Brief regering : Fiche: Actieplan inzake beveiliging van en tegen drones

Nr. 4296
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 20 maart 2026

Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 1 fiche die werd opgesteld
door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie voorstellen (BNC).

Fiche: Actieplan inzake beveiliging van en tegen drones

De Minister van Buitenlandse Zaken,
T.B.W. Berendsen

Fiche: Actieplan inzake beveiliging van en tegen drones

1. Algemene gegevens

a) Titel voorstel

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Actieplan inzake beveiliging van en tegen drones

b) Datum ontvangst Commissiedocument

11 februari 2026

c) Nr. Commissiedocument

COM (2026) 81

d) EUR-Lex

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM:2026:81:FIN

e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie

Niet van toepassing

f) Behandelingstraject Raad

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

g) Eerstverantwoordelijk ministerie

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in nauwe samenwerking met Ministerie van
Justitie en Veiligheid en Ministerie van Defensie

2. Essentie voorstel

De Europese Commissie (hierna: Commissie) heeft op 11 februari 2026 de mededeling
actieplan inzake beveiliging van en tegen drones (hierna: het actieplan) gepubliceerd.
De Commissie stelt vast dat het gebruik van drones in de Europese Unie (hierna: de
EU) snel toeneemt en aanzienlijke economische en maatschappelijke kansen biedt, onder
meer op het terrein van logistiek, inspectie, landbouw, infrastructuur en noodhulp.
Tegelijkertijd kunnen ongeautoriseerde drones risico’s vormen voor luchthavens, kritieke
infrastructuur, publieke evenementen en de buitengrenzen van de Unie. Verschillen
tussen lidstaten in bevoegdheden, technische middelen en operationele procedures leiden
bovendien tot lacunes in detectie, informatie-uitwisseling en optreden. Het actieplan
kent vijf pijlers: paraatheid en weerbaarheid, detectie en monitoring, respons en
coördinatie, defensiegereedheid, en versterking van de industriële en technologische
capaciteit, als leidraad voor nationale implementatie. Daarnaast richt het plan zich
op versterking van de Europese defensie gereedstelling door een impuls te geven aan
de technologische en industriële doorontwikkeling op het gebied van drones en counter-dronesystemen,
met nadruk op interoperabiliteit, standaardisatie en strategische autonomie.

Counter Unmanned Aircraft systems (C-UAS) maken daarbij integraal deel uit van het Integrated Air and Missile Defence (IAMD) binnen de NAVO.

Het actieplan kondigt een samenhangend pakket van maatregelen aan. Zo stimuleert de
Commissie de opschaling van counter-dronesystemen samenwerking tussen lidstaten en de industrie. Ook wordt ingezet op ontwikkeling
van open standaarden, testfaciliteiten en validatieprogramma’s om interoperabiliteit,
schaalbaarheid en grensoverschrijdende inzetbaarheid van counter-dronesystemen te verbeteren.

Het bestaande «counter-drone Living Lab» van het Joint Research Centre wordt doorontwikkeld richting een EU Counter-Drone Centre of Excellence, voor het testen en valideren van sustemen, met een eerste focus op de bescherming
van kritieke infrastructuren. Daarnaast ondersteunt de Commissie de harmonisatie van
testmethodologieën en certificeringsbenaderingen en zal zij een aanbeveling doen over
vrijwillige prestatie-eisen. Het Counter-Drone Deployment Initiative vormt de operationele vervolgstap, gericht op de inzet en coördinatie van systemen
ter bescherming van vitale aanbieders.

Volgens het actieplan wordt in 2026 een pakket aan voorstellen gepresenteerd (Drone Security Package), met regels en richtlijnen voor de registratie, identificatie en veilige exploitatie
van civiele drones. Daarbij wordt onder meer voorgesteld de gewichtsgrens voor verplichte
registratie van drone operators en directe remote identificatie naar 100 gram. Ook
wordt ingezet op intra-operabele technische oplossingen, waaronder locatiegebaseerde
begrenzing (geofencing), om ongeoorloofde drone-activiteiten boven gevoelige locaties te voorkomen. Het
actieplan introduceert het «EU Trusted Drone Label», waarmee fabrikanten en operators aantonen dat hun drones voldoen aan de Europese
eisen voor veiligheid, identificatie en registratie.

Tevens kondigt het actieplan een EU-brede risicoanalyse aan, die een geïntegreerd
overzicht biedt van dreigingen en kwetsbaarheden van drones en andere onbemande luchtobjecten
voor kritieke infrastructuur, luchtveiligheid en beveiliging. Deze analyse moet lidstaten
ondersteunen bij het nemen van proportionele en samenhangende veiligheidsmaatregelen.
Ook wordt een praktische toolbox ontwikkeld om lidstaten te helpen passende maatregelen ter bescherming van kritieke
infrastructuur te nemen. In samenhang hiermee zal de Commissie in het kader van de
Critical Entities Resilience (CER) richtlijn niet-bindende richtsnoeren publiceren ter versterking van de weerbaarheid
van kritieke entiteiten, waarin ook aandacht wordt besteed aan dreigingen door drones
en aan mogelijke detectie- en responsmaatregelen. Tot slot vraagt de Commissie aandacht
voor sectorspecifieke kwetsbaarheden, onder meer in de maritieme sector, en door het
oneigenlijk gebruik van andere onbemande luchtobjecten dan civiele drones, waaronder
meteorologische ballonnen.

Voor detectie wordt ingezet op versterking van technische capaciteiten, waaronder
geavanceerde sensoren en 5G-netwerken en een multi-sensorbenadering om zowel legale
als ongeautoriseerde drones te onderscheiden. De Commissie beoogt de ontwikkeling
van een geïntegreerd luchtbeeld (situational awareness) via databron integratie en open informatie-uitwisseling tussen civiele, militaire
en rechtshandhavingsautoriteiten en onderzoekt hiertoe een EU-breed platform voor
drone-incidenten. Detectie, tracking en identificatie van drones, worden waar passend, geïntegreerd in nationale grensbewakingssystemen
en dragen bij aan het Europese situatiebewustzijn door relevante informatie te delen,
inclusief via EUROSUR en, indien van toepassing, Frontex-operaties, met ondersteuning
voor civiel-militaire samenwerking binnen de kaders van de EU.

Ten aanzien van respons voorziet het plan in ondersteuning van lidstaten bij de inzet
van counter-dronesystemen, de ondersteuning bij gezamenlijke oefeningen en de verkenning
van aanvullende EU-regelgeving om bevoegdheden en samenwerking te verduidelijken.
Dit vraagt een militair-civiele aanpak. Hierbij wordt tevens gedacht aan vrijwillige
gezamenlijke inkoopinitiatieven, een bredere uitrol van counter-dronesystemen bij
kritieke infrastructuur, de grensbewaking en de mogelijke oprichting van Rapid Counter-Drone Emergency Response Teams die op verzoek van lidstaten kunnen worden ingezet. Verder stimuleert het plan gezamenlijke
kennisontwikkeling en interoperabiliteit van counter-dronesystemen via vrijwillige
EU-lidstateninitiatieven en gezamenlijke oefeningen, met behoud van nationale zeggenschap.

Daarnaast verkent de Commissie de noodzaak van een meer geharmoniseerd EU-kader voor
counter-dronebevoegdheden, gezien de huidige verschillen in nationale regelgeving.
De uitvoering vindt plaats in nauwe samenwerking met lidstaten, EU-agentschappen en
de industrie en omvat zowel korte termijnacties als structurele maatregelen voor de
middellange termijn. De Commissie overweegt bovendien een strategisch mechanisme voor
de coördinatie van de uitvoering van het actieplan en nodigt lidstaten uit een National Drone Security Coordinator aan te wijzen, die verantwoordelijk is voor de nationale coördinatie en de voortgang
van de implementatie monitort, zonder bestaande samenwerkingsplatforms te vervangen.

Binnen Europese defensieprogramma’s speelt het gebruik van drones en de bescherming
tegen drones een belangrijke rol in moderne oorlogsvoering. Voor de komende twee resterende
jaren is er in het Europees Defensiefonds (EDF) 200 miljoen euro aan budget voor drones
en counter-dronetechnologieën gereserveerd. De Commissie ondersteunt in het actieplan
diverse initiatieven, zoals het European Drone Defence Initiative en Eastern Flank Watch, en introduceert de Drone Alliance voor samenwerking met Oekraïne. Deze initiatieven dienen volgens het actieplan plaats
te vinden onder de paraplu van de Priority Capability Area (PCA) Drones en counter-dronesystemen. Hiermee wordt de samenhang tussen capaciteits-,
operationele en industriële inspanningen op EU-niveau versterkt en worden praktijkervaringen
uit Oekraïne binnen de alliantie benut. Het plan benadrukt de rol van Europese technologische
en industriële ontwikkeling bij strategische autonomie, inclusief financiële instrumenten
voor de versterking van de PCA Drones en counter-dronesystemen en de ontwikkeling
van een Europees netwerk van Drone Technology Hubs, dat zowel voor civiele als militaire toepassingen kan worden gebruikt.

Het actieplan sluit aan bij het bestaande Europese kader voor civiele onbemande luchtvaart,
waarover de Kamer eerder is geïnformeerd in het kader van de Europese Drone Strategie 2.0.1 en de Mededeling Bestrijding drone dreigingen 2023.2 Het beoogt nadrukkelijk de synergie met initiatieven op het terrein van interne veiligheid,
grensbeheer en defensiesamenwerking.

3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel

a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein

Het kabinet streeft naar een veilig en verantwoord gebruik van drones, waarbij (luchtvaart)veiligheid,
openbare orde, nationale veiligheid, bescherming van grondrechten en gebieden waar
geen of beperkte radiosignalen zijn (zoals veiligheids- of beschermde zones), worden
gewaarborgd. Het kabinet hanteert een risicogebaseerde benadering voor drones, in
lijn met het Europese kader voor civiele drones. Drones bieden economische kansen,
maar mogen niet leiden tot onveilig of ongeautoriseerd gebruik. Daarom wordt een geïntegreerde
aanpak van preventie, detectie, analyse en optreden gehanteerd om risico’s effectief
te beheersen. Deze voorwaarden worden ook in de infrastructuur van het Europese luchtverkeersleidingsysteem
Unmanned-airspace (U-Space) opgenomen. In U-Space vindt naast de veilige integratie van bemand en onbemand
luchtverkeer ook detectie, autorisatie en identificatie van drones plaats waardoor
ongeautoriseerde drones zichtbaar worden. U-Space wordt gefaseerd in Nederland ingevoerd
n is eerder aan de Kamer gemeld.3

Het kabinet U-Space als cruciaal voor de ontwikkeling en opschaling van innovatieve
en maatschappelijke drone-toepassingen. Drones kunnen transport efficienter en duurzamer
maken, infrastructuur inspecteren en onderhoud uitvoeren, en hulpverlening ondersteunen,
zoals bij zoek-en reddingsoperaties of medisch spoedtransport. U-Space biedt een veilig
en betrouwbaar operationeel kader, stimuleert innovatie en versterkt de concurrentiepositie
van Nederlandse bedrijven in de Europese markt. Veiligheid en publieke belangen blijven
daarbij hand in hand gaan met economische groei en technologische ontwikkeling.

Naast civiele integratie richt het Nederlandse beleid zich op het versterken van de
nationale weerbaarheid tegen kwaadwillig gebruik van drones. De Veiligheidsstrategie
voor het Koninkrijk der Nederlanden 2023–2029 wijst op het belang van bescherming
tegen technologische en hybride dreigingen.4 Om dit te realiseren investeert Nederland onder andere in counter-dronesystemen voor
detectie, classificatie en respons, waarbij nadruk ligt op intensieve samenwerking
en afstemming tussen civiele en militaire actoren, inclusief frequentiebeheer en operationele
inzet.

Binnen deze aanpak wordt nadrukkelijk ingezet op datafusie en interoperabiliteit van
systemen, zodat detectiegegevens, operationele duiding en responsmaatregelen effectief
kunnen worden geïntegreerd.

Publiek-private samenwerking vormt een belangrijk onderdeel van de beschermingsaanpak.
Luchthavens, zeehavens, energiebedrijven, technologiepartners en onderzoeksinstellingen
worden actief betrokken bij detectie, preventie, respons en kennisontwikkeling. Ook
grensgebieden en andere vitale aanbieders maken expliciet deel uit van deze weerbaarheidsaanpak.
In het maritieme domein is het interdepartementale Programma Bescherming Noordzee-Infrastructuur
(PBNI) opgezet. Binnen dit programma werken het Ministerie van Defensie, Ministerie
van Justitie en Veiligheid/Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid,
Ministerie van Economische Zaken, Kennis- en Gegevensgroep Grondstoffen, Ministerie
van Buitenlandse Zaken met publieke uitvoerders (Kustwacht, Koninklijke Marine, Koninklijke
Marechaussee en Nationale Politie) en private partners aan detectie, dreigingsanalyse
en het verbeteren van de waakzaamheid op de Noordzee, aan het verhogen van de weerbaarheid
van de infrastructuur, het versterken van de crisisbeheersing, en wordt er geïnvesteerd
in de nationale en internationale samenwerking, zowel publiek als privaat. PBNI is
gericht op alle (hybride) dreigingen op en in de Noordzee en levert operationele ervaring
en (interdepartementale) structuren die relevant zijn voor de nationale veiligheid,
ook in relatie tot drones.

Ter versterking van de kritieke infrastructuur en de weerbaarheid van vitale aanbieders
(kritieke entiteiten) implementeert het kabinet momenteel de CER-richtlijn van de
EU in de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke). De Wwke legt feitelijk een groot
deel van de huidige beleidsmatige Aanpak Vitaal juridisch vast. Bij de inwerkingtreding
van de Wwke moeten kritieke entiteiten passende en evenredige maatregelen nemen om
voor de weerbaarheid van hun kritieke infrastructuur te zorgen, waarbij ze gebruik
kunnen maken van richtsnoeren van de Commissie. Het Nederlandse beleid bevordert Europese
samenwerking bij grensoverschrijdende dreigingen en systeeminteroperabiliteit, terwijl
nationale bevoegdheden behouden blijven. Centraal staat een geïntegreerde aanpak waarin
civiel-militaire samenwerking, nationale weerbaarheid, publiek-private partnerschappen
en operationele uitvoering samenkomen. Dit beleid maakt ook verantwoord gebruik van
de maatschappelijk en economische kansen van drones mogelijk, met waarborging van
veiligheid en publieke belangen, waardoor innovatie en duurzame economische ontwikkeling
worden gestimuleerd.

b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel

Het kabinet erkent dat het gebruik van drones zowel economische kansen biedt als nieuwe
veiligheidsrisico’s met zich meebrengt. Drones creëren mogelijkheden op het gebied
van logistiek, infrastructuur, technologie en innovatie waarvan de potentie in Nederland
de ruimte moet krijgen. Tegelijkertijd kunnen drones de nationale veiligheid, openbare
orde en vitale aanbieders bedreigen. De toename van incidenten en het grensoverschrijdende
karakter van zowel risico’s als de drone-markt rechtvaardigen volgens het kabinet
een gecoördineerde Europese aanpak. In dit kader beschouwt het kabinet deze mededeling
als een relevante aanvulling op het Nederlandse beleid.

Het plan biedt een samenhangend kader van maatregelen om de nationale weerbaarheid
tegen de risico’s van ongeautoriseerde drones te versterken en legt tegelijkertijd
de basis voor Europese coördinatie, interoperabiliteit en technologische ontwikkeling,
zonder dat operationele verantwoordelijkheden van lidstaten worden aangetast.

Het kabinet beoordeelt de vijf pijlers van het actieplan (paraatheid en weerbaarheid,
detectie en monitoring, respons en coördinatie, defensiegereedheid en versterking
van de industriële en technologische capaciteit) als inhoudelijk relevant en beleidsmatig
ondersteunend aan de Nederlandse aanpak. Het kabinet onderschrijft de noodzaak om
preventie, detectie en respons samenhangend te versterken, aansluitend bij het risico-gebaseerde
gebruik van drones en de versterking van civiele, militaire en maritieme capaciteit.
Het plan biedt een beleidskader voor een gezamenlijk beeld tussen lidstaten, met gecoördineerde
risicobeoordeling, terwijl operationele verantwoordelijkheden bij de lidstaten blijven.
Daarnaast ondersteunt het kabinet de doorontwikkeling van het bestaande «counter-drone Living Lab» van het «Joint Research Centre» naar een «EU counter-drone centre of excellence» en pleit voor aansluiting op nationale initiatieven.

Ook benadrukt het kabinet dat dual-use drones, die zowel voor civiele als voor militaire toepassingen kunnen worden ingezet,
worden meegenomen in regelgeving en toezicht.

Het kabinet ziet het voorstel van de Commissie om lidstaten een National Drone Security Coordinator aan te laten wijzen als een nuttige aanvulling op de bestaande nationale coördinatie.
Deze coördinator zorgt voor samenhang tussen nationale uitvoering en Europese coördinatie.
Tevens monitort de coördinator de voortgang van implementatie en fungeert als aanspreekpunt
richting EU-instellingen, zonder bestaande nationale of operationele verantwoordelijkheden
aan te tasten.

Het kabinet beschouwt de versterking van detectie-, classificatie- en interventiecapaciteit
als essentieel en heeft reeds aanvullende investeringen aangekondigd, zoals detectiesystemen,
mobiele interventiemiddelen en technologieën voor maritieme routes, ter verdediging
van het Koninkrijk en ondersteuning van nationale autoriteiten. Het kabinet staat
open voor Europese initiatieven op het gebeid van kennisontwikkeling, interoperabiliteit
en gezamenlijke oefeningen, mits deze aansluiten bij nationale planning, vrijwillig
zijn en nationale zeggenschap behouden blijft. Daarbij is een gezamenlijke definitie
van drone-incidenten een randvoorwaarde. Om counter-drone activiteiten effectief te
kunnen uitvoeren en op afgestemde wijze grensoverschrijdend te opereren zijn ook gezamenlijke
opleidingen van belang. Leveranciers van (counter-) drone systemen, mits deze aansluiten kunnen hier bij nationale planning en operationele
kaders de gebruikers- en instandhoudingsopleidingen een rol in spelen.

Het kabinet ziet publiek-private samenwerking als essentieel voor nationale en Europese
weerbaarheid. Luchthavens, zeehavens, energiebedrijven, technologiepartners, onderzoeksinstellingen
en andere vitale aanbieders worden actief betrokken bij detectie, preventie, respons
en technologische ontwikkeling. Het invoeren van U-space luchtruim levert een essentiële
bijdrage in de nationale weerbaarheid. In dit luchtruim dat op basis van verzamelde
data besluiten neemt over het luchtverkeer, kan door gebruik van detectie (bijvoorbeeld
met 5G) verifiëren of een drone geautoriseerd is om het luchtruim te betreden. Het
kabinet acht het daarbij van belang dat bij Europese detectie-initiatieven, waaronder
het gebruik van telecommunicatienetwerken en data-integratieplatforms, privacy, gegevensbescherming
en heldere governancestructuren worden geborgd. Deze samenwerking vormt een kerncomponent
van de interdepartementale coördinatie en sluit aan bij de Veiligheidsstrategie van
het Koninkrijk der Nederlanden (2023).

Het kabinet onderschrijft het doel om vitale aanbieders beter te beschermen tegen
de risico’s van ongeautoriseerde drones en kijkt daarom met interesse uit naar het
Counter-drone deployment initiative. Europese initiatieven kunnen aanvullend zijn op nationale maatregelen, bijvoorbeeld
bij interoperabiliteit, gezamenlijke kennisontwikkeling en coördinatie, mits deze
proportioneel en uitvoerbaar zijn. Wel vraagt het kabinet zich af welke counter-dronesystemen
onder de reikwijdte van dit initiatief zullen vallen, ook in relatie tot de behoefte
van de lidstaten. Daarnaast blijven operationele verantwoordelijkheden en besluitvorming
over specifieke beschermingsmaatregelen een nationale competentie.

Het kabinet verwelkomt de aandacht voor de Defence Readiness Roadmap in relatie tot drones en counter-dronesystemen in het actieplan. De Commissie roept
op om de door Nederland geleide Priority Capability Area (PCA) drones en counter-drone systemen als centraal vehikel te zien op dit thema
voor de Roadmap. Het kabinet ondersteunt ook het voornemen van de Commissie om de
steun aan de PCA te intensiveren via Europese financiële instrumenten. In het kader
van deze PCA is een samenwerking opgezet van Europese landen binnen de werkstromen
(1) gezamenlijke aanschaf en (2) een Europees netwerk van Drone Technology Hubs, vergelijkbaar met het in het actieplan genoemde netwerk van multinationale test-en
expertisecentra. Het kabinet is van mening dat deze hubs voor zowel militaire als civiele doeleinden moeten worden ingezet, en kijkt dus uit
naar verdere EU-samenwerking om dit netwerk te bewerkstelligen. De referentie naar
het maritieme Seabed Security Experimentation Centre (SEASEC) in Nederland wordt eveneens ondersteund. Tot slot verwelkomt het kabinet de voorgestelde
EU-NAVO samenwerking om duplicatie te voorkomen en synergie te versterken.

Het actieplan benadrukt Europese onderzoeks-, innovatie- en productiecapaciteit voor
(counter-)dronesystemen. Het kabinet onderschrijft dit belang en ziet dit als kans om zowel
nationale als Europese onderzoek en innovatie te versterken,zowel voor civiele als
militaire toepassingen (dual-use). Het kabinet ondersteunt het streven naar versterking van de Europese strategische
autonomie en zal zich inzetten voor open standaarden, dual-use en het voorkomen van fragmentatie van test- en certificeringskaders. Cruciaal is
dat deze kaders de operationele inzet niet belemmeren en dat nieuwe initiatieven proportioneel,
uitvoerbaar, kosteneffectief zijn en passen binnen het Meerjarig Financieel Kader
en beschikbare middelen van betrokken departementen.

Het actieplan stelt dat de Commissie met lidstaten zal samenwerken om de civiel-militaire
industrie in kaart te brengen en prioriteiten voor technologieën en capaciteiten te
definiëren. Op militair vlak is het uitgangspunt dat EU-lidstaten, onder andere via
het Europees Defensieagentschap (EDA), zeggenschap hebben over prioriteitsstelling
en defensieplannings- en aanschafprocessen.

De Commissie richt zich primair op industriebeleid, financiële prikkels en regelgeving.
Bestaande instrumenten, zoals de Priority Capability Areas (PCA) en het Capability Development Plan, blijven leidend voor het prioriteren van militaire technologieën. Ook de tekortkomingen
van de EU Militaire Staf en het NAVO-planningsproces spelen een belangrijke rol bij
deze prioritering. Deze instrumenten dienen leidend te blijven in het prioriteren
van militaire technologieën en capaciteiten.

Het kabinet hecht eraan dat (toekomstige) Europese wet- en regelgeving, inclusief
het verwachte Drone Security Package, goed aansluit bij bestaande nationale en internationale kaders en bij de risicogebaseerde
regelgeving voor het gebruik van drones voor uiteenlopende toepassingen. Tegelijkertijd
constateert het kabinet dat de concrete uitwerking van sommige maatregelen nadere
uitwerking behoeft om de effectiviteit van de maatregelen te duiden. Ook daar waar
U-Space, de rol van de handhaving en civiele informatie-uitwisseling structuren nog in ontwikkeling
zijn.

Het kabinet staat positief tegenover de uitbreiding van registratie- en identificatieverplichtingen.
Tegelijkertijd benadrukt het dat maatregelen zoals het verlagen van de registratie-
en identificatieverplichtingen naar drones vanaf 100 gram, de koppeling met geografische
afbakening en de invoering van het EU Trusted Drone Label (ETDL) gevolgen kunnen hebben voor het civiele drone-ecosysteem, innovatie en de
economische ontwikkeling van legitieme gebruikers, en kunnen leiden tot een aanzienlijk
hoger volume aan registratieaanvragen. Dit maakt verbetering van persoonsgegevensregistratie
noodzakelijk voor eenvoudige identificatie. Europees gezien is het belangrijk een
Europees inlog- en identificatiemiddel te ondersteunen om administratieve lasten te
beperken. Verder moet de betrouwbaarheid, volledigheid, uitwisselbaarheid en uitvoerbaarheid
van gegevens zorgvuldig worden afgewogen tegen veiligheid, handhaafbaarheid en het
voorkomen van onnodige lasten voor betrouwbare gebruikers.

Het kabinet staat positief tegenover de versnelling van U-space-implementatie mits de Commissie nadrukkelijk stuurt op Europese harmonisatie. De
nadruk van het kabinet ligt op een aanpak die innovatie, economische ontwikkeling
en operationele uitvoerbaarheid niet belemmert. Europese regelgeving voor civiele
luchtvaart is niet van toepassing op militaire luchtvaart, waarmee operationele verantwoordelijkheid
en nationale bevoegdheden gewaarborgd blijven. Het is raadzaam om dual-use gebruik van (counter-)dronesystemen binnen de scope van militaire luchtvaart te integreren, aangezien drones
binnen de hele krijgsmacht worden ingezet. Het kabinet verzoekt de Commissie kritisch
te kijken naar de hybride en multidomeine aard van drone- en counter-drone inzet.
Het voorstel om drone-incidenten binnen EUROSUR te rapporteren valt niet binnen het
huidige mandaat, en samenwerking met Europese agentschappen zoals Frontex moet altijd
plaatsvinden binnen hun bestaande mandaat en op basis van complementariteit.

Het kabinet benadrukt dat het actieplan ook aanknopingspunten voor concrete Europese
samenwerking biedt. Dit betreft gezamenlijke oefeningen, uitwisseling van dreigingsinformatie,
interoperabiliteit van counter-dronesystemen en gezamenlijke ontwikkeling van technologische oplossingen. Ten aanzien
van gezamenlijke inkoop en eventuele inzet van Rapid Response Teams staat het kabinet positief tegenover versterkte samenwerking, mits vrijwilligheid,
subsidiariteit en nationale bevoegdheden worden gerespecteerd. Publiek-private partnerschappen
worden actief betrokken om nationale operationele capaciteit en beleidsverantwoordelijkheid
te ondersteunen.

Nederland zal de ontwikkelingen rond dit voorstel nauwlettend volgen en waar nodig
sturen om uitvoerbaarheid, duidelijke rolafbakening en proportionele inzet van technologie
te waarborgen.

Ten aanzien van een mogelijk EU-breed regelgevend kader voor counter-drone bevoegdheden
acht het kabinet terughoudendheid geboden; eventuele harmonisatie mag niet verder
gaan dan noodzakelijk en moet voldoende ruimte laten voor nationale invulling. Tegelijkertijd
erkent het kabinet dat Europees gezien enige snelheid en coördinatie voordelen kan
bieden, met name omdat drone- en counter-drone-incidenten grensoverschrijdend kunnen
zijn. Vooralsnog wordt dit initiatief gezien als een mogelijke aanvulling op bestaande
structuren, zonder dat onmiddellijke implementatie vereist is.

c) Eerste inschatting van krachtenveld

In de EU lijkt brede erkenning te bestaan van de noodzaak om de weerbaarheid tegen
kwaadwillend dronegebruik te versterken, mede gelet op eerdere conclusies van de Europese
Raad over hybride dreigingen en bescherming van vitale aanbieders. Een meerderheid
van de lidstaten zal naar verwachting positief staan tegenover versterkte samenwerking
op het terrein van detectie, informatie-uitwisseling, interoperabiliteit en gezamenlijke
oefeningen.5

Gevoeliger liggen naar verwachting voorstellen die raken aan harmonisatie van counter-dronebevoegdheden,
gezamenlijke inkoop of inzet van Europese responscapaciteit, gezien de samenhang met
nationale veiligheid en defensiebevoegdheden. Op deze onderdelen zal nadruk worden
verwacht op subsidiariteit, vrijwilligheid en behoud van nationale zeggenschap.

De positie van het Europees Parlement is nog niet bekend.

4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit, proportionaliteit, financiële
gevolgen en gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten

a) Bevoegdheid

De grondhouding van het kabinet is positief. De mededeling heeft betrekking op luchtvaartveiligheid,
interne markt, cybersecurity en technologisch onderzoek. Op deze terreinen is sprake
van een gedeelde bevoegdheid van de EU en de lidstaten, met van toepassing de artikelen
4.2(e) (transport), 4, tweede lid, onder j (ruimte van vrijheid, veiligheid en recht),
114 (interne markt), en 182 (onderzoek en technologische ontwikkeling) VWEU.

Voor zover de mededeling raakt aan bescherming van vitale aanbieders en bestrijding
van grensoverschrijdende dreigingen, sluit dit tevens aan bij de gedeelde bevoegdheid
op het terrein van vrijheid, veiligheid en recht en op het terrein van de interne
markt.

Het kabinet constateert dat de mededeling ziet op beleidsterreinen waarvoor de EU
bevoegd is om op te treden.

b) Subsidiariteit

De grondhouding van het kabinet is positief. De mededeling heeft tot doel de veiligheid,
harmonisatie van standaarden en innovatie binnen de Europese drone sector te bevorderen.
Gezien de grensoverschrijdende aard van droneoperaties en de noodzaak van uniforme
veiligheidsnormen kan dit onvoldoende door de lidstaten afzonderlijk op centraal,
regionaal of lokaal niveau worden verwezenlijkt, daarom is een EU aanpak nodig. Door
geharmoniseerde regels en coördinatie op EU-niveau wordt het gelijk speelveld op het
terrein van luchtvaartveiligheid en interne markt verbeterd en worden belemmeringen
voor operators en fabrikanten weggenomen. Ook draagt EU-optreden bij aan betere grensoverschrijdende
informatie-uitwisseling en interoperabiliteit van detectie- en veiligheidssystemen.
Om die redenen is optreden op het niveau van de EU gerechtvaardigd.

Voor zover de mededeling raakt aan operationele counter-dronebevoegdheden of inzet van middelen in het kader van nationale veiligheid en openbare
orde, blijft het uitgangspunt dat deze primair tot de verantwoordelijkheid van de
lidstaten behoren. Subsidiariteit rechtvaardigt EU-optreden met name waar het gaat
om harmonisatie, coördinatie en grensoverschrijdende aspecten, niet om volledige centralisatie
van bevoegdheden.

c) Proportionaliteit

De grondhouding van het kabinet is positief De mededeling heeft tot doel een veilig
en geharmoniseerd Europees kader voor drone en counter-drone-technologie te realiseren.
Het voorgestelde optreden is geschikt om deze doelstelling te bereiken, omdat het
acties omvat zoals uniforme veiligheidsnormen en bevordering van technologische innovatie,
die de effectiviteit en veiligheid in de sector vergroten.

Om te voorkomen dat counter-drone maatregelen de ontwikkeling van de Europese dronemarkt
beperken en mogelijk nadelige effecten hebben op innovatie en commerciële activiteiten,
is een zorgvuldige afwegingnodig tussen veiligheid, uitvoerbaarheid, handhaafbaarheid
en het voorkomen van onevenredige lasten voor betrouwbare gebruikers.

De keuze voor een mededeling in plaats van directe bindende regelgeving biedt ruimte
voor gefaseerde uitwerking en laat lidstaten betrokken bij de nadere invulling. Bovendien
gaat het voorgestelde optreden niet verder dan noodzakelijk, omdat het de lidstaten
voldoende beleidsruimte laat voor nationale invulling en geen overbodige administratieve
lasten oplegt.

Wel acht het kabinet het van belang dat eventuele vervolgmaatregelen, met name waar
deze raken aan operationele counter-dronebevoegdheden of gezamenlijke responscapaciteit,
strikt proportioneel worden vormgegeven en de nationale verantwoordelijkheid op het
terrein van openbare orde, nationale veiligheid en defensie respecteren.

d) Financiële gevolgen

Het kabinet verwacht geen directe kosten op korte termijn. Mogelijke toekomstige uitgaven
kunnen voortkomen uit wetgeving of uit de verdere uitwerking van het actieplan. Hier
wordt de Kamer tijdig over geïnformeerd. EU-middelen dienen binnen de afgesproken
financiële kaders van de EU-begroting 2021–2027 te passen, en deze moeten passen bij
een prudente ontwikkeling van de jaarbegroting. Het kabinet loopt niet vooruit op
de integrale financiële afwegingen na 2027. (Eventuele) nationale budgettaire gevolgen
worden ingepast op de begroting van de beleidsverantwoordelijke departementen, conform
de regels van de budgetdiscipline.

e) Gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten

De mededeling introduceert verplichtingen voor operators die zelf drones gebruiken
en voor overheden die counter-dronesystemen willen toepassen. De exacte omvang van
de regeldrukeffecten is nu nog niet vast te stellen. Ook voor uitvoeringsorganisaties
en bevoegde autoriteiten kunnen aanvullende administratieve en toezichtstaken ontstaan,
afhankelijk van de nadere uitwerking van Europese maatregelen. Denk hierbij aan de
rol van handhaving om de voorgestelde registratie en identificatie van drones te controleren
en handhaven om de naleving op een hoger niveau te tillen.

Voor de concurrentiekracht kan het actieplan bijdragen aan een sterker Europees drone-
en counter-drone-ecosysteem door innovatie te stimuleren, standaarden te bevorderen
en productiecapaciteit op te schalen. Dit kan het wereldwijde concurrentievermogen
van de EU versterken en bijdragen aan een gelijk speelveld binnen de interne markt.
Tegelijkertijd is van belang dat nieuwe verplichtingen proportioneel blijven, zodat
de administratieve lasten voor bonafide bedrijven en mkb-ondernemingen beheersbaar
blijven.

Op geopolitiek vlak raakt het voorstel aan de strategische positie van de EU op het
gebied van kritieke technologieën en veiligheid. Versterking van Europese productiecapaciteit
en technologische autonomie helpt ongewenste afhankelijkheden van derde landen te
beperken. Het voorstel sluit daarmee aan bij de doelstelling van open strategische
autonomie. Het voorstel kan tevens externe werking hebben doordat derde landen hun
productie- of veiligheidsstandaarden moeten aanpassen om toegang te behouden tot de
Europese markt. Voor zover nu bekend, zijn er geen directe negatieve effecten op ontwikkelingslanden.