Brief regering : Verslag Eurogroep en Ecofinraad 19 en 20 januari 2026

Nr. 2158 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 26 januari 2026

Hierbij ontvangt u het verslag van de Eurogroep en de Ecofinraad van 19 en 20 januari
2026 in Brussel.

In het verslag ga ik daarnaast in op twee andere zaken. Ten eerste geef ik een appreciatie
van de motie van het lid Hoogeveen (JA21) ten aanzien van het voorstel van de Europese
Commissie voor nieuwe eigen middelen, ingediend bij de behandeling van het belastingplan
op 25 november 2025. Ten tweede ga ik in op de voortgang van de onderhandelingen van
het pakket voor de gemeenschappelijke munt, waaronder de verordening betreffende de
invoering van de digitale euro en de verordening inzake contant geld.

De Minister van Financiën, E. Heinen

Verslag Eurogroep en Ecofinraad 19 en 20 januari 2026

Eurogroep

Update Eurotoetreding Bulgarije

De Bulgaarse Minister gaf een update over de invoering van de euro in Bulgarije per
1 januari 2026. De invoering is goed verlopen en ook de omloop van de munten is op
orde. De Europese Commissie (de Commissie), de Europese Centrale Bank (de ECB) en
het Europees Stabiliteitsmechanisme (het ESM) lichtten eveneens toe dat zich bij de
invoering geen noemenswaardige problemen hebben voorgedaan.

Eurozoneaanbevelingen 2026

De Eurogroep had een korte discussie over de eurozoneaanbevelingen, die in november
gepubliceerd zijn als onderdeel van het Herfstpakket. In de aanbevelingen worden de
gezamenlijke (beleids-)uitdagingen voor de eurozone geïdentificeerd. Die zien op het
versterken van het vermogen van de eurozone om op externe schokken te reageren, kansen
voor groei te benutten, en de stabiliteit te versterken. De aanbevelingen bieden een
kader om (onder andere in de Eurogroep) gesprekken te voeren over de prioriteiten
voor de eurozone.

De aanbevelingen konden op steun rekenen van de eurolanden, waarbij enkele lidstaten
opriepen tot een duidelijker accent op integratie van financiële markten naast reëel
economisch beleid. Sommige lidstaten gaven aan de voorkeur te geven aan minder aanbevelingen
in plaats van de huidige veertien, om op deze manier focus aan te brengen in de discussie.
De aanbevelingen zullen bij de Ecofinraad van februari worden goedgekeurd. Daarop
volgt bekrachtiging door de Europese Raad in maart, en formele instemming met de aanbevelingen
in de Ecofinraad van april.

Het kabinet neemt op veel van de thema’s die de Commissie in haar aanbevelingen noemt
reeds actie. Zo is het kabinet met een nieuwe aanpak regeldruk gekomen op 5 september
jl.1 Daarbuitenom werkt het kabinet al langer aan de aanpak van onnodige regeldruk, ook
in EU-verband, met het actieplan Minder Druk Met Regels2. Ook heeft de heer Wennink op verzoek van het kabinet een rapport uitgebracht met
aanbevelingen om het investeringsklimaat en verdienvermogen in Nederland te versterken.
Het kabinet heeft aangegeven ambitieuze stappen te willen zetten om de Europese kapitaalmarktunie
te versterken door in te zetten op sterker Europees toezicht, meer en divers aanbod
van kapitaal voor de financiering van bedrijven en eenduidige regels in de EU voor
een optimale werking van de interne markt.

Terugkoppeling van de G7-besprekingen

Frankrijk gaf als voorzitter van de G7-landen een terugkoppeling van recente vergaderingen
van de G7. Ook kondigde Frankrijk een bijeenkomst aan van de Ministers van Financiën
van de G7-landen op 22 januari.

Naar aanleiding van deze terugkoppeling vroegen meerdere landen aandacht voor de opstelling
van Verenigde Staten inzake Groenland. Lidstaten uitten zorgen over de ontwikkelingen
ten aanzien van Groenland. Meerdere landen riepen op tot eenheid binnen de Eurogroep
en de Europese Unie, en binnen internationale gremia zoals de G20 en het Internationaal
Monetair Fonds (IMF). Meerdere eurolanden onderstreepten dat de Eurogroep een rol
heeft in toekomstige discussies. Ook gaven meerdere landen aan open te staan voor
analyses over de mogelijke implicaties van de geopolitieke ontwikkelingen op de Europese
economie. Nederland noemde de door de president van de Verenigde Staten aangekondigde
tarieven onwenselijk en onderstreepte het belang dat communicatie over eventuele tegenmaatregelen
vanuit de Europese Unie geloofwaardig moet zijn.

Selectieproces van de ECB Vice-President

De Eurogroep sprak over de kandidaten voor het vicepresidentschap van de Europese
Centrale Bank (ECB) en heeft de Kroatische kandidaat Boris Vujčić voorgedragen aan
de Raad van de Europese Unie (de Raad). Vujčić is momenteel president van de Kroatische
Centrale Bank. De Vice-President zal naar verwachting in maart worden benoemd door
de Europese Raad op aanbeveling van de Raad.

Ecofinraad

Werkprogramma Cypriotisch voorzitterschap

Cyprus is in de eerste helft van 2026 de voorzitter van de Raad van de Europese Unie.
Het Cypriotisch voorzitterschap presenteerde het werkprogramma voor deze periode.

Economische en financiële impact van de Russische agressie tegen Oekraïne

De Ecofinraad wisselde van gedachten over de economische en financiële impact van
de Russische agressie tegen Oekraïne en over Europese steunmaatregelen. De Commissie
lichtte toe dat met het akkoord in de Europese Raad van december jl. voor een lening
van Oekraïne van 90 miljard euro (de Ukraine Support Loan), bij de huidige aannames twee derde van de noden in 2026 en 2027 zoals berekend door
het IMF en de Europese Commissie zijn gedekt. De overige een derde moet volgens de
Commissie komen van overige internationale partners. De Commissie lichtte verder toe
dat de Europese Unie op 22 december jl. 2,3 miljard euro uit de Oekraïne-faciliteit
aan Oekraïne heeft uitbetaald. Daarnaast heeft de Commissie op 13 november de tiende
en tevens laatste tranche van het EU-aandeel in de ERA-leningen verstrekt aan Oekraïne,
met een omvang van 4,1 miljard euro. De totale uitbetaling onder deze faciliteit bedraagt
daarmee ongeveer 25 miljard euro. De Commissie meldde dat Japan een uitbetaling onder
de ERA-leningen zal vervroegen, naar de eerste helft van 2026.

De Commissie lichtte voorts toe dat er vorige week een bezoek van IMF Managing Director
Georgieva aan Oekraïne heeft plaatsgevonden over het nieuwe IMF-programma voor Oekraïne.
De verwachting is dat de raad van bewind van het IMF begin februari een besluit over
het programma neemt. Lidstaten van het IMF is gevraagd om financing assurances af te geven, waarmee zij toezeggen Oekraïne financieel te zullen blijven steunen
en zorg te zullen dragen voor de schuldhoudbaarheid van Oekraïne. Meerdere lidstaten,
waaronder Nederland, hebben inmiddels toegezegd deze financing assurances af te geven.

Ten aanzien van de economische situatie in Rusland meldde de Commissie dat de sancties
op Russische olie effect sorteren, met neerwaarts effect op de olieprijs. De Russische
publieke financiën staan onder toenemende druk, en de Commissie verwacht dat de Russische
overheid op termijn geconfronteerd wordt met de keuze om te bezuinigen of belastingen
te verhogen.

In hun interventies gingen lidstaten voornamelijk in op de wetgevende voorstellen
voor de Ukraine Support Loan. Lidstaten waren eensgezind in de oproep tot een spoedige implementatie van de leningen,
gegeven de urgente financieringsnoden van Oekraïne. Een groot deel van de lidstaten,
waaronder Nederland, gaf daarnaast aan dat de dekking van de rentelasten die in 2026
en 2027 ontstaan door de leningen aan te gaan op de kapitaalmarkt, en die niet zullen
worden doorbelast aan Oekraïne, moet worden gezocht onder het huidige plafond van
het Meerjarig Financieel Kader. Een deel van de landen wees ook op het belang van
blijvende betrokkenheid van de G7-landen en andere internationale partners om de resterende
noden van Oekraïne te dekken. Daarnaast onderstreepte een deel van de lidstaten, waaronder
Nederland, het belang van voldoende flexibiliteit in de militaire bestedingen van
de leningen door Oekraïne. Tot slot gaven meerdere lidstaten, waaronder Nederland,
aan de druk op Rusland op te willen voeren door het aannemen van een volgend sanctiepakket.

De Kamer zal binnenkort nader worden geïnformeerd over de voorstellen van de Commissie
voor de Ukraine Support Loan en de positie van het kabinet.

Uitvoeringsbesluiten van de Raad onder de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit (HVF)

De Raad stemde in met de uitvoeringsbesluiten die leiden tot wijzigingen van de Herstel-
en Veerkrachtplannen van Finland, Ierland, Duitsland, Spanje, Zweden en Nederland.

Europees Semester 2026: goedkeuren van de conclusies Alert Mechanism Report

De Raad stemde in met de Raadsconclusies over het Alert Mechanism Report.

Implementatie Stabiliteits-en Groeipact – Beoordeling buitensporige tekorten

De Raad heeft ingestemd met het openen van een buitensporigtekortprocedure voor Finland.
De Raad heeft tevens ingestemd met een aanbeveling aan Finland voor een netto-uitgavenpad
om het buitensporige tekort uiterlijk in 2028 te beëindigen. In de aanbeveling stelt
de Raad dat Finland uiterlijk 30 april 2026 effectieve maatregelen moet nemen om het
tekort te verminderen.

Overig

Appreciatie motie van het lid Hoogeveen nieuwe eigen middelen

Bij de behandeling van het belastingplan in de Tweede Kamer op 25 november 2025 diende
het lid Hoogeveen een motie in ten aanzien van de voorstellen van de Commissie voor
nieuwe eigen middelen (Kamerstuk 36 812, nr. 87). De motie is aangehouden, omdat deze niet ging over het belastingplan, maar over
de onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kader (MFK) en het nieuwe eigenmiddelenbesluit
(EMB). Via deze weg ontvangt u een appreciatie van de motie van het kabinet.

De motie stelt dat de voorstellen voor nieuwe eigen middelen van de Europese Commissie
leiden tot een structurele verschuiving van fiscale bevoegdheden van de lidstaten
naar de Europese Unie en verzoekt de regering om in de onderhandelingen over het MFK
als Nederlandse inzet uit te dragen dat uitbreiding van Europese eigen middelen voor
Nederland geen optie is.

Het MFK wordt volgens het verdrag betreffende de werking van de Europese Unie gefinancierd
door eigen middelen. De bestaande eigen middelen zijn de traditionele eigen middelen
(douanerechten), de btw-afdracht, plastic-afdracht en bni-afdracht. De Commissie stelt
in het voorstel voor een nieuw eigenmiddelenbesluit vijf nieuwe eigen middelen voor.
Eigen middelen zijn typen bijdragen van de lidstaten aan de Europese begroting. Het
totaal aan eigen middelen bepaalt de verdeling van de nationale afdrachten over de
lidstaten. Dit heeft niet direct impact op de omvang van de Europese begroting, die
wordt namelijk bepaald door het MFK. Er is geen sprake van belastingheffing door de
Europese Unie. Het eigenmiddelenbesluit geeft de Europese Unie geen zelfstandige belastingbevoegdheid
en er is dus geen sprake van een verschuiving van fiscale bevoegdheden van de lidstaten
naar de Europese Unie. Om deze redenen wordt de motie ontraden.

Ik verwijs u hierbij ook naar de inzet van het kabinet ten aanzien van de voorgestelde
nieuwe eigen middelen in de kabinetsappreciatie van de voorstellen voor het MFK en
het nieuwe eigenmiddelenbesluit. Het kabinet heeft aangegeven dat het nieuwe eigen
middelen niet bij voorbaat kan omarmen, maar dat alle voorstellen op eigen merites
worden beoordeeld. Het kabinet heeft daarbij wel aangegeven een zeer kritische grondhouding
te hebben ten aanzien van het voorgestelde nieuwe eigen middel dat gebaseerd is op
een afdracht die lidstaten zouden innen bij ondernemingen met een jaaromzet van meer
dan 100 miljoen euro, als bijdrage voor het mogen opereren op de interne markt.

Bij de beoordeling van individuele voorstellen voor nieuwe eigen middelen neemt het
kabinet verschillende factoren in overweging. Het kabinet kijkt hierbij naar het (netto-)effect
op de Nederlandse afdrachten aan de EU, met als ijkpunt de mate waarin het voorgestelde
eigen middel resulteert in een hogere of lagere afdracht ten opzichte van de bni-verdeelsleutel.
De vergelijking met deze bni-verdeelsleutel is relevant, omdat de bni-afdracht fungeert
als sluitpost van de financiering van de EU-begroting. Het Nederlandse bni-aandeel
binnen de EU bedraagt op dit moment 6,4%. Deze verdeelsleutel is hoger dan bij een
aantal van de voorgestelde nieuwe eigen middelen, bijvoorbeeld ETS en CBAM. In de
beantwoording van het schriftelijk overleg van 10 november jl. is aangegeven dat de
meeste door de Commissie voorgestelde nieuwe eigen middelen voor Nederland financieel
gunstig zouden zijn. Het volledig afwijzen van alle nieuwe eigen middelen zou dus
leiden tot hogere afdracht voor Nederland.

Naast het effect op de Nederlandse afdrachten aan de EU weegt het kabinet in de beoordeling
ook de stabiliteit en voorspelbaarheid van de grondslagen mee, evenals de uitvoerbaarheid
van het voorgestelde eigen middel. Ook wordt gekeken in hoeverre het nieuwe eigen
middel aansluit bij Europese en nationale beleidsdoelstellingen. Alomvattend geldt
voor Nederland het uitgangspunt van een rechtvaardig, transparant en eenvoudig stelsel
van eigen middelen. Het is daarom ook van belang om het geheel van voorstellen in
samenhang te wegen, inclusief de MFK-verordening.

Voortgang pakket voor de gemeenschappelijke munt

Conform de wens van de Kamer wordt uw Kamer maandelijks geïnformeerd over de voortgang
van de onderhandelingen over een digitale euro. Daarnaast is in een Kamerbrief naar
aanleiding van het plenaire debat over de Wet chartaal betalingsverkeer op 14 januari
jl. toegezegd uw Kamer periodiek op de hoogte te houden van de onderhandelingen van
het LTCR-voorstel (verordening inzake contant geld). Deze informatiestromen zullen
worden gecombineerd en de Kamer zal maandelijks worden geïnformeerd over de voortgang
van het volledige pakket voor de gemeenschappelijke munt, bestaande uit de verordening
inzake contant geld en de verordening betreffende de invoering van de digitale euro.

In december 2025 bereikte de Raad een akkoord over het pakket voor de gemeenschappelijke
munt. Het is nu aan het Europees Parlement (EP) om hierover een positie in te nemen.
Het is nog onduidelijk wanneer het Europees Parlement tot een gedeelde positie komt,
maar de rapporteur heeft de ambitie uitgesproken om het onderhandeltraject voor het
pakket voor de gemeenschappelijke munt in mei af te ronden. Zodra het Europees Parlement
een positie heeft bepaald, zullen de triloogonderhandelingen van start gaan. De Kamer
zal worden geïnformeerd zodra deze fase start.