Brief regering : De Marktremediebevoegdheid

Nr. 438
BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 18 februari 2026

In het Commissiedebat Marktordening en Consumentenbescherming op 2 oktober 2025 verzocht
uw Kamer een brief met nadere informatie over de New Competition Tool (hierna: marktremediebevoegdheid).
In deze brief geef ik een antwoord op de gestelde vragen, zoals ik heb toegezegd aan
Kamerlid Sneller.1 Het gaat om vragen van Kamerlid Sneller en oud-Kamerlid Verouden:

1. Wat is het verschil tussen een ACM die technische maatregelen kan opleggen ten opzichte
van een bredere bevoegdheid om zelfstandig algemene maatregelen op te leggen?

2. Kan de grondslag voor een bredere regelgevende bevoegdheid voor de ACM in de wet worden
neergelegd, maar pas later in werking treden?

3. Is het stellen van maximumprijzen een remedie die kan worden opgelegd onder de marktremediebevoegdheid?

4. Hoe worden andere stakeholders dan ondernemers, zoals consumenten, meegenomen in het
proces?

Het doel van een marktremediebevoegdheid is het stimuleren van effectieve concurrentie
en goed werkende markten. Ondernemers krijgen dan meer ruimte en kansen om te ondernemen.
Daardoor stimuleren zij elkaar om te streven naar hogere kwaliteit, lagere prijzen
en meer innovatie. Consumenten kunnen vervolgens kiezen tussen hoogwaardige producten
of diensten voor een goede prijs. Op die manier plukken zowel consumenten als ondernemers
de vruchten van onze economie.

Vraag 1: Wat is het verschil tussen een ACM die technische maatregelen kan opleggen
of zelfstandig algemeen verbindende voorschriften kan stellen?

Kamerlid sneller (D66) vroeg mij om het verschil aan te geven tussen technische maatregelen
en gewone algemeen verbindende voorschriften. De beantwoording van deze vraag neem
ik graag wat ruimer. Tijdens het debat merkte ik namelijk dat er onduidelijkheid is
over de verschillende «opties» die ik in mijn vorige brief2 beschreef. De opties geven mogelijkheden om na een marktonderzoek sneller in te grijpen
in een markt dan door het stellen van regels in een formele wet. Die mogelijkheden
bestaan voor de wetgever via een algemene maatregel van bestuur (AMvB) en drie opties
voor de ACM. Ik licht deze toe.

AMvB grondslag voor de wetgever

Voor de wetgever kan een grondslag worden gecreëerd waarmee als vervolg op een onderzoek
van de ACM bij AMvB maatregelen opgelegd kunnen worden aan ondernemingen in een bepaalde
markt. Met deze grondslag kan sneller worden ingegrepen bij marktfalen, omdat geen
formele wetsprocedure hoeft te worden doorlopen. Wél is voor de AMvB grondslag vereist
dat deze in een formele wet voldoende is ingekaderd. Naast deze AMvB-grondslag zijn
er drie opties om de ACM meer bevoegdheden te geven.

Beschikkingsbevoegdheid ACM (optie 1)

Naast de AMvB-grondslag voor de wetgever zijn er mogelijkheden om een zelfstandig
bestuursorgaan, in dit geval de ACM, bevoegdheden te geven waarmee sneller kan worden
ingegrepen in een markt. Zo kan de ACM via wetgeving in staat worden gesteld individuele
maatregelen op te leggen aan bedrijven (beschikkingen). Dit gebeurt binnen de kaders
van de wet, zonder tussenkomst van kabinet of beide Kamers. Deze bevoegdheid past
bij de rol van de ACM die onafhankelijk is van de politiek en op basis van deskundigheid
optreedt in individuele gevallen.

Technische maatregelen door ACM (optie 2)

In aanvulling op de mogelijkheid om beschikkingen op te leggen, kan de ACM ook de
bevoegdheid krijgen om algemeen verbindende voorschriften vast te stellen ten aanzien
van organisatorische of technische onderwerpen. De aard van deze onderwerpen maakt
dat een rol voor een deskundige toezichthouder passend is. Een voorbeeld van een bevoegdheid
om technische maatregelen vast te stellen is de bevoegdheid van de Autoriteit Financiële
Markten om regels te stellen over de wijze waarop informatie moet worden opgenomen
in de jaarrekening van financiële ondernemingen.3

De ACM zou technische maatregelen kunnen inzetten om bredere verplichtingen die de
wetgever heeft opgelegd te concretiseren en toepassing in de praktijk efficiënter
te maken. Een voorbeeld hiervan is een situatie waarin de wetgever na een marktonderzoek
bij AMvB heeft bepaald dat een sector transparanter over prijzen moet zijn. De ACM
kan deze brede verplichting nader invullen door te regelen dat marktpartijen een prijslijst
moeten hanteren om hieraan te voldoen. Zulke maatregelen worden ook in andere landen
toegepast. Zo heeft de mededingingsautoriteit in het VK via hun marktremediebevoegdheid
in o.a. de begrafenismarkt soortgelijke verplichtingen aan marktpartijen opgelegd.

Daarnaast is er een mogelijkheid om een toezichthouder in bijzondere andere gevallen
de bevoegdheid te geven om algemene maatregelen te nemen, mits een Minister goedkeuring
geeft. Een voorbeeld van een regelgevende bevoegdheid in een bijzonder ander geval
is de bevoegdheid van het UWV om nadere regels te stellen over de premie voor de vrijwillige
werknemersverzekeringen; deze regels behoeven de goedkeuring van de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid.4

ACM reguleert de markt zelfstandig (optie 3)

In mijn vorige brief d.d. 1 oktober 20255 heb ik ook een optie geformuleerd waarbij niet de wetgever maar de ACM zelfstandig
algemeen verbindende voorschriften oplegt aan de markt zonder goedkeuring van de wetgever.
Het gaat bij deze optie om een brede regelgevende bevoegdheid om markten te reguleren.
Zoals aangegeven in mijn vorige brief ben ik geen voorstander van deze optie, omdat
dit enkel in uitzonderlijke gevallen zou moeten worden ingezet en hier hoge eisen
aan worden gesteld, die ook democratische legitimiteit vereisen. Het proces wordt
met deze optie een stuk ingewikkelder en tijdrovender, naast dat dit ook de lasten
voor ondernemers verhoogt. Dit komt de effectiviteit van een instrument niet ten goede.

Vraag 2: Is het mogelijk om de variant waarbij de ACM algemeen verbindende voorschriften
mag opleggen wel in de wet neer te leggen, maar pas later in werking te laten treden?

Kamerlid Sneller (D66) toonde interesse in een mogelijkheid om de bevoegdheid voor
de ACM om algemeen verbindende voorschriften te implementeren in de wet te verankeren,
maar pas in werking te laten treden, indien zou blijken dat andere bevoegdheden niet
voldoende zijn in de praktijk. Bij het maken van wetten geldt het uitgangspunt dat
deze zo snel als mogelijk en in zijn geheel in werking treden. Het is wel mogelijk
om hiervan af te wijken door middel van de zogeheten gedifferentieerde inwerkingtreding,
waarbij verschillende onderdelen van de wet op een verschillend tijdstip in werking
kunnen treden. In dit voorbeeld zou een onderdeel van de wet pas in werking treden
indien na evaluatie blijkt dat dit noodzakelijk is. Dit geeft aan de voorkant geen
duidelijkheid over of en zo ja, wanneer dit onderdeel in werking zal treden, terwijl
het wel vergaande gevolgen heeft. Dit leidt tot rechtsonzekerheid die het voorstel
onwenselijk maken.

Vraag 3: Is het stellen van maximumprijzen een remedie die kan worden opgelegd onder
de bevoegdheid?

Oud-Kamerlid Verouden (NSC) vroeg of prijs- en winstmaxima als mogelijke remedies
onder de marktremediebevoegdheid vallen. Dat is niet het geval.

De gevolgen van het ingrijpen in markten kunnen groot zijn. Daarom is het belangrijk
dat maatregelen ten alle tijden proportioneel en tijdelijk van aard zijn en dat ze
op enig moment worden geëvalueerd. Hiermee wordt gewaarborgd dat remedies niet verdergaan
dan nodig is, niet langer gelden dan nodig is en dat ondernemers zoveel mogelijk zekerheid
wordt gegeven.

Het stellen van prijs- en winstmaxima of het anderszins reguleren van prijzen of tarieven
past niet binnen die kaders. Toekenning van dergelijke bevoegdheden bij toezichthouders
vragen in beginsel om een politieke afweging, bijvoorbeeld in gereguleerde sectoren
of bij uitzonderlijke omstandigheden, zoals noodsituaties. Prijs- en winstmaxima grijpen
namelijk diep in op het economisch verkeer en hebben invloed op de welvaartsverdeling.
Gezien de impact passen deze maatregelen niet bij de marktremediebevoegdheid.

Remedies die wel voor de hand liggen:

• transparantie- en informatieverplichtingen;

• toegangsverplichtingen;

• non-discriminatieverplichtingen;

• overstapverplichtingen; en

• verplichte contractvoorwaarden

Vraag 4: Hoe worden andere stakeholders dan ondernemers, zoals consumenten, meegenomen
in het proces?

Kamerlid Sneller (D66) had ook vragen bij de manier waarop andere stakeholders dan
ondernemers zullen worden betrokken in het proces. Bij het uitwerken van de marktremediebevoegdheid
wordt veel waarde gehecht aan consumentenbelangen. Een marktremediebevoegdheid zal,
net als het mededingingsbeleid in het algemeen, tot doel hebben de positie van consumenten
te bevorderen door hen te beschermen tegen onwenselijke marktsituaties. Deze doelstelling
komt ook in het proces van de marktremediebevoegdheid terug. Zo is de bedoeling dat
consumenten klachten kunnen indienen die als basis kunnen dienen voor een marktonderzoek
en consumentenbelangenbehartigers kunnen reageren op de publieke consultaties van
onderzoeken. Tot slot kan de ACM in haar marktonderzoeken rekening houden met consumentenbelangen,
gezien haar rol als brug tussen de consument en de ondernemer.

Vervolgproces

In het coalitieakkoord is de ambitie opgenomen om de Autoriteit Consument en Markt
als marktmeester twee nieuwe instrumenten te geven: de zogenaamde call-in bevoegdheid
en de new competition tool. De besluitvorming hierover is aan het volgende kabinet.

De Minister van Economische Zaken,
V.P.G. Karremans