Brief regering : Verslag van de G20 top in Johannesburg 22-23 november 2025

Nr. 35
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 30 januari 2026

Op 22 en 23 november jl. vond de top van de G20-regeringsleiders (hierna: G20-top)
plaats in Johannesburg, waaraan Nederland op uitnodiging van het Zuid-Afrikaanse G20-voorzitterschap
heeft deelgenomen. Namens het kabinet waren de Minister-President en de Minister van
Financiën aanwezig.

De Nederlandse inzet met betrekking tot de G20 in 2025 kwam uw Kamer eerder toe.1 Ook ontving uw Kamer op 20 november jl. een schriftelijk overleg over dit onderwerp.2 In deze brief wordt uw Kamer, mede namens de Minister-President, geïnformeerd over
de uitkomsten van deze G20-top.

Deelname aan de G20 biedt Nederland de kans om banden te versterken met verschillende
partners zoals de G7-landen en de opkomende economieën. Nederland heeft daarom tijdens
de G20-top actief ingezet op het voeren van gesprekken met verschillende G20-deelnemers
over o.a. samenwerking op het gebied van duurzame economische ontwikkeling, energietransitie
en voedselzekerheid. Ook vond tijdens de G20-top separaat een gelijkgezinden bijeenkomst
over Oekraïne plaats waar een (Engelstalige) verklaring Leaders statement on Ukraine werd aangenomen.3

De G20 is een belangrijk overlegorgaan van de grootste economieën ter wereld. Nederland
hecht aan de G20 en heeft er baat bij. Het kabinet is verheugd dat de top heeft geresulteerd
in overeenstemming over een gezamenlijke verklaring die veel thema’s van de G20-agenda
omvat. Deze (Engelstalige) verklaring, de G20 South Africa Summit: Leaders» Declaration, is bij deze brief gevoegd. Het is de uitkomst van een op consensus gericht proces
en is een weergave van verschillende perspectieven en ambitieniveaus van de G20-deelnemers.
Het stabiliseren van de wereldeconomie en de financiële markten is sinds de oprichting
de kern van de G20. Sinds 2022 wordt de agenda mede beïnvloed door de oorlog van G20-lid
Rusland in Oekraïne, waar verschillende visies op zijn. De G20-leiders bevestigen
in de tekst hun steun voor de beginselen van het VN-Handvest, waaronder territoriale
en nationale soevereiniteit, en roepen op tot duurzame vrede in verschillende conflicten.
Daarnaast gaat de tekst in op thema’s die belangrijk zijn voor het mondiale zuiden,
zoals schuldhoudbaarheid, de rol van multilaterale ontwikkelingsbanken, rechtvaardige
energietransitie en voedselzekerheid. De gezamenlijke verklaring is het sluitstuk
van vier opeenvolgende jaren van G20-landen uit het mondiale zuiden die het G20-voorzitterschap
bekleed hebben (Indonesië, India, Brazilië en Zuid-Afrika). Zij hebben zich ingezet
om de balans op het economische wereldtoneel evenwichtiger te maken.

Onder het thema «Solidarity, Equality and Sustainability» (solidariteit, gelijkheid en duurzaamheid) agendeerde Zuid-Afrika drie plenaire sessies
over mondiale uitdagingen en prioriteiten, hoofdzakelijk duurzame economische groei,
ontwikkeling en financiering. Naast de G20-leden was Nederland samen met Egypte, Nigeria,
Noorwegen, Ierland, Verenigde Arabische Emiraten, Spanje, Singapore, Algerije en Ethiopië
aanwezig als gast van de voorzitter uitgenodigd voor alle Zuid-Afrikaanse G20 bijeenkomsten.
Verder heeft Zuid-Afrika ook uitnodigingen alleen voor de G20-top verstrekt aan Equatoriaal-Guinea,
Finland, Jamaica, Maleisië, Namibië, Qatar, Vietnam, Zimbabwe, Kenia en Sierra Leone.

In de eerste sessie stonden veel G20-deelnemers stil bij het feit dat dit de eerste
G20-top op het Afrikaanse continent betrof en dat het mondiale belang van Afrika toeneemt.
Er was veel erkenning voor de fundamentele rol van multilaterale ontwikkelingsbanken
bij het stimuleren van armoedebestrijding, economische groei en duurzame ontwikkeling.
Om de duurzame ontwikkelingsdoelen te bereiken, benadrukte de G20 het belang van het
bevorderen van de interoperabiliteit van banken en klimaat- en milieufondsen bij het
mobiliseren van private investeringen. Veel G20-deelnemers erkenden dat rentelasten
van schulden de begrotingsruimte van landen, met name lage-inkomenslanden, kan beperken,
inclusief hun vermogen om armoede en ongelijkheid aan te pakken en hun vermogen om
te investeren in groei en ontwikkeling. In dit verband zei de G20 toe om multilaterale
inspanningen te ondersteunen en nam kennis van de vrijwillige inzet van maatregelen
zoals crisisbestendige schuldclausules. Ook werd er veel steun voor het multilateralisme
uitgesproken en de op regels gebaseerde internationale orde. Nederland riep op tot
G20-leiderschap bij het aanpakken van de schuldenproblematiek in lage inkomenslanden
en het voorkomen van onhoudbare schulden. Ook benadrukte Nederland het belang van
de mobilisering van privaat kapitaal voor ontwikkeling en veroordeelde met gelijkgezinden
de Russische oorlog in Oekraïne en ging in op de gevolgen hiervan.

In plenaire sessie twee ging de G20 in op klimaatverandering en rampenbestrijding.
De G20 wees op de onderhandelingen bij de COP30 in Belém en herhaalden dat er meer
mondiale investeringen nodig zijn om de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs
te verwezenlijken. Verder bevestigden de G20-landen dat energiezekerheid fundamenteel
blijft voor nationale soevereiniteit, economische ontwikkeling, stabiliteit en wereldwijde
welvaart. Ze spraken tevens hun toezegging uit om de capaciteit voor hernieuwbare
energie en de energie-efficiëntie wereldwijd te verbeteren tegen 2030, in lijn met
de nationale omstandigheden. Met de toename van rampen en schokken wereldwijd, of
deze nu door de mens veroorzaakt zijn, door natuurrampen of door klimaatverandering,
benadrukte de G20 het belang van het versterken van de veerkracht en respons op rampen,
onder meer door middel van gecoördineerde actie en door aandacht te besteden aan degenen
die onevenredig getroffen zijn. Hiertoe riepen zij donoren, internationale financiële
instellingen, ontwikkelingsbanken en de private sector op om maatregelen te nemen
voor herstel, mitigatie en wederopbouw na rampen. Zij verwelkomden ook multilaterale
inspanningen gericht op risicovermindering van rampen en moedigden internationale
samenwerking aan om investeringen en ontwikkeling op lange termijn te versterken.
Sommige G20-deelnemers kaartten de vooruitgang op het gebied van voedselzekerheid
aan, maar tegelijkertijd was er bezorgdheid over het feit dat nog altijd veel mensen
honger lijden en dat gezonde voeding voor veel mensen te duur is. In dit verband werd
het belang van het bevorderen van veerkrachtige en duurzame voedselsystemen benadrukt,
onder meer door het waarborgen van een open en niet-discriminerend handelsbeleid in
overeenstemming met de WTO-regels, het samenwerken om landbouw, aquacultuur en voedselsystemen
te versterken en het ondersteunen van kleinschalige boeren en vissers door middel
van betere toegang tot markten en instrumenten.

In de laatste plenaire sessie stond vooral kunstmatige intelligentie (AI) centraal.
De meeste G20-deelnemers gaven uiting aan hun inzet om het potentieel van digitale
en opkomende technologieën, waaronder AI, te benutten en de risico's ervan te beperken.
Om de veilige ontwikkeling en het gebruik van AI te waarborgen, moeten aspecten met
betrekking tot mensenrechten, transparantie, regelgeving, ethiek en gegevensbescherming
en -bestuur worden aangepakt. In dit verband verwelkomden de leiders de lancering
van het AI for Africa-initiatief. Nederland intervenieerde over de bevordering van verantwoord gebruik
van AI en het ontwikkelen van gedeelde principes over de inzet van AI op veilige en
verantwoorde wijze binnen het buiten het militaire domein. Ook gingen sommige G20-deelnemers
in op de vraag naar kritieke grondstoffen, omdat deze toeneemt nu de wereldeconomie
ingrijpende veranderingen ondergaat, gekenmerkt door duurzame transities, snelle digitalisering
en industriële innovatie. Om duurzame economische groei op lange termijn te waarborgen,
was er steun voor een intensievere exploratie van kritieke grondstoffen, waarbij ook
rekening wordt gehouden met diversificatie van bronnen, routes, markten, verwerkingslocaties
en waardeketens, robuuste en niet-discriminerende sociaaleconomische en milieunormen,
veerkracht van waardeketens. In dit verband verwelkomden de leiders ook het G20-kader
voor kritieke grondstoffen.

In de bijgevoegde tabel ontvangt uw Kamer een terugkoppeling van de belangrijkste
uitkomsten van de G20 werkgroepen en taskforces onder Zuid-Afrikaanse G20-voorzitterschap.

Inmiddels heeft de VS het G20-voorzitterschap van Zuid-Afrika overgenomen en legt
het de focus op mondiale economische en financiële vraagstukken. Nederland ontving
een vooraankondiging van een uitnodiging van president Trump om de G20-top in 2026
in Miami als gast van de voorzitter bij te wonen. Nog onduidelijk is wie verder bij
deze top aansluiten; de VS heeft inmiddels wel bekend gemaakt dat Polen als enige
gast van de voorzitter voor alle VS G20-bijeenkomsten is uitgenodigd.4 Ook is bekend dat het G20 sherpa track zich alleen op de volgende onderwerpen richt:
groei/tegengaan regeldruk, handel, energie en innovatie. Daarnaast heeft Nederland
een uitnodiging ontvangen om als gast van de voorzitter deel te nemen aan de bijeenkomsten
van het VS G20 Finance Track. De eerste ministeriële vergadering van de Finance Track
vindt plaats en marge van de Voorjaarsvergadering van het Internationaal Monetair
Fonds (IMF) en de Wereldbank. Middels de geannoteerde agenda voor de Voorjaarsvergadering
van het IMF wordt u zoals gebruikelijk geïnformeerd over de Nederlandse inzet voor
de Finance Track. Dit zal tevens gelden als Nederlandse inzet voor de G20 in 2026.

De Minister van Buitenlandse Zaken,
D.M. van Weel