Brief regering : Overeenkomst Duitse staat deelverkoop TenneT Duitsland

Nr. 470 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 3 februari 2026

TenneT Duitsland, dochter van staatsdeelneming TenneT Holding (hierna: TenneT), beheert
een groot deel van het Duitse elektriciteitsnet op land en op zee. Als gevolg van
een omvangrijke investeringsagenda vanwege de energietransitie had TenneT Duitsland
een grote kapitaalbehoefte. Op 24 september 2025 heb ik u geïnformeerd dat drie private
investeerders, Norges Bank Investment Management (de beheerder van het Noorse staatsoliefonds),
APG (een Nederlandse pensioenuitvoerder) en het Singaporese staatsinvesteringsfonds
GIC deze kapitaalbehoefte invullen.1

Ook heb ik u destijds geïnformeerd dat de Duitse staat heeft aangegeven geïnteresseerd
te zijn in een minderheidsbelang in TenneT Duitsland en dat ik daar positief tegenover
sta. Op 17 december heb ik u vertrouwelijk geïnformeerd dat TenneT, de Nederlandse
staat en de drie private investeerders met de Duitse staat2 een akkoord hadden bereikt over de transactiedocumentatie voor een deelname van de
Duitse staat in TenneT Duitsland, maar dat de Duitse staat nog een aantal stappen
moest doorlopen voordat zij de transactiedocumentatie kon ondertekenen. Met deze brief
informeer ik u dat deze stappen succesvol zijn doorlopen en dat de transactiedocumentatie
op 3 februari is ondertekend. Met deze transactie worden opbrengsten voor TenneT en
daarmee niet saldo-relevante opbrengsten voor de Nederlandse staat gerealiseerd en
wordt het risico dat de Nederlandse staat wordt verzocht om te investeren in TenneT
Duitsland verder verkleind. Deze opbrengsten worden verwerkt in de Voorjaarsnota 2026.
Tegelijkertijd is het de verwachting dat de bijdrage aan de publieke belangen door
het realiseren van synergiën tussen TenneT Nederland en TenneT Duitsland grotendeels
in stand kan blijven.

Er moet nog aan een aantal opschortende voorwaarden worden voldaan voordat de transactie
kan worden geïmplementeerd. Ik verwacht dat dit proces in de eerste helft van 2026
zal worden afgerond.

In deze brief geef ik eerst kort een samenvatting van de eerder gesloten transactie
met de private investeerders, zoals uitgebreid toegelicht in mijn Kamerbrief van afgelopen
september3. Daarna licht ik het akkoord met de Duitse staat toe. Vervolgens ga ik in op de budgettaire
consequenties. Tot slot schets ik het vervolgproces.

1. Transactie met private investeerders

TenneT Duitsland heeft een grote investeringsagenda vanwege de energietransitie. Deze
investeringsagenda resulteert in een kapitaalbehoefte voor TenneT Duitsland. TenneT
Duitsland financiert haar activiteiten met een combinatie van eigen vermogen en vreemd
vermogen (schuld). Om voldoende schuld op te kunnen halen tegen acceptabele voorwaarden
heeft TenneT Duitsland een investeringswaardige credit rating nodig.4

Zoals in mijn brief van 24 september toegelicht zijn de kapitaalstortingen van de
private investeerders nodig om de credit rating van TenneT Duitsland te verkrijgen en te behouden. De huidige verwachting is dat
tot en met 2029 in totaal € 8,5 miljard aan kapitaal nodig (de kapitaalbehoefte) is
om de financiële ratio’s op peil te houden. De private investeerders hebben in september
2025 toegezegd tot € 9,5 miljard te willen storten in TenneT Duitsland. Dit bedrag
storten de private investeerders niet in één keer maar in diverse stortingen in de
periode tot en met 2029. Het aandelenbelang van private investeerders bouwt geleidelijk
op tot maximaal 46%. Door de transactie met de private investeerders is de huidig
verwachte kapitaalbehoefte ingevuld en is er een buffer van € 1,0 miljard beschikbaar.
Hiermee is er een structurele oplossing voor de kapitaalbehoefte van TenneT Duitsland.

2. Toelichting deelname van de Duitse staat

De Duitse staat verkrijgt in 2026 voor een bedrag van circa € 3,3 miljard 25,1% van
de aandelen in TenneT Duitsland. Dit gebeurt via een verkoop van aandelen die TenneT
houdt in TenneT Duitsland. Dit gebeurt dus niet via een kapitaalstorting. Daarna neemt
de Duitse staat deel aan vervolgstortingen die de private investeerders doen om de
kapitaalbehoefte over tijd in te vullen. Hiermee kan de Duitse staat het aandelenbelang
op 25,1% houden en bijdragen aan de financiering van TenneT. Bij de huidige door TenneT
ingeschatte kapitaalbehoefte zal de Duitse staat hiervoor nog eens € 1,5 miljard inleggen.
Mocht de kapitaalbehoefte toenemen, dan neemt de inbreng van de Duitse staat ook toe
tot en met maximaal € 2,34 miljard. Ik heb de deelname van de Duitse staat getoetst
aan dezelfde criteria die ik heb gebruikt bij de toetsing van deelname van de private
investeerders.

2.1. Criterium 1: Minimalisatie van mogelijke negatieve financiële en budgettaire
gevolgen Nederlandse staat

De deelname van de Duitse staat heeft positieve financiële en budgettaire effecten
voor de Nederlandse staat. Ten eerste, levert het in 2026 een niet-saldo relevante
opbrengst op van ca. € 3,3 miljard en bij een gelijkblijvende kapitaalbehoefte wordt
uiterlijk in 2029 nogmaals circa € 1,5 miljard aan opbrengsten gerealiseerd. Ten tweede
is er wanneer de kapitaalbehoefte toeneemt een aanvullende buffer waardoor het risico
dat de Nederlandse staat wordt verzocht om bij te storten verder wordt verkleind.
Wanneer deze buffer wordt gebruikt, dan gaat dit wel ten koste van de hierboven genoemde
opbrengsten van € 1,5 miljard. Ten derde, wordt de rol van de Nederlandse staat als
lender of last resort verder afgebouwd.

De Nederlandse staat heeft een aandeelhouderslening verstrekt aan TenneT. Met de opbrengsten
door de deelname van de Duitse staat in TenneT Duitsland gaat TenneT een gedeelte
van deze lening aflossen. Hiermee komen de opbrengsten toe aan de Nederlandse staat.
Dit is in lijn met het eerste toetsingskader5 van de lening, waarbij werd aangegeven dat opbrengsten van een verkoop aan de Duitse
staat worden gebruikt voor aflossing van de lening. Dit leidt in 2026 tot een niet-saldo
relevante opbrengst van € 3,3 miljard voor de Nederlandse staat. Over het gedeelte
van de lening dat TenneT aflost, hoeft TenneT ook geen rente meer te betalen. Dit
leidt tot een saldorelevante, niet-kaderrelevante, tegenvaller.

Omdat de private investeerders in de periode tot en met 2029 hun bijdrage in delen
storten in TenneT Duitsland en in ruil hiervoor aandelen verkrijgen, zou zonder verdere
maatregelen het aandelenbelang van de Duitse staat verwateren. Om het aandelenbelang
van 25,1% te behouden, vult de Duitse staat 25,1% van de vervolgstortingen in. Hierdoor
stort de Duitse staat in de periode tot en met 2029 naar verwachting additioneel circa
€ 1,5 miljard in TenneT Duitsland. Dit kan op twee manieren leiden tot opbrengsten
voor TenneT en voor de Nederlandse staat:

– Als de kapitaalbehoefte gelijk blijft (€ 8,5 miljard), hoeven de private investeerders
circa € 1,5 miljard minder te storten in TenneT Duitsland omdat dit wordt gedaan door
de Duitse staat. De investeerders zijn dan verplicht voor ditzelfde bedrag aandelen
te kopen van TenneT (uiterlijk in 2029). Dit zorgt wederom voor een niet-saldorelevante
opbrengst voor TenneT (á circa € 1,5 miljard) en dit zal dan wederom gebruikt worden
om de lening vanuit de Nederlandse staat verder af te lossen. De totale opbrengst
komt dan uit op € 4,8 miljard.

– Als de kapitaalbehoefte hoger is dan € 8,5 miljard, dan wordt de circa € 1,5 miljard
samen met de originele buffer van € 1 miljard gebruikt om de aanvullende kapitaalbehoefte
in te vullen. Mocht niet het volledige bedrag nodig zijn, dan komt het restant alsnog
ten goede aan TenneT en uiteindelijk de Nederlandse staat, via eenzelfde verplichte
aandelenaankoop.

Mocht tegen de verwachting in, de kapitaalbehoefte toch nog hoger worden dan het kapitaal
dat nu beschikbaar is vanuit de private investeerders en de Duitse staat, dan zal
TenneT Duitsland indien noodzakelijk van alle aandeelhouders vragen om kapitaal bij
te storten. Geen van de aandeelhouders is hiertoe verplicht. Door deelname van de
Duitse staat is er een additionele partij toegetreden die zich verantwoordelijk zal
voelen voor de financiële stabiliteit van TenneT Duitsland, hierdoor wordt de rol
van de Nederlandse staat als lender of last resort verkleind.

2.2. Criterium 2: Marktconforme prijs

Bij de transactie met de private investeerders is de marktconformiteit bevestigd door
een fairness opinion. De waardering die nu met de Duitse staat is overeengekomen is identiek aan de waardering(systematiek)
die overeengekomen is met de private investeerders. Bovendien stemmen ook de private
investeerders in met de deelname van de Duitse staat en heeft de Duitse staat twee
additionele fairness opinions ontvangen. Deze elementen laten zien dat een marktconforme, eerlijke prijs is afgesproken
voor deze transactie.

2.3. Criterium 3: Behoud bijdrage aan de Nederlandse publieke belangen

Om de bijdrage aan het Nederlandse publieke belang, te weten het realiseren van synergiën
tussen TenneT Nederland en TenneT Duitsland, te behouden zijn TenneT Nederland en
TenneT Duitsland contracten voor de voortzetting van de samenwerking aangegaan met
beperkte beëindigingsmogelijkheden. Een van deze contracten ziet op het voortzetten
van de samenwerking ten aanzien van het offshore 2GW programma. De Duitse staat is
bekend met deze contracten. TenneT blijft bovendien de grootste aandeelhouder van
TenneT Duitsland, waardoor het tot op zekere hoogte kan sturen op het behoud van het
Nederlandse publieke belang. Grensoverschrijdende samenwerking is daarnaast primair
geborgd via wet- en regelgeving en blijft dus ook behouden zonder organisatorische
integratie.

2.4. Criterium 4: Werkbare governance

Na storting van het kapitaal over de komende jaren en uitgaande van een gelijkblijvende
kapitaalbehoefte verkrijgen de drie private investeerders gezamenlijk een belang van
maximaal 46% en de Duitse staat een belang van 25,1%. TenneT zal, op basis van de
huidige kapitaalbehoefte, in beginsel een belang van circa 28,9% in TenneT Duitsland
behouden. Met deze drie gerenommeerde investeerders en de Duitse staat kan gezamenlijk
het aandeelhouderschap op een professionele wijze worden ingevuld. Zolang TenneT meer
dan 25% van de aandelen bezit, blijft TenneT vetorechten behouden op belangrijke beslissingen
van het bedrijf.

3. Budgettaire consequenties

Zoals in de Kamerbrief van september 20256 aangegeven, zal nadat aan de opschortende voorwaarden is voldaan, de finale afronding
van de transactie plaatsvinden. Daarna zullen de volgende budgettaire consequenties
bij het eerst volgende begrotingsmoment worden verwerkt:

– De volledige reservering van € 7,3 miljard voor kapitaalstortingen in TenneT Duitsland
zal komen te vervallen. Het gedeelte van deze reservering van 2025 is bij de Najaarsnota
komen te vervallen. Deze middelen zijn niet-saldorelevant en een vrijval levert geen
budgettaire ruimte op.

– De tijdelijke lening voor TenneT Duitsland voor 2026 kan deels vrijvallen. De mate
waarin de lening komt vrij te vallen is afhankelijk van wanneer de afronding van de
transactie in 2026 plaatsvindt. Hoe later deze volledig wordt afgerond, hoe minder
er vrij komt te vallen.

Door de toetreding van de Duitse staat zijn er additionele budgettaire consequenties,
namelijk dat TenneT de opbrengst van de verkoop zal gebruiken voor de aflossing van
de lening van de staat aan TenneT. Zoals eerder in de brief uiteengezet zal het om
een aflossing gaan van ca. € 3,3 miljard direct na de afronding van de transactie
en, bij een gelijkblijvende kapitaalbehoefte, nogmaals ca. € 1,5 miljard uiterlijk
in 2029. Deze opbrengsten worden verwerkt bij Voorjaarsnota 2026 en zijn niet saldo-relevante
opbrengsten. Deze aflossing leidt wel tot een negatief saldo-effect doordat de rentontvangsten
op de lening dalen (ca. € 110 mln. per jaar). Daartegenover staat dat de Nederlandse
staat voor deze lening zelf geen schuld hoeft op te halen, waardoor naar verwachting
ca. € 90 miljoen euro per jaar aan rentekosten op de staatsschuld bespaard worden.

4. Vervolgproces

Net zoals de transactie met private investeerders, moet voor de implementatie van
deze transactie aan enkele opschortende voorwaarden worden voldaan. Zo moet de Duitse
energietoezichthouder (Bundesnetzagentur) bevestigen dat de transacties in overeenstemming zijn met de regels voor het gesplitste
eigendomsmodel van TenneT Duitsland («unbundling»). Dit is gebruikelijk bij dergelijke transacties. De verwachting is dat deze goedkeuringen
worden verkregen. Mochten deze niet worden verkregen, dan kunnen de transacties geen
doorgang vinden. Pas na het vervullen van alle opschortende voorwaarden worden de
transacties definitief en vindt de verkoop van aandelen aan de Duitse staat plaats.

Het streven is om de transactie met de Duitse staat gelijktijdig te implementeren
met de transactie met de private investeerders. Als er geen vertraging optreedt, dan
is de verwachting dat de beide transacties in de eerste helft van 2026 worden geïmplementeerd.
Ik zal uw Kamer hier t.z.t. over informeren.

Alles overziend is dit wederom een positieve ontwikkeling voor TenneT. Eventuele nieuwe
ontwikkelingen zal ik met uw Kamer delen.

De Minister van Financiën, E. Heinen