Brief regering : Uitwerking coalitieakkoord Lelystad Airport

Nr. 1268
BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT EN VAN DE STAATSSECRETARIS
VAN DEFENSIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 17 april 2026

Met deze brief informeren de Ministeries van IenW en Defensie de Kamer over de wijze
waarop het kabinet voornemens is om uitvoering te geven aan de afspraken in het coalitieakkoord
over Lelystad Airport. Op verzoek van de Kamer heeft op 31 maart hierover reeds een
technische briefing plaats gevonden. Deze brief is tevens het antwoord op de brief
van Actiegroep Boer en burger rondom Lelystad Airport1 en op het verzoek van de vaste Kamercommissie om een tweede reactie op de brief van
SATL over «Juridische (on)mogelijkheden Lelystad Airport».2

In het coalitieakkoord is afgesproken om Lelystad Airport in gebruik te nemen voor
jachtvliegtuigen van Defensie en voor 10.000 bewegingen groothandelsverkeer, op voorwaarde
dat wordt voldaan aan alle wettelijke vereisten waaronder het beschikken over een
natuurvergunning. Het kabinet is bezig om deze afspraken voortvarend uit te voeren
met inachtneming van alle vereiste vergunningen en regelgeving. Daarbij worden operationele
voorbereiding en juridische effectuering voor de civiele en militaire trajecten zorgvuldig
en in samenhang opgepakt met als doel het realiseren van een operationele luchthaven
met zowel vakantievluchten als jachtvliegtuigen.

Civiel gebruik: parallelle voorbereiding en juridische borging

De civiele ingebruikname van Lelystad Airport is afhankelijk van drie parallelle sporen:
het verkrijgen van een natuurvergunning, de wijziging van het luchthavenbesluit en
de afronding van de operationele voorbereidingen. Voor de afronding van de trajecten
in het kader van het Luchthavenbesluit en de operatie is oktober 2027 voorzien. Voor
de natuurvergunning geldt dat dit afhankelijk is van de uitwerking van de stikstofaanpak
van het kabinet. Alle stappen worden in gang gezet. Regelgeving wordt aangepast en
operationele voorbereidingen afgerond. Als dan ook de natuurvergunning er is, kan
de luchthaven direct met civiele vluchten van start. Onder voorbehoud van de tijdige
afronding van deze trajecten is de openstelling voorzien in oktober 2027.

Geldige natuurvergunning

Voor ingebruikname door handelsverkeer is een natuurvergunning vereist. Lelystad Airport
heeft bij het Ministerie van LVVN een natuurvergunning aangevraagd voor 10.000 vliegtuigbewegingen.
De verlening daarvan is geen politiek besluit. Of er een vergunning verleend kan worden
is afhankelijk van de vraag of additionaliteit kan worden aangetoond, wat alleen mogelijk
is bij een sluitende aanpak voor natuurherstel. De uitspraken van de rechtbank van
16 april laten zien dat in algemene zin, vanwege het additionaliteitsvereiste, vergunningverlening
in de luchtvaart buitengewoon complex is. De taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof
zal een belangrijke bijdrage aan deze aanpak leveren. Tijdens de technische briefing
over Lelystad Airport op 31 maart heeft het Ministerie van LVVN dit proces nader toegelicht.
De feitelijke ingebruikname kan pas plaatsvinden wanneer de natuurvergunning is verleend.

Regelgeving

Zoals gemeld in de Kamerbrief3 van 5 september jl. is een wijziging van het geldend luchthavenbesluit 2015 al enige
tijd in voorbereiding. Op basis van dit luchthavenbesluit vinden jaarlijks al zo’n
85.000 vliegtuigbewegingen general aviation plaats. Om de wijziging te kunnen afronden zijn nog verschillende stappen nodig. Dit
gaat om onderzoeken naar milieu- en economische effecten, toetsing door bevoegde instanties
zoals de ILT en Luchtverkeersleiding Nederland, doorlopen van voorhangprocedures in
beide Kamers en een zienswijzeprocedure, advies van de Raad van State en uiteindelijk
de vaststelling van het luchthavenbesluit. Ook moet militair medegebruik worden geborgd
onder het gewijzigde luchthavenbesluit. Naast de wijziging van het luchthavenbesluit
is ook een wijziging nodig van het besluit vergoedingen luchtvaartnavigatiediensten
en een koninklijk besluit voor de inwerkingtreding van de verkeersverdelingsregel
Schiphol-Lelystad. Eventuele aanpassingen van andere regelingen worden nog in beeld
gebracht.

Operationele voorbereidingen

De luchthavenexploitant van Lelystad Airport treft eigenstandig voorbereidingen om
reizigers te kunnen bedienen; denk aan het volledig gebruiksklaar maken van de al
aangelegde passagiersterminal. Ook aan de zijde van het Rijk is inzet nodig om tijdig
gereed te zijn voor verdere ingebruikname. Werkzaamheden omvatten onder meer werving
en training van operationeel personeel en het verwerken van de al ontworpen luchtruimaanpassingen
in alle LVNL-systemen conform de hiervoor geldende procedures. De luchtverkeersleiding
krijgt een opdracht om dit voortvarend ter hand te nemen. Daarnaast is het Ministerie
van IenW in gesprek met het Ministerie van JenV, het Ministerie van Financiën, de
Koninklijke Marechaussee en de Douane over de inzet van de grensdiensten. Deze organisaties
verwachten maximaal achttien maanden nodig te hebben. Regionaal is voorzien om Lelystad
Airport aan te sluiten op het openbaar vervoer, ook dit vergt voorbereidingstijd.

CO2

In het coalitieakkoord is de afspraak opgenomen dat de totale CO2 uitstoot van de burgerluchtvaart op Schiphol en Lelystad Airport in 2030 lager moet
zijn dan in 2024 op Schiphol. De komende maanden wordt onderzocht hoe aan deze coalitieafspraak
invulling kan worden gegeven. De Kamer zal hierover worden geïnformeerd.

Vliegroutes

De vliegroutes van en naar Lelystad Airport zijn al enige tijd definitief ontworpen
en bekend. Op de ligging en het gebruik van de vliegroutes heeft op diverse momenten
reeds participatie plaatsgevonden. Zoals gemeld aan de Kamer op 20 december 20234 en op 5 september 2025 is inmiddels op alle routes van en naar Lelystad Airport sprake
van continu klimmen en dalen. Ook is het horizontaal vliegen op ongeveer twee kilometer
hoogte in de nadering vanuit het zuidwesten op het routedeel Lemelerveld–Zwolle opgelost
door dit routedeel buiten gebruik te laten. Zoals ook in de technische briefing op
31 maart door de LVNL aangegeven, zijn er daardoor geen «laagvliegroutes» meer. Het
sneller klimmen en met minder motorvermogen dalen van vliegtuigen leidt tot een geluidsreductie
voor omwonenden.

Defensie: gefaseerde ontwikkeling en langjarig ingroeipad

De veiligheidssituatie in Europa en de versterking van de Nederlandse en NAVO-weerbaarheid
vragen om uitbreiding en spreiding van militaire capaciteit. In dat licht is besloten
dat Lelystad Airport zal worden gebruikt voor jaarlijks 2.300 sorties met jachtvliegtuigen.
Een sortie is één volledige vlucht van één militair vliegtuig, uitgevoerd voor een
specifieke taak binnen een opleiding, training of operatie. Een sortie start bij take-off,
eindigt bij landing en is inclusief de daarvoor benodigde vliegpatronen, naderingsroutes
en vertrekroutes. Defensie is gestart met de voorbereidende werkzaamheden en voorziet
een gefaseerd ontwikkeltraject met een ingroeipad van zo’n tien jaar, inclusief de
benodigde fysieke uitbreidingen van de luchthaven. Defensie en IenW voeren gesprekken
met de luchthavenexploitant van Lelystad Airport over de operationele mogelijkheden
van de luchthaven en het gebruik voor oefeningen. Er wordt onder meer bezien hoe op
korte termijn al oefenactiviteiten kunnen plaatsvinden.

Parallel daaraan wordt geïnventariseerd hoe de juridische effectuering vorm krijgt
om structureel gebruik door Defensie mogelijk te maken naast civiel groothandelsverkeer
en general aviation. Er is hiervoor een natuurvergunning nodig en een aanpassing van het luchthavenbesluit.
Dit is onderdeel van de uitwerking en wordt zo snel mogelijk opgestart. Vanaf het
moment dat Defensie structureel gebruik gaat maken van de luchthaven zijn militaire
transitroutes noodzakelijk. Deze ontwerpopgave moet integraal worden bekeken met de
civiele routes en general aviation. De voorbereidingen voor de militaire transitroutes en de daarmee samenhangende aanpassingen
van de civiele aansluitingen worden binnen het programma Luchtruimherziening in gang
gezet. Participatie met stakeholders is hier onderdeel van. Dit routeontwerp voor
Lelystad Airport zal de basis vormen bij een toekomstige wijziging van het luchthavenbesluit,
waarvoor de vereiste procedures, inclusief m.e.r.-procedure en inspraak, zullen worden
doorlopen.

Naast juridische effectuering en voorbereidingen voor de transitroutes wordt gewerkt
aan de inhoudelijke invulling van de behoefte van Defensie: organisatorische inrichting,
personele vulling en de voorbereiding van infrastructuur. Hierover vindt ook overleg
met Lelystad Airport en de regio plaats. Deze ontwikkeling vindt gefaseerd plaats
en sluit aan bij de bredere versterkingsopgave van Defensie. In het kader van deze
ontwikkelingen zullen op de langere termijn operationele afspraken nodig zijn tussen
de luchthaven, Defensie en general aviation bedrijven.

Tot slot

Wij zullen u blijven informeren over de voortgang van ingebruikname van Lelystad Airport
voor groothandelsverkeer en jachtvliegtuigen.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
V.P.G. Karremans

De Staatssecretaris van Defensie,
D.G. Boswijk