Brief regering : Ontwikkelingen Coalition of the Willing Oekraïne

Nr. 264 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VAN DEFENSIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 6 januari 2026

Op 10 september jl. informeerde het kabinet uw Kamer over de ontwikkelingen op het
gebied van vredesonderhandelingen t.a.v. de Russische agressieoorlog tegen Oekraïne
en in het bijzonder de Coalition of the Willing (hierna: CotW)1.

De afgelopen weken is het door de VS geleide vredesproces in een stroomversnelling
gekomen, waarbij gesprekken over veiligheidsgaranties tevens steeds verder vorm krijgen.
Hoewel een succesvolle uitkomst – duurzame vrede – nog verre van zeker is, is het
van belang dat Nederland en Europa voorbereid zijn op een mogelijke nieuwe fase in
de vredesonderhandelingen. In dat kader informeert het kabinet uw Kamer over de recente
ontwikkelingen.

Vredesonderhandelingen

Sinds het begin van de grootschalige invasie in 2022 heeft Rusland de agressieoorlog
steeds verder geïntensiveerd. Naast voortdurende aanvallen aan het front voert Rusland
inmiddels op systematische wijze zware luchtaanvallen uit op civiele infrastructuur,
met vele burgerslachtoffers tot gevolg. Onder President Trump zet de VS in op een
spoedig einde aan deze oorlog. De VS heeft daartoe diverse gesprekken gevoerd met
Oekraïne, Rusland en met Europese partners en dat heeft geleid tot belangrijke voortgang
op het gebied van veiligheidsgaranties ingeval er sprake is van een staakt-het vuren.
Op 15 december jl. spraken Europese leiders in Berlijn uit samen met de VS te werken
aan robuuste veiligheidsgaranties en economische herstelmaatregelen.2 De VS heeft in Berlijn toegezegd deze veiligheidsgaranties in samenwerking met de
Europese partners te bieden en heeft zich ook bereid getoond de vereiste monitoring
van een vredesbestand te leiden. Op 28 december jl. hielden President Trump en President
Zelensky besprekingen over het vredesplan in Mar-a-Lago. Een concept-vredesplan lijkt
nu in een vergevorderd stadium en ook over veiligheidsgaranties worden gesprekken
concreet. Tegelijkertijd heeft Rusland vooralsnog geen bereidwilligheid getoond om
aanvallen op Oekraïne op te schorten of daadwerkelijk in te gaan op Amerikaanse en/of
Oekraïense voorstellen.

Het kabinet erkent dat Europa een grote rol moet nemen voor de veiligheid van Oekraïne
en van Europa zelf en spant zich ervoor in dat Europese bondgenoten zo nauw mogelijk
betrokken worden bij het proces. Duurzame vrede in Oekraïne is immers van direct belang
voor vrede en veiligheid in heel Europa. Het kabinet staat hiertoe in nauw contact
met partnerlanden, waaronder met name het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland,
alsook met de NAVO en de Europese Unie.

Planning CotW en bredere veiligheidsgaranties voor Oekraïne

Vandaag vindt een leidersbijeenkomst van de CotW plaats in Parijs, waar onder andere
gesproken zal worden, in aanwezigheid van Oekraïne en de VS, over de mogelijke militaire
inzet van een internationale troepenmacht als onderdeel van veiligheidsgaranties.
Enkel op basis van een politiek commitment op dit terrein kan Oekraïne met vertrouwen
verdere onderhandelingen met Rusland aangaan.

De meest effectieve manier om hernieuwde Russische agressie af te schrikken is een
sterke Oekraïense krijgsmacht. De afgelopen periode is onder leiding van het Verenigd
Koninkrijk en Frankrijk een militair plan uitgewerkt voor een Multinational Force Ukraine (MNF-U) met als doel de Oekraïense krijgsmacht te versterken en te moderniseren na
beëindiging van de vijandelijkheden. Nederland is nauw betrokken geweest bij het militaire
planningsproces, conform onder andere moties Timmermans en Yesilgöz-Zegerius (motie
36 045–191, 18 februari 2025) en Paternotte en Van Campen (motie 21 501-02-3047, 18 februari
2025). Zoals reeds gesteld in de brief van 10 september jl. heeft dit kabinet een
bereidwillige houding om een substantiële bijdrage te leveren aan alle vier de in
het plan voorziene operatielijnen van de MNF-U.3 Het nemen van verantwoordelijkheid past binnen de onverminderde steun van Nederland,
die mede in het belang is van de Nederlandse en Europese veiligheid. De nadere invulling
van deze bereidwillige houding is uiteraard onder voorbehoud van politieke besluitvorming,
zoals het kabinet internationaal uitdraagt.

Naast de bovengenoemde inzet om de Oekraïense krijgsmacht te versterken door haar
capaciteit op te bouwen, heeft Oekraïne internationale veiligheidsgaranties nodig
om toekomstige Russische agressie af te schrikken, om zich indien nodig te kunnen
verdedigen en daarmee de eigen veiligheid en die van Europa en Nederland te waarborgen.
In dit verband worden tussen de VS, Oekraïne, Rusland en Europa gesprekken gevoerd
over bindende veiligheidsgaranties voor Oekraïne. Het kabinet hecht hierbij belang
aan het feit dat de VS heeft gesteld hieraan bij te willen dragen, naast nader te
bepalen bijdragen van de VS ter ondersteuning van de MNF-U. Tegelijkertijd is helder
dat Europa (inclusief Nederland) ook hier, naast de VS, zijn verantwoordelijkheid
moet nemen in het belang van de Europese veiligheid.

De CotW spreekt ook in bredere zin over de bijdrage die de deelnemende landen kunnen
leveren aan een robuust en rechtvaardig vredesakkoord voor Oekraïne. Zoals genoemd
in de Kamerbrief van 10 september jl. zal een dergelijk akkoord moeten bestaan uit
verschillende elementen, waaronder concrete (verdrags-)afspraken tussen Rusland en
Oekraïne, en tussen Oekraïne en internationale partners, aanvullende militaire steun
en maatregelen om de Oekraïense infrastructuur en economie weer op te bouwen. Er zal
tevens aandacht moeten zijn voor effectieve monitoring van de bestandslijn en verificatie
en opvolging van eventuele schendingen van een staakt-het-vuren. Ten slotte spreekt
Nederland met partners over het belang van voortzetting van militaire, economische
en humanitaire steun aan en defensiesamenwerking met Oekraïne, ook nadat vijandelijkheden
beëindigd zijn.

Vervolgstappen

Zoals hierboven geschetst zijn de vredesbesprekingen nog gaande en is het, gezien
de huidige Russische opstelling, nog zeer de vraag of het mogelijk zal zijn tot een
akkoord te komen. De parameters van een mogelijke vredesovereenkomst en veiligheidsgaranties
liggen dus nog niet vast. Er zal tijdens de bijeenkomst in Parijs dan ook nog geen
definitief besluit worden genomen over concrete bijdragen. Verschillende elementen
die van belang zijn in het vervolgproces, waaronder de bijdrage die de VS zal kunnen
leveren, de bredere veiligheidsgaranties en de modaliteiten van een monitoringsmissie,
zijn nog onderwerp van gesprek en hebben nadere uitwerking nodig.

Zodra de afronding van een vredesovereenkomst nadert en tenuitvoerlegging inclusief
militaire inzet in CotW-verband aanstaande lijkt, volgt politieke besluitvorming over
de Nederlandse inzet en nadere informatievoorziening aan de Kamer conform artikel
100 van de Grondwet, zoals eerder aan uw Kamer toegezegd. Het kabinet hecht hierbij
aan een zorgvuldige procedure en zal uw Kamer ook in de tussentijd blijven informeren.

Met het oog op het specifieke karakter van deze operatie zal het daarbij evenwel de
noodzakelijke snelheid, vertrouwelijkheid en operationele veiligheid in acht nemen.

De Minister van Buitenlandse Zaken, D.M. van Weel

De Minister van Defensie,
R.P. Brekelmans