Brief regering : Geactualiseerde versie handhavingsplan Wet veilige jaarwisseling

Nr. 36 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 16 maart 2026

Op 13 november 2025 is aan uw Kamer het handhavingsplan ter voorbereiding op de jaarwisseling
aangeboden. Het handhavingsplan vormt een onderdeel van de voorwaarden die zijn gesteld
voor de inwerkingtreding van de Wet veilige jaarwisseling, waarin een algeheel vuurwerkverbod
voor consumenten is geregeld (met uitzondering van F1-vuurwerk en professionele vuurwerkshows).
Zoals aan uw Kamer toegezegd, is het handhavingsplan naar aanleiding van het Ontwerpbesluit
veilige jaarwisseling inzake de ontheffingsmogelijkheid, evenals op basis van de ervaringen
tijdens afgelopen jaarwisseling, geactualiseerd en waar mogelijk aangescherpt. Met
deze brief bied ik u het geactualiseerde handhavingsplan aan. Bij de actualisering
van het handhavingsplan is uitvoering gegeven aan de toezegging die mijn voorganger
tijdens het debat geweld tegen hulpverleners en de hufterigheid in de samenleving
van 21 januari jl. heeft gedaan om de voorstellen uit het position paper van de politievakbonden,1 waar mogelijk, in de nieuwe versie van het handhavingsplan te verwerken. De komende
jaarwisselingen zullen in het bijzonder in het teken staan van leren, evalueren en
waar nodig bijsturen.

Daarnaast zijn tijdens het debat van 21 januari meerdere moties aangenomen en is tijdens
het mondelinge vragenuur van 13 januari een aantal toezeggingen gedaan. In deze brief
ga ik in op de wijze waarop aan enkele van deze moties opvolging wordt gegeven.

Tot slot geef ik met dit handhavingsplan gehoor aan het verzoek van de vaste commissie
voor Justitie en Veiligheid om uw Kamer te informeren over de uitvoering van het vuurwerkverbod,
de wijze waarop burgers daarbij worden meegenomen, en om een nadere analyse te geven
van de achterliggende oorzaken van geweld en agressie tegen hulpverleners, evenals
de mogelijkheden om dergelijk gedrag te voorkomen.

Terugblik jaarwisseling

De afgelopen jaarwisseling is recentelijk geëvalueerd binnen het Strategisch Beraad
Veiligheid. Daarbij is teruggeblikt op de genomen maatregelen, de inzet van partners
en de effecten daarvan op de openbare orde, zoals ook toegezegd tijdens het mondelinge
vragenuur op 13 januari jl. In het algemeen kan worden vastgesteld dat vroegtijdige
voorbereiding en de samenwerking tussen gemeenten, politie en andere partners van
grote meerwaarde kunnen zijn. Een concreet voorbeeld van een effectieve aanpak is
te vinden bij de gemeente Staphorst. In de gemeente zijn rondom de jaarwisseling stewards
ingezet die voorafgaand actief met jongeren in gesprek gingen. Door deze benadering
werden jongeren uit de anonimiteit gehaald, wat in dit geval bijdroeg aan minder overlast
in de gemeente. Dit beeld wordt door meer gemeenten gedeeld. In veel gemeenten die
vooraf hebben geïnvesteerd in preventie/jeugdwerk is de jaarwisseling over het algemeen
rustiger verlopen.

Om gemeenten in staat te stellen van elkaars ervaringen te leren, organiseert de VNG
een webinar waarin best practices worden uitgewisseld en besproken. Dit webinar biedt ruimte voor verdieping. Alle
opgehaalde informatie, praktijkvoorbeelden en lessen worden vervolgens gebundeld en
ontsloten via een kennisplatform van de VNG. Dit platform fungeert als centraal punt
waar gemeenten zich kunnen informeren en laten inspireren bij de voorbereiding op
toekomstige jaarwisselingen.

Als onderdeel van het handhavingsplan worden de buurlanden tijdig geïnformeerd over
het aankomende vuurwerkverbod. Hiermee wordt ingezet op bewustwording en het voorkomen
van grensoverschrijdende knelpunten, zoals de invoer van verboden vuurwerk. Daarnaast
wordt een bestuurlijke bijeenkomst georganiseerd voor grensgemeenten, waarin gezamenlijk
wordt gesproken over de gedeelde uitdagingen. Indien passend zullen ook buurgemeenten
worden uitgenodigd om aan deze gesprekken deel te nemen. In aanloop naar aankomende
jaarwisseling zullen met controles op vuurwerk in de grensregio’s geïntensiveerd worden
om overtredingen sneller te signaleren en aan te pakken. Ook worden in samenwerking
met de partnerlanden grootschalige opsporingsonderzoeken uitgevoerd en wordt er ingezet
op het versterken van de informatie-uitwisseling via Europol en het versterken van
de samenwerkingen via operationele taskforces.

Naast deze acties blijft Nederland zich samen met Frankrijk en het Offensief Tegen
Explosies (OTE) onverminderd actief inzetten voor een gecoördineerde Europese aanpak
van de illegale handel en het misbruik van (professioneel) vuurwerk. Zo wordt er,
naar aanleiding van de incidenten en het toenemende geweld tegen hulpverleners tijdens
de afgelopen jaarwisseling, door Zweden, Frankrijk en Nederland een brief aan de Europese
Commissie gestuurd om de ernst van de problematiek en de noodzaak voor actie nogmaals
onder de aandacht te brengen.

(Digitale) meldplicht of huisarrest

De motie Coenradie (JA21) c.s. verzoekt om, conform de position paper, makkelijker
en sneller gebruik te maken van een (digitale) meldplicht of huisarrest voor daders
van geweld tegen hulpverleners.2 De Wet maatregelen bestrijding voetbaloverlast en ernstige overlast (de Wet MBVEO),
biedt zowel een burgemeester als de officier van justitie aanvullende bevoegdheden
om notoire overlastgevers aan te pakken (bijvoorbeeld kortdurende gebiedsverboden,
een meldplicht of combinatie hiervan). Op basis van deze wet kunnen ook rond de jaarwisseling
verboden worden opgelegd. Gepleegde jaarwisselingsgerelateerde strafbare feiten of
eerdere (ernstige) verstoringen van de openbare orde kunnen als onderbouwing dienen
voor een preventieve maatregel bijvoorbeeld voor de volgende jaarwisseling. Daarbij
geldt dat een dergelijke maatregel zorgvuldig moet worden gemotiveerd en gebaseerd
moet zijn op concreet gedrag uit het verleden dat ernstige vrees voor herhaling rechtvaardigt.
Bij ernstige openbare ordeverstoringen kan de burgemeester iemand tijdens oud en nieuw
direct een groepsverbod, contactverbod of meldingsplicht, vrijwel altijd in combinatie
met een gebiedsverbod opleggen. Ook de officier van justitie kan dergelijke maatregelen
opleggen, vooruitlopend op het oordeel van de rechter. Via de VNG wordt, zoals toegezegd
tijdens het mondelinge vragenuur op 13 januari jl., nog geïnventariseerd hoe veel
meldingsplichten tijdens de afgelopen jaarwisseling in gemeenten zijn opgelegd.

De MBVEO maakt het wettelijk ook mogelijk om een digitale meldplicht op te leggen.
In de praktijk kan deze echter nog niet breed worden toegepast, omdat de benodigde
techniek zich momenteel in de pilotfase bevindt. De pilot digitale meldplicht richt
zich op openbare orde verstoringen rondom voetbalwedstrijden. Binnen deze pilot kunnen
de deelnemende gemeenten Leeuwarden, Utrecht en Rotterdam een bestuursrechtelijk gebiedsverbod
in combinatie met een digitale meldplicht opleggen. De pilot wordt momenteel uitgebreid
met aanvullende zes gemeenten, te weten Helmond, Doetinchem, Groningen, Den Haag,
Eindhoven en Nijmegen. De pilotperiode loopt tot en met juni 2026. Na afloop van de
pilot volgen de uitkomsten van de evaluatie en aanbevelingen over het vervolg. Daarna
vindt gezamenlijke besluitvorming plaats over de bredere implementatie van de digitale
meldplicht. In de tussentijd wordt verkend wat er nodig is om de digitale meldplicht
ook toe te passen in andere contexten, zoals rond de jaarwisseling en binnen het strafrecht.
Uw Kamer zal hierover, samen met de uitkomsten van de evaluatie, in de zomer worden
geïnformeerd. Hierin wordt ook meegenomen of huisarresten sneller of makkelijker kunnen
worden opgelegd, zoals de motie Coenradie (JA21) verzoekt.

Gedragswetenschappers

De motie van het lid Kostić (PvdD) c.s. verzoekt om in gesprek te gaan met onder andere
gedragswetenschappers, politie en de VNG over welke maatregelen genomen kunnen worden
om de nieuwe norm, een oud en nieuw zonder vuurwerk, goed te laten landen.3 Dit sluit goed aan bij de acties die eerder zijn ondernomen op dit gebied, en die
ik in de komende tijd nog zal ondernemen. Hierover wordt uw Kamer nog nader geïnformeerd.

Inwerkingtreding Wet veilige jaarwisseling

De motie Van der Werf (D66) c.s. verzoekt de Wet veilige jaarwisseling ruim voor de
volgende jaarwisseling van kracht te laten gaan.4 Ik deel het belang van een zo spoedig mogelijke inwerkintreding, zodat burgemeesters,
handhavingsinstanties en lokale verenigingen en stichtingen die gebruik willen maken
van de ontheffingsmogelijkheid die de wet biedt, over voldoende tijd beschikken om
zich voor te breiden op de nieuwe situatie. De planning is erop gericht het besluit
per 1 augustus 2026 in werking te laten reden, zodat het verbod op consumentenvuurwerk
kan gelden voor de jaarwisseling van 2026/2027. In dat kader is afronding van de voorhangprocedure
in maart van belang.

De Minister van Justitie en Veiligheid, D.M. van Weel