 mei 2026

Middels deze brief informeren wij u, mede namens de Minister van Justitie en Veiligheid,
over de gevolgen van de aanstaande afschakeling van de tweede en derde generatie mobiele
communicatienetwerken (2G en 3G) voor het Europese eCall-systeem in voertuigen. Ook
informeren we u over de vervolgstappen die genomen worden om de gevolgen op het gebied
van verkeersveiligheid en de bereikbaarheid van de noodhulpdiensten te mitigeren,
en om de nadelige gevolgen voor voertuigeigenaren zoveel mogelijk te beperken.

eCall is een systeem dat handmatig of automatisch de hulpdiensten kan informeren bij
noodhulpbehoefte en is sinds 2018 verplicht voor alle nieuwe voertuigtypen op de Europese
markt. Bij de APK wordt hierop gecontroleerd. Dit systeem werkte tot eind 2025 volgens
Europese regelgeving verplicht op 2G dan wel 3G. Na de aanstaande afschakeling van
2G/3G zal het eCall-systeem voor een deel van de voertuigvloot niet meer functioneren.
De afschakeling van 2G en 3G gaat de komende jaren overal in Europa plaatsvinden om
ruimte te maken voor nieuwere technologieën zoals 4G, 5G en op termijn 6G. Die nieuwere
technologieën bieden hogere snelheden, meer capaciteit, zijn efficiënter qua kosten
en energie en bieden een hogere (cyber)veiligheid.

We hebben diverse onderzoeken naar de effectiviteit van eCall en mogelijke oplossingen
gedaan. Hieruit komt de conclusie dat, hoewel eCall een belangrijke functie vervult,
overheidsingrijpen in de markt van telecomaanbieders om de afschakeling van 2G en/of
3G tegen te houden niet proportioneel en gerechtvaardigd is.

Een dergelijke ingreep zou aanpassing van bestaande frequentievergunningen vereisen
met potentieel hoge kosten, ook voor de overheid. Dit zou ten koste gaan van de concurrentie-
en innovatiekracht van Nederland en van de cyberveiligheid van de mobiele netwerken.
Ingrijpen via andere maatregelen in de autosector, zoals verplichte vervanging van
eCall-systemen, zijn bovendien praktisch onuitvoerbaar en kennen hoge kosten voor
voertuigeigenaren. Voor de consument, maar ook voor de hulpdiensten, is het erg vervelend
wanneer de eCall-functionaliteit in het voertuig niet meer werkt. Nederland dringt
daarom bij de Europese Commissie aan op de snelle ontwikkeling van alternatieven.

Uit onderzoek is gebleken dat de bijdrage van 2G/3G-gebaseerde eCall aan de verkeersveiligheid
naar verwachting beperkt is. Het aantal voertuigen dat gebruik maakt van 2G en 3G
voor het eCall-systeem zal bovendien over de tijd verder afnemen door vervanging van
voertuigen die gebruik maken van nieuwe netwerken zoals 4G, 5G, en op termijn 6G.
Door wijziging van de regelgeving of via een gedoogconstructie wordt voorkomen dat
voertuigen worden afgekeurd in de APK of dat voertuigeigenaren in het uiterste geval
strafbaar zijn als eCall in het voertuig niet meer werkt door de afschakeling van
2G en 3G.

Hieronder lichten we toe wat eCall is, wat we weten over het gebruik en de effectiviteit
van eCall, wat de relevante wetgeving is, wat de gevolgen van de afschakeling van
2G en 3G zijn, wat de alternatieven voor eCall zijn en tot slot de vervolgstappen.

Het eCall-systeem

eCall is sinds 2018 een verplicht veiligheidssysteem voor nieuwe types personen- en
lichte bedrijfsvoertuigen op de Europese markt. Het eCall-systeem belt automatisch
de hulpdiensten bij het detecteren van een auto-ongeluk, maar kan ook handmatig ingeschakeld
worden via een knop in de auto. Het geeft daarbij onder meer de locatie, de laatst
bekende rijrichting en het aantal inzittenden door aan de 112-aannamecentrale.

Na de afschakeling van 2G en 3G zal het eCall-systeem in een deel van de voertuigvloot
niet meer functioneren. Naar schatting gaat het om 1,8 miljoen voertuigen, maar exacte
getallen zijn niet beschikbaar. Voor een deel van deze voertuigen zijn oplossingen
mogelijk, zoals over-the-air-updates naar 4G/5G netwerken.1 De uitval van eCall voor sommige voertuigen zal naar verwachting een beperkte (en
met de jaren afnemende) impact hebben op de verkeersveiligheid, de doorstroming, en
de inzet van de hulpdiensten.

Gebruik en effectiviteit

Om de gevolgen op de verkeersveiligheid in beeld te brengen heeft CheironIT onderzoek2 verricht naar het gebruik van eCall. Daarbij is een analyse verricht van eCalls in
de maand december 2023. In die maand zijn er 2.847 eCalls ontvangen bij de meldkamer.
Uit verder onderzoek naar deze oproepen bleek in ~20% van de gevallen daadwerkelijk
sprake te zijn geweest van een noodhulpbehoefte. Dit wil overigens niet zeggen dat
eCall in al die gevallen essentieel was voor tijdige noodhulpverlening. Naast eCall
wordt de meldkamer namelijk onder andere ook gevoed door 112-oproepen van voorbijgangers
en telefoons/smartwatches die een crash opmerken. In hoeveel situaties van die ~20%
eCall wel essentieel was, kon niet worden bepaald op grond van de beschikbare informatie.

De mogelijkheden voor onderzoek naar de daadwerkelijke effectiviteit van eCall zijn
helaas beperkt gebleken door een gebrek aan beschikbare data. De Stichting Wetenschappelijk
Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) heeft daarom onderzoek verricht naar het potentiële
effect. Daaruit blijkt dat het geschatte potentiële effect van 2G-/3G-gebaseerde eCall
momenteel rond drie te voorkomen verkeersdoden per jaar ligt en jaarlijks afneemt
door vervanging van voertuigen die afhankelijk zijn van 2G/3G3. SWOV stelt daarom dat het potentiële effect van eCall beperkt is.4 Finland5 en Zweden6 hebben eigen onderzoeken gedaan, waaruit respectievelijk een jaarlijks effect van
1 voorkomen verkeersdode en 1 tot 4 voorkomen verkeersdoden of zwaargewonden komt.

Wetgeving

De verplichting voor het eCall-systeem komt voort uit de Europese typegoedkeuringsregelgeving
die de toelating van voertuigen tot de Europese markt reguleert. Daarin was tot voor
kort vastgelegd dat het systeem verplicht via 2G of 3G moet werken. Recent is de betreffende
gedelegeerde handeling7 gewijzigd om nieuwere generaties zoals in de praktijk 4G en 5G voor te schrijven.
Vanaf 1 januari 2026 mogen er geen nieuwe typegoedkeuringen worden afgegeven voor
auto’s met eCall-systemen die werken op 2G en/of 3G. Vanaf 1 januari 2027 mogen er
geen nieuwe auto’s met deze vorm van eCall worden geregistreerd.

Vernieuwing mobiele netwerken

KPN, Odido en VodafoneZiggo bieden in Nederland 2G, 3G, 4G, en/of 5G aan. Dat doen
zij via het gebruik van specifieke frequenties. De vergunningen voor de frequenties
waarmee 2G en 3G kunnen worden aangeboden zijn in 2012 en 2020 geveild. In die vergunningen
is geen technologie voorgeschreven. De keuze voor een technologie is aan de vergunninghouder.
Dit stelt hen in staat om 2G en 3G uit te faseren om ruimte te maken voor nieuwere
technologieën zoals 4G en 5G.

Vanuit de samenleving en de economie is een groeiende vraag naar hoogwaardige digitale
connectiviteit. De nieuwere netwerktechnologieën zoals 4G en 5G kunnen die bieden.
Ze zorgen ervoor dat er sneller mobiel internet is, dat er meer mensen tegelijkertijd
gebruik van kunnen maken, dat de communicatie veiliger is en dat er minder energie
gebruikt wordt. Via deze en andere voordelen zorgen 4G en 5G voor meer mogelijkheden
tot innovatie. Daarmee draagt de overgang naar 4G, 5G en volgende generaties bij aan
de concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven en het vestigingsklimaat
van Nederland.

Tijdspad

In heel Europa is men bezig met de vernieuwing van netwerktechnologie en wordt de
afschakeling van 2G en 3G verwacht in de komende jaren. Nederland loopt relatief voorop
in deze vernieuwing en doorontwikkeling van mobiele netwerken.

Uit openbare informatie blijkt dat Odido voornemens is om de afschakeling van 3G in
augustus 2026 te starten, en klanten zeker zes maanden voor de daadwerkelijke afschakeldatum
daarover zal informeren.8 KPN stopt in december 2027 met 2G en is reeds begonnen om klanten die 2G niet meer
nodig hebben over te zetten op 4G en 5G.9 VodafoneZiggo heeft nog niet bekend gemaakt wanneer ze haar 2G-netwerk gaat afschakelen,
enkel dat het tot tenminste december 2026 actief blijft.10 Omdat eCalls noodoproepen zijn kunnen ze via het netwerk van elk van de drie mobiele
netwerkaanbieders functioneren. De verwachting is dat alle voertuigen die op 3G werken
ook op 2G werken, en dat problemen zich dus pas voordoen bij het afschakelen van het
laatste 2G-netwerk.

Gevolgen

De afschakeling van 2G en 3G heeft voor verschillende gebruikers gevolgen, zo ook
voor voertuigeigenaren en voor de hulpdiensten. Voor de voertuigen waarin het eCall-systeem
geen verbinding meer kan maken met een netwerk, zal dit in heel Europa ertoe leiden
dat eCalls vanuit deze voertuigen de hulpdiensten niet meer bereiken. Dit kan ervoor
zorgen dat meldkamers later op de hoogte zijn van een ongeval en de noodhulp daarmee
later op gang komt. Ook krijgen de meldkamers niet de informatie die automatisch meegestuurd
wordt in het geval van een eCall-melding. Dit kan een effect hebben op de snelheid
van de noodhulp, en daarmee mogelijk op de doorstroming. In het ergste geval kan dit
zelfs leiden tot verlies van leven. Hoe groot de daadwerkelijke effecten in de praktijk
zullen zijn is echter, zoals eerder beschreven, momenteel lastig vast te stellen.

Daarnaast is correcte werking van het eCall-systeem een Europees vereiste voor APK.
Indien eCall vanwege het ontbreken van 2G/3G niet werkt en dit tot een brandend eCall-lampje
op het dashboard leidt, wordt dat gezien als een «klein gebrek», wat in Nederland
tot directe afkeur leidt. Bovendien is het momenteel strafbaar om te blijven rijden
met zo’n gebrek. Omdat voertuigeigenaren in veel gevallen niet in staat zullen zijn
om het gebrek te verhelpen, vinden we dit een onwenselijke situatie. Het kabinet werkt
daarom opties uit om afkeuren van auto’s en (in het uiterste geval) strafrechtelijke
vervolging van voertuigeigenaren tijdig te voorkomen. Daarnaast wordt dit APK-punt
besproken tijdens de onderhandelingen over het Europese Road Worthiness Package, waarin
de richtlijn over de APK wordt herzien. De Nederlandse inzet daarbij is dat een niet
werkend eCall-systeem als gevolg van het uitzetten van een mobiel netwerk, geen aanleiding
zou mogen zijn voor een afkeur in de APK. Het kabinet wil immers voorkomen dat we
voor eenzelfde soort situatie komen te staan in de toekomst.

Alternatieven

Om te onderzoeken welke oplossingen er mogelijk zijn voor voertuigen waarin eCall
uitvalt na de afschakeling van 2G en 3G heeft TNO naar verschillende oplossingen of
alternatieven gekeken. De Europese Commissie heeft vergelijkbaar onderzoek laten verrichten
door LS Telecom. Dat onderzoek kent grotendeels dezelfde bevindingen. Uiteraard zijn
we ook in gesprek met andere lidstaten over de wijze waarop zij omgaan met de gevolgen
voor eCall.

Het bestaande eCall-systeem in een auto vervangen of aanpassen

Allereerst is gekeken of bestaande eCall-systemen vervangen zouden kunnen worden of
voldoende zouden kunnen worden aangepast om de meerwaarde van eCall te behouden. Volledige
vervanging blijkt technisch erg complex en er zijn hoge kosten aan verbonden11. Bovendien is er geen juridische basis voor verplichte vervanging van een eCall-systeem
voor voertuigen die zijn verkocht voor 1 januari 2027. Hierdoor is hooguit een vrijwillige
vervanging of aanpassing haalbaar. Indien de kosten12 hiervan bij de voertuigeigenaren komen te liggen, is de verwachting dat er weinig
gebruik van zal worden gemaakt13.

Naast vervanging zijn er twee soorten aanpassingen die een mogelijke oplossing kunnen
bieden voor een deel van de voertuigen:

• Over-the-air updates: sommige fabrikanten kunnen hun voertuigen die al voorzien zijn
van nieuwere generaties netwerktechnologieën zoals 4G of 5G op afstand updaten en
zo het eCall-systeem overschakelen naar die technologieën.

• Third-party-services: voor sommige voertuigen van sommige fabrikanten zal het mogelijk
zijn om over te stappen naar een dienst van de fabrikant die op basis van 4G/5G met
een verbonden callcenter verbindt. Dat callcenter kan vervolgens de oproep doorverbinden
met een 112-meldkamer.

TNO, noch wij of de Europese Commissie zijn erin geslaagd om meer concrete informatie
van voertuigfabrikanten te krijgen over de gevolgen en opties voor verschillende voertuigtypen.
Voor hoeveel voertuigen deze oplossingen mogelijk zijn is daardoor onbekend.

Aftermarketoplossingen

Om de belangrijke functie van eCall (deels) te kunnen behouden zijn er daarnaast twee
alternatieven voor eCall-systemen onderzocht.

Het eerste alternatief zijn externe apparaten ontwikkeld door derde partijen die de
eCall-functionaliteit grotendeels kunnen vervangen. De regelgeving voor eCall staat
de ontwikkeling van dit soort alternatieven toe. Het is echter onduidelijk hoe deze
kunnen worden goedgekeurd. De Europese Commissie is dit aan het uitwerken. Wij blijven
aandringen bij de Europese Commissie op snelle uitwerking van deze eisen voor goedkeuring
en het mogelijk maken van de ontwikkeling voor de Europese markt. Het is vooralsnog
onzeker of er wel ondernemingen zijn die dit soort apparaten willen ontwikkelen. Verdere
uitdagingen zijn de lange verwachte ontwikkel- en goedkeurperiode en de verwachte
interesse in dit soort apparaten.

Het tweede alternatief zijn smartphones, apps op smartphones en/of smart watches.
Die ondersteunen in toenemende mate crashdetectie. Ze kunnen na het detecteren van
een crash dus net als eCall een noodoproep maken en daarbij de locatie van de beller
doorgeven. Echter moeten smartphones zo’n functie wel kunnen ondersteunen. Dit is
waarschijnlijk alleen het geval bij nieuwere smartphones.

Anders dan bij eCall is niet gegarandeerd dat deze twee alternatieven nog werken na
een auto-ongeluk. Ook verzenden ze minder informatie naar de meldkamer. Het zijn dus
geen volwaardige oplossingen. Niettemin kunnen ze de gevolgen van de uitval van eCall
in sommige voertuigen wel mitigeren als voertuigeigenaren er gebruik van maken. We
blijven daarom op Europees niveau aandacht vragen voor de ontwikkeling van alternatieven.

Vervolgstappen

Het kabinet wil zoveel mogelijk voorkomen dat consumenten de dupe worden en zal daarom
tijdig maatregelen nemen om juridische gevolgen voor voertuigeigenaren te voorkomen.
Daarnaast is het kabinet in gesprek met partners als de ANWB, de RAI Vereniging, BOVAG
en NLConnect om te kijken hoe voertuigeigenaren op de hoogte kunnen worden gebracht
van de aanstaande afschakeling en de gevolgen ervan. Tevens zetten we in het gesprek
met de Europese Commissie in, om duidelijkheid en coördinatie te krijgen op de uitwerking
en gerichte invoering van maatwerkoplossingen én wie de verantwoordelijke partij hiervoor
zou zijn. We zoeken hierin ook nadrukkelijk de samenwerking op met andere lidstaten
die op korte termijn dezelfde problemen (gaan) ervaren. Voor de zomer presenteert
het kabinet een aangescherpte aanpak voor verkeersveiligheid om de stijgende trend
van het aantal verkeerslachtoffers te breken.

Met de hierboven genoemde stappen zet het kabinet actief in op toekomstvaste oplossingen
voor eCall in Europa. Wanneer er op deze thema’s ontwikkelingen te melden zijn, zult
u via de verzamelbrief Verkeersveiligheid op de hoogte worden gehouden.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
V.P.G. Karremans

De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
W.J.M. Aerdts