Brief regering : Geannoteerde agenda van de vergaderingen van de Eurogroep en Ecofinraad van 16 en 17 februari 2026

Nr. 2163
BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 5 februari 2026

Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda van de vergaderingen van de Eurogroep en
Ecofinraad van 16 en 17 februari a.s. Ik ben voornemens deel te nemen aan deze vergaderingen.

De Minister van Financiën,
E. Heinen

Geannoteerde agenda Eurogroep en Ecofinraad 16–17 februari 2026

Eurogroep

Agendaonderwerp: Eurozone aanbeveling voor 2026

Document: Laatste versie van het document is nog niet beschikbaar. Het document wordt later
op het Delegates Portal geplaatst onder de titel «Council recommendation on the economic policy of the euro area».

Aard bespreking: Bespreking ten behoeve van goedkeuring door de Raad.

Besluitvormingsprocedure: N.v.t.

Toelichting:

De Commissie heeft op 25 november 2025 het herfstpakket in het kader van het Europees
Semester gepubliceerd. Onderdeel van dit pakket is de door de Commissie voorgestelde
ontwerpaanbeveling voor het economisch beleid in de eurozone voor 2026 (Euro Area Recommendation, EAR).

In de EAR worden de gezamenlijke (beleids-)uitdagingen voor het eurogebied voor 2026
en 2027 geïdentificeerd. De voorliggende aanbevelingen, die zijn aangepast naar aanleiding
van besprekingen in de ambtelijke voorportalen van de Eurogroep, de Ecofinraad en
de Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid, sluiten aan op de hoofdthema’s: begrotingsbeleid,
defensie-uitgaven en begrotingsbeleid, arbeidsmarkt, investeringen en innovatie, interne
markt, simplificatie, Spaar- en Investeringsunie, de digitale euro en de internationale
rol van de euro, en macro-financiële stabiliteit. Een kabinetsappreciatie van de EAR
is opgenomen in de geannoteerde agenda van de Eurogroep en Ecofinraad van januari
2026.1

Alle thema’s in de EAR raken aan voor Nederland belangrijke prioriteiten, waaronder
aandacht voor voortgang op de kapitaalmarktunie, onderzoek en innovatie, verdieping
van de interne markt, aanpak van regeldruk, en het stimuleren van een goede aansluiting
van het onderwijs op de arbeidsmarkt. Het kabinet onderschrijft de urgentie voor de
eurozonelidstaten om hier stappen op te zetten. Op veel van de thema’s die in de EAR
worden benoemd, onderneemt het kabinet al actie, waaronder het verminderen van regeldruk2, aandacht voor het versterken van het investeringsklimaat en verdienvermogen in Nederland3, en inzetten voor ambitieuze stappen om de Europese kapitaalmarktunie te versterken4.

Op het moment van schrijven worden de laatste aanpassingen aan de conceptraadsaanbeveling
nog voorbereid in de ambtelijke voorportalen. Naar verwachting zal het kabinet zich
in grote lijnen kunnen vinden in aanbevelingen in de EAR zoals deze zullen voorliggen
in de Eurogroep. Na bespreking in de Eurogroep zal de Ecofinraad de aanbevelingen
goedkeuren. De werkgelegenheids- en sociale aspecten van de EAR worden in de Raad
Werkgelegenheid en Sociaal Beleid van maart 2026 besproken en goedgekeurd. Hierna
zal de Europese Raad de EAR in maart bekrachtigen, waarna de Ecofinraad de aanbevelingen
in april formeel aanneemt.

Agendaonderwerp: Internationale rol van de euro

Document:N.v.t.

Aard bespreking: Gedachtewisseling

Besluitvormingsprocedure: N.v.t.

Toelichting:

De Eurogroep zal de internationale rol van de euro bespreken. In het werkprogramma
van de Eurogroep is het versterken van de internationale rol van de euro als een van
de prioriteiten aangeduid. In dat kader wordt er periodiek gesproken over de ontwikkelingen
op dit onderwerp. De ECB heeft in juni 2025 haar jaarlijkse rapport over de internationale
rol van de euro in 2024 gepresenteerd.5 De Eurogroep heeft hierover in juli 2025 reeds van gedachten gewisseld. Uw Kamer
heeft daar een verslag van ontvangen.6 Naar verwachting zullen tijdens de geplande gedachtewisseling in februari de ontwikkelingen
van het afgelopen half jaar rondom de internationale rol van de euro centraal staan.

Vergroting van de internationale rol van de euro kan voordelen opleveren in termen
van grotere monetaire autonomie, lagere transactie-, risicomanagement- en financieringskosten,
en een lagere gevoeligheid voor buitenlandse wisselkoersschokken. De volatiliteit
afgelopen jaar op de financiële markten heeft onderstreept dat een grote afhankelijkheid
van buitenlandse valuta gepaard kan gaan met risico’s. Een grotere internationale
rol van de euro reduceert deze afhankelijkheid. Tegelijk kan recente onvoorspelbaarheid
van het beleid in de Verenigde Staten en de daarmee gepaard gaande volatiliteit op
financiële markten ertoe leiden dat investeerders hun blootstelling aan dollarinvesteringen
enigszins diversifiëren.

Voor een grotere rol van de euro is het van belang dat de EU een aantrekkelijke plek
is om te investeren en een betrouwbare handelspartner is. Volgens het kabinet vereist
dit maatregelen om het concurrentievermogen van de EU te versterken, bijvoorbeeld
door het wegnemen van barrières op de interne markt, waaronder verdere integratie
van financiële markten via de kapitaalmarktunie de bankenunie. Ook het verdiepen van
handelsrelaties met derde landen kan bijdragen aan het vergroten van de internationale
rol van de euro, waarbij gedacht kan worden aan het bevorderen van het gebruik van
de euro in internationale grondstoffenmarkten. Het kabinet is verder van mening dat
een grotere internationale rol van de euro kan worden bevorderd door middel van stabiel
en houdbaar economisch en begrotingsbeleid in de individuele lidstaten, en onderstreept
het belang van sterke en voorspelbare Europese instituties, zoals een onafhankelijke
centrale bank. Indien opportuun zal Nederland op basis van bovenstaande deelnemen
aan de gedachtewisseling.

Agendaonderwerp: Verkiezing President Eurogroepwerkgroep (PEWG)

Document: N.v.t.

Aard bespreking:

Besluitvormingsprocedure: N.v.t.

Toelichting:

De Eurogroep staat kort stil bij de verkiezing van de voorzitter van de Eurogroepwerkgroep.
De huidige voorzitter Tuomas Saarenheimo uit Finland stelt zich verkiesbaar voor een
vierde termijn van twee jaar. Naar verwachting zijn er geen andere kandidaten en bevestigt
de Eurogroep de herverkiezing van Saarenheimo voor een nieuwe termijn tot januari
2028.

Agendaonderwerp: Mondiale onevenwichtigheden en mogelijke herbalancering in de context van geo-economische
risico’s

Document: N.v.t.

Aard bespreking: Gedachtewisseling

Besluitvormingsprocedure: N.v.t.

Toelichting:

De Eurogroep zal stilstaan bij de discussie over mondiale onevenwichtigheden, ofwel
overschotten en tekorten op de betalingsbalans. Het Internationale Monetaire Fonds
(IMF) liet dit najaar in het External Sector Report zien dat mondiale onevenwichtigheden
toenemen. De aandacht in deze discussie gaat in toenemende mate uit naar het oplopende
handelsoverschot van China, als gevolg van China’s exportgeleide groeimodel. Dat kan
in bepaalde sectoren leiden tot strategische afhankelijkheden en risico’s voor nationale
veiligheid. Consumenten hebben juist voordeel van relatief lage prijzen voor producten
die China exporteert.

De Amerikaanse regering zet in op tarieven om het tekort op de lopende rekening te
reduceren. Volgens het IMF is het effect van tarieven op de lopende rekening echter
zeer beperkt. Het IMF wijst erop dat binnenlands beleid belangrijk is bij de afbouw
van mondiale onevenwichtigheden. Voor China, met een overschot op de lopende rekening
van 3,3% van het bbp in 2025, betekent dat bijvoorbeeld het aanjagen van binnenlandse
consumptie. Voor de VS, met een tekort van 4,0% in 2025, adviseert het IMF begrotingsconsolidatie
en het stimuleren van besparingen door huishoudens. Voor de eurozone, met een tekort
van 2,3% in 2025, wijst het IMF op het belang van het verbeteren van het investeringsklimaat,
bijvoorbeeld door barrières op de interne markt weg te nemen en het vervolmaken van
en de kapitaalmarktunie.

Dit onderwerp staat hoog op de agenda van internationale gremia (zoals de G20 en de
G7). Ook internationale organisaties zoals het IMF en de Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) hebben aandacht voor het onderwerp. Mogelijk worden
er externe experts uitgenodigd om het onderwerp toe te lichten. Mogelijk nemen Ministers
van niet-eurolanden deel aan de discussie.

Het kabinet stuurt niet beleidsmatig op de betalingsbalans7. Wel deelt het kabinet de aanbevelingen van onder andere het IMF en de Europese Commissie
(EC)8, dat overschotten en tekorten op de betalingsbalans een uiting kunnen zijn van binnenlandse
onevenwichtigheden. Het kabinet ziet in deze discussie een belangrijke rol weggelegd
voor de OESO en het IMF, om deze discussie zoveel mogelijk op basis van feiten en
juiste economische afwegingen te voeren. Ook kijkt het kabinet met interesse uit naar
inzichten die bijvoorbeeld het IMF en de OESO hebben over de rol van industriebeleid
op onevenwichtigheden en naar de revisie van het zogenaamde External Balance Assessment
Model van het IMF dit jaar, waarmee het IMF ook het Nederlandse lopende rekeningoverschot
analyseert en beoordeelt.

Ecofinraad

Agendaonderwerp: Spaar- en Investeringsunie (pensioenen)

Document: Nog niet beschikbaar

Aard bespreking: Gedachtewisseling

Besluitvormingsprocedure: N.v.t.

Toelichting:

De Ecofinraad zal van gedachten wisselen over het pensioenpakket (Supplementary Pensions
Package, SPP), dat is gepubliceerd op 20 november 2025. Uw Kamer is reeds geïnformeerd
over dit pakket via het gebruikelijke BNC-traject. Het kabinet is positief over de
ambitie van de Europese Commissie om het pensioensparen in kapitaalgedekte pensioenstelsels
in de lidstaten te bevorderen. Zowel om het risico op ouderdomsarmoede onder burgers
in de Europese Unie te verkleinen, als ook om de stabiliteit van de overheidsfinanciën
van de lidstaten te waarborgen. Het kabinet is tevens voorstander van sterke, geïntegreerde
kapitaalmarkten. Tegelijkertijd hangt een bestendige inrichting van het pensioenstelsel
sterk samen met de sociale en maatschappelijke context per lidstaat. De vormgeving
van Europese regels voor versterking van nationale pensioenstelsels dient daar rekening
mee te houden en mag geen afbreuk doen aan al goed werkende pensioenstelsels, zoals
in Nederland.

Agendaonderwerp: Decharge EU begroting

Document: Het document is op dit moment nog niet beschikbaar. Het document wordt voorafgaand
aan de vergadering op het Delegates Portal geplaatst onder de titel «Council recommendation on the discharge to be given to the Commission in respect of
the implementation of the general budget of the European Union for the financial year
2024»

Aard bespreking: Gedachtewisseling en aanname Raadsaanbeveling

Besluitvormingsprocedure: Gekwalificeerde meerderheid

Toelichting:

In de Ecofinraad ligt de aanname voor van de Raadsaanbeveling aan het Europees Parlement
voor het verlenen van decharge aan de Europese Commissie over de uitvoering van de
Europese begroting 2024.

De Europese Rekenkamer (ERK) geeft in het rapport over het verslagjaar 2024 wederom
een afkeurend oordeel ten aanzien van de uitgaven van de EU-begroting. Het foutenpercentage
(onrechtmatigheden) in de uitgaven is in 2024 3,6%. Dit is een daling ten opzichte
van 2023, toen het foutenpercentage 5,6% was. De materialiteitsgrens is maximaal 2%.
Het hoogste foutenpercentage wordt gevonden bij de uitgaven m.b.t. Cohesie, veerkracht
en waarden (5,7%) (2023: 9,3%). Daarnaast heeft de ERK een separate beoordeling gegeven
over de uitgaven in het kader van de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit. De ERK geeft
een oordeel «met beperking» ten aanzien van deze uitgaven. Dit betekent dat de bevindingen
van materieel belang zijn, maar geen diepgaande invloed hebben. Bij vijf van de zes
betalingen zijn materiële fouten gevonden. Daarnaast onderzocht de ERK in hoeverre
de hervormingen die lidstaten dienden door te voeren in ruil voor de ontvangen middelen,
daadwerkelijk zijn gerealiseerd. Hieruit blijkt dat hier nog aanzienlijke verbeterpunten
liggen. Met name op het terrein van klimaat en vergroening.

Het kabinet heeft zich, conform de motie Van Dijk van 15 oktober 2024 (Kamerstuk 21 501-20, nr. 2124), ingezet voor een betere verantwoording van EU-uitgaven. Het kabinet heeft zich,
net als voorgaande jaren, kritisch opgesteld in de discussie over de Raadsaanbevelingen,
waarbij is opgetrokken met gelijkgezinde lidstaten. Op basis van het foutenpercentage
is er volgens het kabinet onvoldoende basis om in te stemmen met de voorliggende Raadsaanbeveling
met een positief dechargeadvies aan het Europees Parlement. Het kabinet is dus voornemens
om – net als in eerdere jaren – tegen het positieve dechargeadvies te stemmen. Het
is de verwachting dat naast Nederland ook enkele gelijkgezinde landen niet zullen
instemmen met een positief dechargeadvies. Naar verwachting zal een gekwalificeerde
meerderheid van de Raad instemmen met het aannemen van een positief dechargeadvies
aan het Europees Parlement en zal de Raadsaanbeveling derhalve worden aangenomen.

Agendaonderwerp: Conclusies begrotingsrichtlijnen EU 2027

Document: Nog niet beschikbaar

Aard bespreking: Aanname Raadsconclusies

Besluitvormingsprocedure: Consensus

Toelichting:

De Raad geeft de Commissie jaarlijks via de begrotingsrichtlijnen (Raadsconclusies)
sturing bij het opstellen van de Europese conceptbegroting voor 2027. De begrotingsrichtlijnen
zijn niet juridisch bindend. Besluitvorming in de Raad vindt plaats op basis van consensus.
De besluitvorming over de EU-begroting in de Raad vindt plaats met gekwalificeerde
meerderheid en in het Europees Parlement met gewone meerderheid.

In de begrotingsrichtlijnen wordt het belang van een prudente begroting benadrukt
en aangegeven dat er voldoende middelen beschikbaar moeten zijn voor de belangrijkste
prioriteiten van de EU. Daarnaast benadrukt de Raad, net als voorgaande jaren, het
belang van budgettaire discipline: de plafonds van het MFK moeten gerespecteerd worden
en er moet voldoende flexibele ruimte beschikbaar blijven om te kunnen reageren op
onvoorziene omstandigheden gedurende het jaar. Verder wordt het belang genoemd van
betrouwbare en precieze ramingen om de voorspelbaarheid van de afdrachten van lidstaten
aan de EU te vergroten. Tevens roept de Raad alle EU-instellingen op tot naleving
van stabiel personeelsbestand en het niet overschrijden van MFK-plafonds.

Daarnaast gaan de Raadsconclusies in op EU-steun aan Oekraïne. Er wordt aangegeven
dat de EU, samen met haar partners, Oekraïne zal steunen zolang als nodig blijkt.
De Raad geeft verder aan dat de herprioriteringen die zijn afgesproken in de tussentijdse
MFK-herziening van 2024 weerklank moeten vinden in de conceptbegroting voor 2027.
De Raad roept de Commissie op om volledige transparantie te bieden met betrekking
tot de leningen en rentekosten van het coronaherstelfonds, en de in de Europese Raad
van 1 februari gemaakte afspraken met betrekking tot de dekking van de rentekostenoverschrijdingen
te respecteren in de conceptbegroting voor 2027.9

Het kabinet is voornemens om in te stemmen met de begrotingsrichtlijnen van de Raad
aan de Commissie. De aanbeveling reflecteert goed de Nederlandse prioriteiten ten
aanzien van de Europese begroting voor 2027. Er wordt geen discussie in de Raad verwacht.
De Commissie neemt de begrotingsrichtlijnen mee in het voorstel voor de begroting
van 2027, dat naar verwachting in juni 2026 verschijnt.

Agendaonderwerp: Economische en financiële impact van de Russische agressie tegen Oekraïne

Document: N.v.t.

Aard bespreking: Gedachtewisseling

Besluitvormingsprocedure: N.v.t.

Toelichting:

De Ecofinraad zal van gedachten wisselen over de economische en financiële impact
van de Russische agressie tegen Oekraïne en over Europese steunmaatregelen. Dit is
een terugkerend agendaonderwerp op de Ecofinraad.

Oekraïne ontvangt momenteel steun uit o.a. de Oekraïne-faciliteit met een totale omvang
van EUR 50 mld. voor de periode 2024–2027, de G7 Extraordinary Revenue Acceleration
(ERA) leningen van ca. EUR 45 miljard en het IMF-programma. Uit de Oekraïne-faciliteit heeft de Europese Unie op 22 december jl.
EUR 2,3 miljard voor tranche zes uitbetaald, nadat de Raad en Commissie eerder vaststelden
dat Oekraïne aan acht hervormingsstappen uit het Oekraïneplan had voldaan. Daarnaast
heeft de Commissie op 13 november jl. de tiende en tevens laatste tranche van het
EU-aandeel in de ERA-leningen verstrekt aan Oekraïne, met een omvang van EUR 4,1 miljard.
Met de uitbetaling van deze tranche heeft de EU het totale EU-aandeel in de ERA-lening
van EUR 18,1 miljard uitbetaald.

Tijdens de Europese Raad op 18-19 december jl. is een akkoord bereikt om Oekraïne
in de komende twee jaar te ondersteunen met 90 miljard euro aan leningen. De Kamer
is op 19 december jl. over dit akkoord geïnformeerd.10 Op korte termijn zal uw Kamer een appreciatie van de wetsvoorstellen ontvangen die
de Commissie hiertoe op 14 januari jl. heeft gepubliceerd.

Het IMF heeft op 26 november 2025 op stafniveau een akkoord bereikt met de Oekraïnse
autoriteiten over een nieuw IMF-programma met een omvang van USD 8,1 mld. Voordat
het programma ter goedkeuring aan de raad van bewind van het IMF kan worden voorgelegd
moet aan bepaalde voorwaarden worden voldaan, o.a. het dekken van het financieringstekort
voor het eerste jaar van het programma. Met het akkoord dat bereikt is tijdens de
ER van 18–19 december jl. is dit – bij de huidige aannames – het geval. Het programma
wordt naar verwachting in de komende maanden ter goedkeuring aan de raad van bewind
van het IMF voorgelegd. Daarnaast zijn lidstaten van het IMF gevraagd om financing assurances af te geven, waarmee zij toezeggen Oekraïne financieel te zullen blijven steunen
en zorg te zullen dragen voor de schuldhoudbaarheid van Oekraïne. Nederland heeft
samen met andere landen aangegeven bereid te zijn financing assurances af te geven voor dit programma, net zoals Nederland eerder heeft gedaan voor het
huidige IMF-programma11. Daarnaast werkt het kabinet via de Group of Creditors of Ukraine (GCU) mee aan het herstructureren van de overheidsschuld van Oekraïne. Dit houdt in
eerste instantie in dat de opschorting van terugbetalingen op bilaterale claims wordt
verlengd tot eind 2029 (parallel aan de looptijd van het nieuwe IMF-programma).

Het ongedekte financieringstekort van Oekraïne werd door de Europese Commissie geschat
op EUR 135 mld. voor de periode 2026–2027 voor zowel militaire als macro-financiële
noden. Bij de berekening van dit resterende tekort is al rekening gehouden met het
nieuwe IMF-programma van USD 8,1 mld. Met de EU-leningen van EUR 90 mld. dekt de EU twee derde
van het ongedekte financieringstekort in 2026 en 2027. Het resterende tekort van EUR
45 mld. dient – volgens de EU – door andere internationale donoren gedekt te worden.

Agendaonderwerp: Economisch herstel in Europa: uitvoeringsbesluiten van de Raad onder de Herstel-
en Veerkrachtfaciliteit (HVF)

Document: De Commissievoorstellen voor aanpassing van uitvoeringsbesluiten van de Raad ter goedkeuring
van de herstel- en veerkrachtplannen worden voorafgaand aan het overleg gepubliceerd
op eur-lex.Europa.eu.

Aard bespreking: Aanname uitvoeringsbesluiten van de Raad

Besluitvormingsprocedure: Gekwalificeerde meerderheid

Toelichting:

Tijdens de Ecofinraad zal worden stilgestaan bij de stand van zaken ten aanzien van
de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit (HVF). Daarnaast zal de Raad uitvoeringsbesluiten
aannemen waarmee wijzigingen van de herstel- en veerkrachtplannen (HVP) die lidstaten
hebben opgesteld in het kader van de HVF formeel worden goedgekeurd. Lidstaten kunnen,
op basis van artikel 21 van de HVF-verordening, gebruik maken van de mogelijkheid
om hun HVP aan te passen op grond van objectieve omstandigheden of wanneer een beter
alternatief wordt voorgesteld, waarbij het oorspronkelijke ambitieniveau van de maatregel
onveranderd blijft. De Commissie beoordeelt of de redenen die lidstaten aandragen
een wijziging van de herstelplannen rechtvaardigen en of de herstelplannen na deze
aanpassingen nog steeds voldoen aan alle eisen van de HVF-verordening.

Op het moment van schrijven ligt enkel de wijziging van HVP van Litouwen voor. De
Commissie oordeelt dat de redenen die Litouwen voor de wijziging aandraagt, een aanpassing
van het HVP rechtvaardigen en dat het plan ook na deze aanpassing voldoet aan de eisen
van de HVF-verordening. Het kabinet kan zich vinden in het oordeel van de Commissie.
Het kabinet is daarom voornemens om in te stemmen met het voorstel tot aanpassing
van het uitvoeringsbesluit van de Raad.

Agendaonderwerp: Europees Semester 2026: goedkeuring Eurozone aanbeveling voor 2026

Document: Laatste versie van het document is nog niet beschikbaar. Het document wordt later
op het Delegates Portal geplaatst onder de titel «Council recommendation on the economic policy of the euro area».

Aard bespreking: Bespreking ten behoeve van goedkeuring door de Raad.

Besluitvormingsprocedure: N.v.t.

Toelichting:

De Commissie heeft op 25 november 2025 het herfstpakket in het kader van het Europees
Semester gepubliceerd. Onderdeel van dit pakket is de door de Commissie voorgestelde
ontwerpaanbeveling voor het economisch beleid in de eurozone 2026 (Euro Area Recommendation, EAR). In de EAR worden de gezamenlijke (beleids-)uitdagingen voor het eurogebied
voor 2026 en 2027 geïdentificeerd.

Een kabinetsappreciatie van de EAR is opgenomen in de geannoteerde agenda van de Eurogroep
en Ecofinraad van januari 202612. In de Ecofinraad ligt de EAR ter goedkeuring voor. De EAR wordt de dag voor de Ecofinraad
in de Eurogroep besproken. De annotatie van de EAR kan bij dit agendapunt in de geannoteerde
agenda gevonden worden.

Het kabinet is voornemens om in te stemmen met de EAR. De werkgelegenheids- en sociale
aspecten van de EAR worden in de Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid van maart
2026 besproken en goedgekeurd. Hierna zal de Europese Raad de EAR in maart bekrachtigen,
waarna de Ecofinraad de aanbevelingen in april formeel aanneemt.

Agendaonderwerp: Implementatie van het Europees begrotingsraamwerk: defensiefinanciering

Document: Raadsaanbeveling voor activatie van de nationale ontsnappingsclausule voor Oostenrijk

Aard bespreking: Besluitvorming

Besluitvormingsprocedure: Gekwalificeerde meerderheid

Toelichting:

Zoals o.a. toegelicht in de nazending van de Geannoteerde Agenda van de Eurogroep
en Ecofinraad van juni 202513 heeft de Commissie op 19 maart 2025 voorgesteld om de nationale ontsnappingsclausule
binnen de Europese begrotingsregels tijdelijk en gericht te activeren, met als doel
om nationale defensie-uitgaven op korte termijn te verhogen. De clausule kan op verzoek
van een lidstaat worden ingezet onder drie voorwaarden: (i) uitzonderlijke omstandigheden
buiten de controle van de lidstaat, (ii) substantiële impact op overheidsfinanciën,
en (iii) behoud van schuldhoudbaarheid op de middellange termijn. De Commissie heeft
voorgesteld de clausule voor vier jaar te activeren. Lidstaten mogen in die periode
afwijken van het door de Raad vastgestelde (correctieve) uitgavenpad wanneer dit het
gevolg is van een toename van defensie-uitgaven t.o.v. 2021, tot een maximum van 1,5%
bbp. Lidstaten mogen op ieder moment een aanvraag voor activatie indienen. Zie voor
een nadere toelichting de Kamerbrief over de nationale ontsnappingsclausule van 28 maart
2025.14

Oostenrijk heeft in december 2025 een aanvraag ingediend om de nationale ontsnappingsclausule
te activeren. Dat maakt dat in totaal zeventien lidstaten een aanvraag hebben ingediend
voor activatie van de nationale ontsnappingsclausule: België, Bulgarije, Denemarken,
Duitsland, Estland, Finland, Griekenland, Kroatië, Letland, Litouwen, Hongarije, Oostenrijk,
Polen, Portugal, Slovenië, Slowakije en Tsjechië. In de Ecofinraad van juli en oktober
2025 zijn de Raadsaanbevelingen voor de andere zestien lidstaten reeds goedgekeurd.
Alleen de aanvraag van Oostenrijk behoeft nog goedkeuring door de Raad en dat ligt
deze Ecofinraad voor.

De Commissie heeft de Oostenrijkse aanvraag inmiddels positief beoordeeld. De aanvraag
is getoetst aan de drie bovengenoemde voorwaarden. De oorlog in Oekraïne wordt aangemerkt
als uitzonderlijke omstandigheid buiten de controle van lidstaten, met een grote impact
op de overheidsfinanciën. Daarnaast stelt de Commissie dat een tijdelijke en gerichte
activatie van de ontsnappingsclausule waarborgen biedt voor de schuldhoudbaarheid.
De Commissie doet een aanbeveling aan de Raad ter goedkeuring de Oostenrijkse aanvraag.
Deze aanbeveling stelt, net als voor de andere lidstaten, dat Oostenrijk in de periode
2025–2028 mag afwijken van het door de Raad aanbevolen uitgavenpad, mits de afwijking
niet groter is dan de toename in defensie-uitgaven ten opzichte van 2021, tot maximaal
1,5% bbp. Voor Oostenrijk, dat zich in een buitensporigtekortprocedure bevindt als
gevolg van overschrijding van de 3%-tekortnorm betreft het een correctief uitgavenpad.

Het kabinet kan zich vinden in de beoordeling van de Commissie en is voornemens in
te stemmen met de Raadsaanbeveling voor Oostenrijk tijdens de Ecofinraad op 17 februari
a.s. Bij de jaarlijkse monitoring van de toepassing van de clausule zal het kabinet
aandacht blijven vragen voor schuldhoudbaarheid en financiële stabiliteit, inclusief
het belang van herprioritering van uitgaven ten behoeve van structureel hogere defensie-uitgaven.

Overig

Informatiepunt SAFE

De Ecofinraad staat tijdens een informatiepunt kort stil bij de voortgang van het
Veiligheidsactie voor Europa-instrument (Security Action for Europe through the reinforcement of European defence industry
instrument, SAFE). SAFE is op 29 mei 2025 in werking getreden en is een tijdelijk noodinstrument
van de EU van 150 miljard euro waarmee leningen kunnen worden verstrekt voor gezamenlijke
defensie-uitgaven. De Commissie leent namens de EU middelen op de kapitaalmarkt en
leent deze door aan lidstaten. Lidstaten die gebruikmaken van de leningen zijn zelf
verantwoordelijk voor de terugbetaling, inclusief de rentelasten. Negentien lidstaten
hebben een plan ingediend om gebruik te maken van de SAFE-leningen. De Commissie heeft
tot nu toe zestien plannen beoordeeld en heeft hiertoe voorstellen gepubliceerd voor
Raadsbesluiten (Council Implementing Decisions). Naar verwachting neemt de Raad Buitenlandse Zaken (Defensie) op 11 februari 2026
de Raadsbesluiten aan. Vanaf maart 2026 kunnen de leenovereenkomsten worden ondertekend
en kan er tot 15% voorfinanciering worden verstrekt.