Brief regering : Toezicht op het CAK door de Nederlandse Zorgautoriteit en opvolging motie van het lid Dijk over een aanpak uitwerken om het probleem van stapelfacturen voor eigen bijdragen zo snel mogelijk op te lossen (Kamerstuk 36560-15)

Nr. 469 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 12 maart 2026

Met de brief van 10 november 20251 heeft de toenmalige Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het toezichtrapport
van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) over de uitvoering door het CAK van haar wettelijke
taken in het jaar 2024 aan de Kamer aangeboden. Met deze brief biedt het kabinet de
Kamer een reactie aan op dit toezichtrapport. Daarnaast geeft het kabinet in deze
brief een toelichting over de opvolging van de motie van Kamerlid Dijk over stapelfacturen
(hierna: verzamelfacturen).2

1. Toezichtrapport NZa

De NZa rapporteert jaarlijks, op basis van artikel 16 van de Wet marktordening gezondheidszorg,
over de rechtmatige en (voor een beperkt aantal regelingen over de) doelmatige uitvoering
van de wettelijke regelingen door het CAK.

Oordeel NZa

De NZa geeft in haar toezichtrapport aan, voor de regelingen waarop zij toezicht houdt,
dat het CAK in 2024 haar taken rechtmatig heeft uitgevoerd en dat de dienstverlening
van het CAK verder verbeterd is. De NZa ziet duidelijke verbeteringen in de uitvoering,
zoals minder fouten en tijdig aangeleverde verantwoordingen. Het CAK toont vooruitgang
richting een meer voorspelbare en structurele beheersing.

Omdat nog niet alle verbeteringen gerealiseerd zijn, ziet de NZa het CAK nog niet
als volledig «geborgd in control».3 Volgens de NZa is hiervoor nog nodig dat het CAK aantoont dat de maatregelen die
zijn ingevoerd tijdens het meerjarig veranderprogramma «Roadmap in Control» goed werken.
Deze toetsing staat gepland in 2026. Voor een beperkt aantal regelingen houdt de NZa
ook toezicht op de doelmatige uitvoering. De NZa ziet graag een verbetering in de
wijze waarop

het CAK zich hierover verantwoordt. De NZa geeft aan dat, hoewel verbeteringen zichtbaar
zijn, zij op basis van de beschikbare informatie hierover geen definitieve uitspraak
kan doen.

Aanbevelingen

De NZa heeft in eerdere toezichtrapporten aanbevelingen gedaan op het gebied van rechtmatigheid,
doelmatigheid, dienstverlening en de meerjarige veranderopgave. De NZa geeft aan dat
het CAK in 2024 vooruitgang heeft geboekt in de structurering, registratie en monitoring
van processen, waardoor vrijwel alle aanbevelingen zijn afgerond. Eén aanbeveling,
die gaat over de periodieke vergelijking van gegevens met zorgkantoren, staat nog
open. Het CAK heeft na het toezichtsonderzoek maatregelen getroffen om de aanbeveling
op te volgen.

Afschaling toezicht

De bevindingen van het toezichtsonderzoek geven de NZa aanleiding om in het toezichtrapport
aan te geven dat zij het toezicht op het CAK enigszins kan afschalen, omdat de risico’s
in de uitvoering zijn verminderd en het CAK aantoonbaar beter in control is. Dit betekent
dat de NZa ten opzichte van eerdere jaren geen verdiepende thematische onderzoeken
meer uitvoert. Indien hiertoe aanleiding is, kan de NZa haar toezicht weer opschalen.
Zo blijft de NZa in staat om tijdig in te grijpen wanneer de rechtmatige of doelmatige
uitvoering van de wettelijke taken door het CAK, waar de NZa toezicht op houdt, in
gevaar komt.

Appreciatie

Het kabinet onderschrijft de bevindingen uit het toezichtrapport en is blij met de
mededeling van de NZa dat zij op basis van de positieve ontwikkeling die het CAK heeft
laten zien, concludeert dat zij haar toezicht kan afschalen. Dit is een mooie mijlpaal
die door het CAK is behaald. Het kabinet zal het CAK vragen om deze ontwikkeling vast
te houden en prioriteit te geven aan de stappen die nog nodig zijn om de NZa in staat
te stellen een definitieve uitspraak te doen over doelmatigheid en om te beoordelen
of het CAK «geborgd in control» is.

2. Overige regelingen

De NZa geeft niet bij alle regelingen, die door het CAK uitgevoerd worden en waarover
zij verantwoording aflegt, een oordeel. De NZa houdt geen toezicht op de uitvoering
van de «Schengen en Engelstalige medicijnverklaringen», de «Onverzekerbare vreemdelingenregeling»
en de «Gemoedsbezwaardenregeling». De uitvoering van deze regelingen heeft niet geleid
tot aanpassing van de hierbij verstrekte accountantsproducten. Wel wordt hierin als
het gaat om de uitvoering van de «Onverzekerbare vreemdelingenregeling» aandacht gevraagd
voor de mogelijke onregelmatigheden in het declaratiegedrag van een aantal zorgverleners.
Dit punt krijgt prioriteit en wordt door de betrokken partijen opgepakt. Naar dit
gedrag en mogelijk door te voeren verbeteringen in wet- en regelgeving om onregelmatigheden
in declaratiegedrag te voorkomen en het toezicht en de handhaving hierop te verbeteren,
wordt op dit moment onderzoek gedaan.

Voor de regeling «Vrijwillige Overeenkomst Zorgkostendekking» geldt dat de NZa een
monitoringtaak heeft. Dit houdt in dat de NZa de uitvoering van deze regeling volgt,
maar hierop geen formeel toezicht uitoefent. Vanaf 2025 is deze regeling wettelijk
verankerd en houdt de NZa ook toezicht op deze regeling. De accountant van het CAK
heeft voor deze regeling over 2024 een rechtmatigheidsoordeel met

beperking afgegeven. De uitvoering in 2024 heeft niet geleid tot benadeling van burgers.
Daarnaast betreft het een regeling die slechts een beperkt aantal dossiers per jaar
behandelt. Maatregelen zijn getroffen door het CAK om de fouten die geleid hebben
tot de beperking in de toekomst te voorkomen.

3. Aanbevelingen Algemene Rekenkamer en motie

De Algemene Rekenkamer (AR) heeft op 15 mei 2024 een rapport4 uitgebracht over haar onderzoek naar het jaarverslag 2023 en de bedrijfsvoering van
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). In dit rapport heeft de
AR in paragraaf 4.5.7 een aanbeveling opgenomen over de (toezichts)informatie die
VWS ontvangt. Deze aanbeveling betreft het uitbreiden van de (toezichts)informatie
over verzonden facturen aan burgers voor de te betalen eigen bijdrage voor zorg vanuit
de Wet langdurige zorg (Wlz) of voor ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke
ondersteuning 2015 (Wmo 2015). Het gaat om (toezichts)informatie over facturen waarop
meerdere perioden gefactureerd worden.

Verzamelfacturen kunnen ontstaan als achteraf blijkt dat gegevens niet kloppen of
als gegevens te laat doorgegeven worden. Bij burgers kan dit leiden tot onzekerheid
en stress omdat ze niet weten waar ze financieel aan toe zijn. De keten is er daarom
op gericht om verzamelfacturen waar mogelijk te voorkomen.

Op 4 juni 2024 is er, mede naar aanleiding van dit rapport van de AR een motie van
Kamerlid Dijk aangenomen waarin verzocht wordt om mogelijke aanpakken voor verzamelfacturen
in kaart te brengen, te zorgen voor oplossingen en de Kamer hierover te informeren.
Samen met het CAK zijn de afgelopen periode de aanbevelingen opgepakt, zijn er aanpakken
om ongewenste verzamelfacturen te voorkomen in kaart gebracht en zijn er verbeteringen
doorgevoerd.

Hierna beschrijft het kabinet hoe invulling is gegeven aan de aanbevelingen van de
AR en de opvolging van de motie van Kamerlid Dijk over verzamelfacturen. Het kabinet
beschouwt de motie, met de hierna beschreven opvolging, als afgedaan.

Verbeteren (toezichts)informatie

De aanbeveling uit het rapport van de AR om de (toezichts)informatie over facturen
uit te breiden is opgevolgd. De uitbreiding ziet op het gebruik van eenduidige definities
die aansluiten bij de geldende wet- en regelgeving, op inzicht in effecten van doorgevoerde
maatregelen, op hoeveel verzamelfacturen er in een bepaalde periode zijn geweest en
wat de oorzaken hiervan waren. Deze informatie geeft inzicht in of het nodig is om
aanvullende maatregelen te treffen om verzamelfacturen verder te verminderen. De (toezichts)informatie
wordt onderdeel van de jaarlijkse verantwoordingen van het CAK, waar ook de accountant
en de NZa naar kijken. Op deze manier is er voor verschillende belanghebbenden en
partijen inzicht in de omvang van verzamelfacturen, de oorzaken en de effectiviteit
van doorgevoerde wijzigingen om verzamelfacturen te beperken.

Reeds genomen maatregelen

Vanaf 2023 zijn er verschillende maatregelen genomen door het CAK, ketenpartners en
VWS om verzamelfacturen te voorkomen. Bij de te nemen maatregelen is er rekening mee
gehouden dat er ook situaties zijn waarbij verzamelfacturen juist in het belang van
de burger kunnen zijn.

Bijvoorbeeld als een burger een verlaging van de te betalen eigen bijdrage aanvraagt
vanwege een terugval in zijn of haar inkomen.

De reeds genomen maatregelen door het CAK zijn gericht op het geven van voorlichting
en het verstrekken van stuurinformatie aan ketenpartijen. Het CAK organiseert bijvoorbeeld
«inloopspreekuren» voor gemeenten en heeft voor hen een dashboard ontwikkeld. Het
dashboard geeft gemeenten inzicht in de kwaliteit van de gegevens die zij aanleveren
en welk effect dit heeft op de facturatie aan de burger. Dit vergroot het bewustzijn
in de keten en draagt bij aan een gezamenlijke verantwoordelijkheid in de keten om
het aantal verzamelfacturen dat burgers ontvangen te minimaliseren.

VWS heeft per 1 januari 2026 de maatregel5 ingevoerd om ook voor burgers die voor het eerst inkomen genieten, de te betalen
inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage voor zorg of ondersteuning, in beginsel
op te leggen op basis van de inkomens- en vermogensgegevens van twee jaar eerder.
Eerder gebeurde dit voor deze groep, in tegenstelling tot andere groepen, op basis
van het inkomen- en vermogen van het huidig jaar. Het aantal verzamelfacturen neemt
met deze maatregel af en burgers weten daardoor beter waar ze financieel aan toe zijn.
Dit leidt tot minder stress, de kans op schuldenproblematiek neemt af en de mentale
belasting die de oude systematiek voor burgers met zich meebracht, wordt eveneens
weggenomen. De maatregel sluit aan bij de «Stand van de Uitvoering 2024»6 waarin het CAK voorstellen doet voor het oplossen van gesignaleerde knelpunten in
wet- en regelgeving.

Analyses

Om na te gaan welke mogelijke maatregelen aanvullend nog te nemen zijn om verzamelfacturen
zoveel mogelijk te voorkomen zijn er de afgelopen periode uitgebreide (data-)analyses
uitgevoerd door het CAK. Deze analyses geven inzicht in welke verzamelfacturen niet
in het belang van de burger zijn en waardoor deze ontstaan. De uitkomsten van de (data-)analyses
van het CAK laten zien dat het percentage verzamelfacturen, die niet in het belang
van de burger zijn, in 2025 voor het opgelegde abonnementstarief voor de Wmo 2015,
1,0% (2024: 1,2%) bedroeg en voor zorg vanuit de Wlz of beschermd wonen vanuit de
Wmo 2015, 2,2% (2024: 2,6%). Uit de analyses blijkt dat verzamelfacturen vooral ontstaan
rondom de aanlevering van gegevens door gemeenten en zorgkantoren. Uit de analyses
blijkt dat, mede als gevolg van ingezette verbeteringen vanaf 2023, de percentages
in 2025 zijn verbeterd ten opzichte van 2024.

Verwachting

De verwachting is dat, ondanks dat de huidige percentages al laag zijn, de recent
genomen maatregelen, zoals de per 1 januari 2026 ingevoerde wijziging voor eerste
inkomensgenieters, bijdragen aan een verdere verlaging van het aantal verzamelfacturen.
Dit geldt ook voor de maatregelen die zijn opgenomen in het wetsvoorstel om een inkomens-
en vermogensafhankelijke eigen bijdrage voor de Wmo 20157 in te voeren. Hierin wordt onder andere voorgesteld om de termijn waarmee een eigen
bijdrage – bij vertraging in de keten – met terugwerkende kracht kan worden opgelegd
te verkorten.

Bij toekomstige wijzigingen van de eigen bijdrageregelingen of de invoering van nieuwe
eigen bijdrageregelingen zal er vanuit het CAK, de keten en het Ministerie van VWS
aandacht zijn voor maatregelen die ervoor zorgen dat verzamelfacturen tot een minimum
beperkt worden.

Ondertussen blijft de keten inzetten op het verbeteren van de kwaliteit van de gegevens
die nodig zijn voor de factuur, onder ander door het maken van kwaliteitsafspraken,
het tijdig vergelijken van gegevens binnen de keten, het elkaar binnen de keten aanspreken
op niet tijdige en onvolledige gegevens en het verbeteren van de informatievoorziening
in de keten middels sturingsdashboards.

Door het opnemen van (toezichts)informatie in de verantwoordingen van het CAK gaat
het, zoals eerder aangegeven, voor VWS en de NZa gemakkelijker worden om te monitoren
of de uitvoering van de eigen bijdrageregelingen goed verloopt, of doorgevoerde maatregelen
effectief zijn en of het nodig is om verdere maatregelen te treffen.

4. Tot slot

Het kabinet bedankt de NZa, het CAK, ketenpartijen en belanghebbenden voor hun inzet
om op een constructieve manier de uitvoering door het CAK voor de burger beter te
maken. Het kabinet zal, waar mogelijk en nodig, maatregelen die bijdragen aan het
structureel verbeteren van de uitvoering voor de burger, ondersteunen.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, S.T.M. Hermans