Brief regering : Voortgang regeling tegemoetkoming stoffengerelateerde beroepsziekten (TSB)

Nr. 542
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 25 november 2025

Naast mijn inzet om ervoor te zorgen dat iedereen in Nederland kan meedoen, is van
belang dat dit op een gezonde en veilige manier gaat. Jaarlijks overlijden ongeveer
3.000 mensen voortijdig door het werken met gevaarlijke stoffen en worden nog meer
mensen ziek. Om dit aanzienlijk te verminderen, zet ik mij actief in voor preventie.
Helaas zijn er mensen die toch ziek zijn geworden door het werken met gevaarlijke
stoffen. Voor deze mensen is het lastig om daarvoor erkenning te krijgen. Juridische
procedures kosten veel tijd en geld, en het bewijzen dat de ziekte door het werk is
ontstaan is moeilijk. Om mensen afgezien van het aansprakelijkheidsrecht toch erkenning
te bieden, is er de regeling tegemoetkoming stoffen gerelateerde beroepszieken (TSB).
Sinds de start van de TSB, op 1 januari 2023, is deze volop in ontwikkeling. In deze
brief blik ik terug op de afgelopen drie jaar, en geef ik een beeld van de eerste
effecten sinds de uitwerking van het verbeterplan en de uitbreiding van de regeling
van 1 juli 2025. Hiermee geef ik invulling aan de toezegging om uw Kamer te informeren
over de voortgang van de regeling1.

Verbeterplan

In het eerste jaar was het aantal aanvragen en het toekenningspercentage lager dan
verwacht. De regeling voldeed daarmee onvoldoende aan haar doelstelling. In een uitzending
van EenVandaag in april 20242 is hier aandacht aan besteed. Er werden Kamervragen gesteld, gericht op mogelijke
verbeteringen van de regeling. Mijn ambtsvoorganger stelde, samen met de betrokken
uitvoerders, een verbeterplan op. Het verbeterplan was opgebouwd langs de volgende
drie sporen3:

1. Het verhogen van het aantal aanvragen, door het intensiveren van de communicatie richting
doelgroepen van de regeling en medische professionals.

2. Het vergroten van de kans op een toekenning, door een herziening van de protocollen
waarmee aanvragen worden beoordeeld.

3. Het verbeteren van de uitvoering, bijvoorbeeld door het beter op elkaar afstemmen
van de verschillende taken van de betrokken uitvoerders.

Per spoor geef ik aan tot welke effecten het verbeterplan tot nu toe heeft geleid.
Sommige effecten nemen nog verder toe. Zo is de bekendheid van de regeling steeds
beter, wat van belang is voor het aantal aanvragen. De meest recente cijfers (aanvragen
en toekenningspercentage) laten een verbetering zien, die ik graag met u deel.

Spoor 1: Verhoging van het aantal aanvragen

Sinds maart 2025 ligt het aantal aanvragen voor de regeling maandelijks structureel
hoger dan in diezelfde maanden in het jaar ervoor. In de onderstaande grafiek is een
relatief grote piek zichtbaar in juli 2025. Deze stijging heeft meerdere oorzaken.
Er was landelijke media-aandacht voor de TSB-regeling, zoals in een artikel in de
Telegraaf4 en andere media. Per 1 juli 2025 is de regeling uitgebreid met nieuwe ziekten.5 Voor de nieuw toegevoegde ziekten zijn op het moment van schrijven meer dan 85 aanvragen
ingediend. Daarnaast kregen mensen die eerder waren afgewezen (tussen de start van
de regeling en 1 juli 2025) de mogelijkheid opnieuw een aanvraag in te dienen. Deze
mogelijkheid werd geboden per 1 juli 2025, omdat de protocollen waarmee aanvragen
worden beoordeeld toen werden bijgesteld (zie spoor 2). Tot nu toe hebben meer dan
honderd eerder afgewezen aanvragers een nieuwe aanvraag ingediend.

Los van de uitbreiding en herziening, lijkt er een opwaartse beweging te zijn ingezet
in het aantal aanvragen (zie grafiek 1). De versterkte communicatie-inzet rondom de
regeling heeft hier mede aan bijgedragen. De focus is gelegd op de mensen rondom potentiële
aanvragers, zoals patiëntenverenigingen, vakbonden en zorgprofessionals. Zo heeft
het campagneteam congressen van relevante medisch professionals bezocht om de aandacht
voor de TSB te vergroten. De slogan die centraal staat, is de vraag die vaker aan
patiënten zou moeten worden gesteld: «Wat voor werk doet u?». Hiervoor is nieuw campagnemateriaal
ontwikkeld, zijn medische praktijken actief geïnformeerd en wordt er in (na)scholingen
van zorgverleners aandacht gegeven aan de TSB-regeling.

Er is goede hoop dat deze opwaartse ontwikkeling doorzet, maar het is ook mogelijk
dat het aantal aanvragen op korte termijn weer daalt tot het niveau van 2024. Het
zou namelijk kunnen dat alle potentiële aanvragers op een gegeven moment bij de regeling
geweest zijn. Er worden nog steeds mensen ziek, maar dat zal niet leiden tot het niveau
van aanvragen dat we nu zien. Daarnaast is het aantal aanvragen nog lang niet op het
niveau dat werd verwacht voor de start van de regeling. Waarschijnlijk waren de verwachtingen
te hoog. Dit is voorstelbaar vanwege de onzekerheid waar die verwachtingen op waren
gebaseerd. Voor de start van de regeling waren enkel gegevens uit het buitenland beschikbaar,
die rekenkundig zijn vertaald naar Nederland Andere landen hebben voor beroepsziekten
vaak specifieke uitkeringen. Daarom wordt er meer aandacht besteed aan de vaststelling
van werkgerelateerdheid van ziekten. In Nederland bestaat het onderscheid van die
specifieke uitkeringen niet. Toch is ook in het buitenland de ervaring dat het aantal
aanvragen bij vergelijkbare regelingen lager is dan verwacht.

Grafiek 1: Maandelijkse ontwikkeling aanvragen in 2024 en 2025.

Bron: ISBG

Spoor 2: Vergroten van de kans op een toekenning

Ook in het percentage toekenningen is een stijgende lijn zichtbaar (zie grafiek 2).
Dit percentage schommelt door het lager aantal aanvragen in bepaalde maanden. Dit
vertekent het beeld enigszins.6 Ondanks de grote verschillen per maand, is de trendlijn positief. Ik verwacht dat
deze ontwikkeling zich doorzet, hoewel er afwijzingen zullen blijven voorkomen. Niet
bij iedere aanvrager is de ziekte te relateren aan het werk volgens het «voorshands
aannemelijk-principe»7 van de TSB. Een belangrijke kanttekening is dat de gevolgen van de herziene protocollen
nog niet volledig in de cijfers te zien zijn. Dit komt doordat het grootste deel van
de aanvragen die met de herziene protocollen worden beoordeeld, nog in behandeling
is. In de komende maanden wordt het volledige effect zichtbaar. De eerste uitkomsten
staan in de onderstaande tabel. Hierin valt met name het toekenningspercentage op
van 58% bij longkanker. Dit komt door de verlaging van de vereiste blootstelling aan
asbest en het feit dat blootstelling aan silica (steenstof) nu ook is meegeteld bij
de blootstelling. Per ziekte geldt een ander protocol voor de beoordeling van aanvragen.
Daarom verschilt het aantal toekenningen per ziekte sterk. Dit komt voor CSE mede
doordat die ziekte lastig vast te stellen is, aangezien deze lijkt op psychische aandoeningen
zoals dementie. Voor een diagnose van CSE moeten die andere ziekten eerst worden uitgesloten,
wat niet altijd mogelijk is. Bij allergisch beroepsastma is de link met een allergeen
op de werkvloer vaak lastig aantoonbaar, wat wel een vereiste is voor een toekenning.

Ziekte

Aantal afgehandelde opnieuw ingediende aanvragen

Aantal daarvan toegekend

Allergisch beroepsastma

50

7

CSE

6

0

Longkanker door asbest

31

18

De herziening van de protocollen is niet de enige factor die het toekenningspercentage
verhoogt. Wat waarschijnlijk ook helpt, is de verbeterde bekendheid van de regeling
onder zorgprofessionals. Doordat zij de regeling beter kennen, weten zij beter welke
patiënten zij het beste kunnen attenderen op het bestaan van de TSB.

Grafiek 2: Ontwikkeling van het toekenningspercentage in 2024 en 2025.

Bron: ISBG

Spoor 3: Verbeterde uitvoering

De evaluatie en verbetering van de uitvoering is een continu proces. SZW heeft regelmatig
overleg met de ketenpartners over de voortgang van de regeling. Daarbij evalueert
SZW-periodiek wat er beter kan en verbindt daar acties aan. In het verbeterplan was
het centrale uitgangspunt om «de basis op orde te brengen». Het was noodzakelijk om
eerst voortgang te boeken met het realiseren van een stabiel fundament, voordat een
verdere uitbreiding van de regeling plaats kon vinden. Er is de afgelopen periode
hard gewerkt om dat punt met succes te bereiken. De al intensieve samenwerking tussen
de uitvoerders van de regeling is verder versterkt. Dit is noodzakelijk vanwege de
verschillende expertises die samenkomen bij het behandelen van aanvragen. De uitvoerders
dragen ieder vanuit hun eigen specialisme bij aan de uitvoering van de TSB. Het menselijk
contact via het ISBG bij de aanvraag, de medische en blootstellingskundige kennis
bij het Bureau Lexces en het Deskundigenpanel, en de uitvoeringservaring van de SVB
komen samen tot een effectieve ketensamenwerking.

De keten stelt zich open en lerend op en in dat kader start dit najaar een klankbordgroep
met patiëntenorganisaties, medische en blootstellingsdeskundige experts en sociale
partners. De klankbordgroep kan meedenken over zaken die relevant zijn voor het goed
functioneren van de regeling. Dit vergroot ook het draagvlak en de bekendheid van
de regeling. Overwegingen uit de klankbordgroep neemt SZW mee bij de beleidsvorming
over de TSB-regeling.

Concluderend

Met deze verbeteringen en ontwikkelingen doet de regeling (steeds beter) waar hij
voor bedoeld is: erkenning geven aan mensen die ernstig ziek zijn geworden door het
werken met gevaarlijke stoffen. Ik houd uw Kamer op de hoogte van ontwikkelingen,
zoals een volgende uitbreiding met andere stoffen gerelateerde beroepsziekten. In
dat kader verwacht ik in het voorjaar een advies van de Adviescommissie Lijst Beroepsziekten
over de mogelijkheid om Parkinson door gewasbeschermingsmiddelen op termijn in de
TSB op te nemen.8 Ik zal dat advies delen met uw Kamer. Op dat moment kan ik u ook informeren over
de voortgang en een volgend streefmoment van uitbreiding van de regeling.

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J.N.J. Nobel