Brief regering : Voortgang deelmobiliteit oktober 2025

Nr. 525
BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 20 november 2025

Over de voortgang van het nationaal samenwerkingsprogramma Natuurlijk!Deelmobiliteit
wordt de Kamer regelmatige geïnformeerd1. In juli 2025 is de Kamer bijvoorbeeld nog geïnformeerd2 over de monitoringsmeting van het programma en de deelmobiliteitshubs. Deze brief
gaat in op andere recente ontwikkelingen op het gebied van deelmobiliteit de afgelopen
maanden. Meer concreet de laatste stand van zaken rond het amendement inclusieve deelmobiliteit,
de motie om deelmobiliteit onderdeel te maken van de mobiliteitskaarten van ambtenaren
en de stand van zaken over de toezegging gedaan in de beantwoording van Kamervragen
over mogelijke leeftijdsdiscriminatie bij de verhuur van voertuigen.

Amendement inclusieve deelmobiliteit

Het Ministerie van IenW werkt aan de uitvoering van het amendement van € 3 miljoen
van de leden Van Ginneken (D66) en Van der Molen (CDA)3 om deelmobiliteit onder minima te stimuleren, zoals eerder met de Kamer gedeeld4. Op basis van het vooronderzoek zijn er vier richtingen voor de pilots geformuleerd:
1) informeel voertuigdelen, 2) voertuigdelen in (buurt)coöperaties, 3) aangepaste
tarieven en 4) delen van voertuigen voor mensen met een beperking. Zoals eerder gemeld
konden gemeenten, provincies en regio’s interesse aangeven en vervolgens plannen van
aanpak opstellen.

Op het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport
(BO-MIRT) worden 12 van de ontvangen pilotvoorstellen voorgedragen voor uitvoering.
Deze voorstellen zijn verspreid over het land, verdeeld over stedelijke en niet-stedelijke
gebieden. Op deze manier wordt invulling gegeven aan het amendement om in verschillende
contexten de effecten te toetsen van het stimuleren van deelvervoer voor minima. Het
gaat hierbij nadrukkelijk om het opdoen van kennis en ervaring op dit relatief nieuwe
beleidsterrein. Hierbij is gekeken naar ervaringen van eerdere vergelijkbare pilots,
daaruit kwam naar voren dat in het verleden maar beperkt zicht is gekregen op de impact.
We krijgen positieve reacties van gemeenten dat ze de kans worden geboden om met dit
leergeld ervaring op te doen voor inclusieve deelmobiliteit, daarbij wordt ook uitgesproken
dat de doelstelling van dit amendement niet om zoveel mogelijk opschaling van deelmobiliteit
draait. Door een gedegen monitoringsaanpak, bestaande uit onder andere een afsprakenkader
en centraal uitgevoerde evaluaties, worden de opgedane lessen verankerd. Deze lessen
en methoden kunnen vervolgens in het hele land worden toegepast. De voorbereidingen
voor de pilots vinden inmiddels plaats, de pilots zullen in 2026 en 2027 plaatsvinden.

Deelmobiliteit onderdeel van de mobiliteitskaart

Afgelopen mei 2025 is een motie van het lid de Hoop5 aangenomen waarin de regering wordt verzocht om deelmobiliteit onderdeel te maken
van de mobiliteitskaarten van de rijksoverheid. Momenteel is binnen het Programma
Duurzame CAO Rijk een pilot «Deelmobiliteit» in voorbereiding. In deze pilot kan een
representatieve groep Rijksmedewerkers 6 maanden gebruikmaken van verschillende vormen
van deelmobiliteit via de mobiliteitskaart. Hiervoor worden op de mobiliteitskaart
tijdens de pilot – naast openbaar vervoer (OV) – mogelijkheden van meerdere deelvervoeraanbieders
toegevoegd om te gebruiken (deelfiets, deelscooter of deelauto). De beoogde startdatum
van de pilot «Deelmobiliteit» is februari 2026. Momenteel wordt bepaald welke organisaties
binnen het Rijk deelnemen. Na afronding van de pilot worden de effecten op kosten,
duurzaam reisgedrag en medewerkerstevredenheid geëvalueerd. De Kamer zal hierover
worden geïnformeerd eind 2026.

Flexibele Parkeermachtiging

Op 15 juli 2025 is de flexibele parkeermachtiging officieel gelanceerd6. In een succesvolle pilot met vijf steden (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Eindhoven
en Nijmegen) is een praktische oplossing ontworpen waarmee parkeervergunningen voor
deelauto’s digitaal en flexibel worden geregeld en kunnen worden overgezet tussen
gemeenten. Het Ministerie van I&W heeft samen met de deelauto-aanbieders MyWheels
en Sixt en partners RDW en SHPV (Servicehuis Parkeer- en Verblijfsrechten) sinds 2021
gewerkt aan de complexe opschaling die nu beschikbaar is voor alle gemeenten. Het
aan- en afmelden van deelauto’s door aanbieders kan nu realtime via het Nationaal
Parkeerregister. Dit heeft geresulteerd in een daling van de administratieve lasten
voor aanbieders, bovendien is de foutgevoeligheid van handmatige processen verder
beperkt.

Modelbepalingen

In Algemeen Plaatselijke Verordeningen (APV) kunnen gemeenten lokale regelgeving voor
deelmobiliteit vaststellen. Het programma Natuurlijk!Deelmobiliteit heeft in samenwerking
met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) gewerkt aan een nieuwe versie van modelteksten
voor een APV die nog beter aansluit bij de vraagstukken waar gemeenten mee zitten7. Zo is bijvoorbeeld de uitwerking van een vergunningensysteem voor deelfietsen opgenomen,
is er uniformering in regels aangebracht voor het vergunnen van commerciële deelauto’s
en is rekening gehouden met coöperatieve vormen van autodelen. Hiermee is een nieuwe
standaard ontwikkeld die gemeenten helpt om op een heldere wijze een juridisch verantwoord
kader voor regulering van deelmobiliteit neer te zetten. Het opgestelde document is
als bijlage bij deze brief bijgevoegd.

Onderzoek leeftijdsdiscriminatie bij verhuur voertuigen

Begin 2025 stelden de leden van Dijk, Krul en Vedder (CDA) Kamervragen over leeftijdsdiscriminatie
bij ouderen8 onder andere bij de verhuur van voertuigen. In de beantwoording daarop is de toezegging
gedaan tot het (laten) uitvoeren van een onderzoek naar verzekeringen en de premies
van de verhuur van voertuigen9. Als eerste stap heeft er ambtelijk in samenwerking met het programma Natuurlijk!Deelmobiliteit
een verkenning met verschillende partijen in de sector plaatsgevonden naar de kosten
van verzekeringspremies bij verhuur- en deelvoertuigen en het uitsluiten van bepaalde
leeftijdsgroepen.

Letselschades, criminaliteit en identiteitsfraude zijn oorzaken die er volgens de
sector vooral voor zorgen dat verzekeringskosten voor huur- en deelauto-aanbieders
toenemen. Verzekeraars lossen de schadekosten vaak op met premiestijgingen. In Nederland
lijkt er geen uitsluiting van ouderen bij de verhuur en gebruik van deel- of huurauto’s.
Wel is er in sommige gevallen uitsluiting van jongeren (tot 21 jaar of verhoogde tarieven
tot 25 jaar). Het programma Natuurlijk!Deelmobiliteit onderzoekt in 2026 de stijging
in verzekeringskosten voor deelvoertuigen, de oorzaken van de premiestijgingen en
de mogelijke maatregelen om deze kosten te beperken. Over de uitkomsten hiervan zal
de Kamer worden geïnformeerd.

Leidraad deelmobiliteit in gebiedsontwikkeling

In gebiedsontwikkeling wordt steeds vaker deelmobiliteit toegepast. In het verleden
is hiervoor geëxperimenteerd met de City Deal Elektrische Deelmobiliteit10. Inmiddels zijn er sinds die tijd meerdere stappen gezet en is er ervaring opgedaan
in de praktijk. Om (lokale) beleidsmakers mobiliteit en ruimtelijke ordening te helpen
bij de beleidskeuzes die gemaakt kunnen worden, heeft het programma Natuurlijk!Deelmobiliteit
een leidraad deelmobiliteit in vastgoed- en gebiedsontwikkeling gepubliceerd. Hiermee
worden gemeentelijke beleidsmakers geholpen bij de beleidskeuzes over hoe deelmobiliteit
in gebiedsontwikkelingsprojecten duurzamer en effectiever kan worden georganiseerd.
Bovendien helpt de leidraad om praktische input te geven op projectniveau wat er wanneer
in het ruimtelijk plan- en projectproces moet worden geregeld door ontwikkelende partijen
en getoetst worden door gemeenten. Hiermee wordt ervoor gezorgd dat deelmobiliteit
zo goed mogelijk bij kan dragen aan de maatschappelijke publieke opgaven. Deelmobiliteit
kan volgens ons daarmee een aanvulling op privébezit zijn, zeker voor mensen zonder
eigen auto. Tot slot, is de leidraad visueel samengevat in een praatplaat. Beide documenten
zijn bij deze brief gevoegd.

Factsheets deelmobiliteit

Binnen het samenwerkingsprogramma Natuurlijk! Deelmobiliteit wordt gewerkt aan een
beter inzicht in de maatschappelijke waarde van deelmobiliteit. In de afgelopen jaren
zijn hier verschillende onderzoeken naar verricht. Onderzoeksbureau Ecorys is gevraagd
om overzicht te bieden in de huidige inzichten over de maatschappelijke waarde van
deelmobiliteit. Hiervoor heeft Ecorys per deelmodaliteit (deelauto, -scooter, -fiets
en -bakfiets) in factsheets (met achtergrondrapportage) de belangrijkste inzichten
op een rij gezet, om de inzichten op vergelijkbare wijze inzichtelijk te maken. Het
biedt hiermee een nuttig overzicht in bestaand onderzoek en geeft daarmee inzicht
over relevante feiten en cijfers van de omvang en gebruik van deelmobiliteit én de
waarde van deelmobiliteit voor bijvoorbeeld bereikbaarheid, duurzaamheid, ruimtegebruik
en vervoersarmoede. De factsheets en het bijbehorend achtergronddocument zijn beiden
bij deze brief gevoegd.

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
R. Tieman

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
A.A. Aartsen