Brief regering : Stand van zaken procesbeschikbaarheidsaanpak en schadefonds Westerwolde

Nr. 3480
BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ASIEL EN MIGRATIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 2 oktober 2025

De gemeente Westerwolde ervaart de nodige overlast. Daarom zijn er verschillende afspraken
gemaakt om hier zo goed mogelijk mee om te gaan en waar mogelijk overlast te voorkomen.
Dit sluit ook aan bij eerdere moties1,
2,
3 hieromtrent die wij bij deze afdoen Wij hebben een stevig pakket neergezet en met
de gemeente besproken. Ik ga ervanuit dat hiermee deze moties zijn afgerond.

Procesbeschikbaarheidsaanpak en specifiek de pbl

De procesbeschikbaarheidsaanpak (pba) bestaat uit verschillende treden; 1) tweedaagse
in huis registratie, 2) Plaatsing in de vtl en 3) Een individuele vrijheidsbeperkende
maatregel/plaatsing in de pbl.

Uit de cijfers van begin september blijkt dat de vtl bijna maximaal gevuld is met
60 mensen in Ter Apel en 30 mensen in Budel. De mensen die hier verblijven krijgen
een intensief programma gericht op gedragsverandering en gaan met prioriteit en zo
snel mogelijk door de procedure van de IND. Hierdoor kan het gedrag van deze groep
worden gemonitord en vindt dossieropbouw plaats in het geval zich verdere incidenten
voordoen. Door de opbouw van een dossier is het mogelijk om (indien nodig) een vrijheidsbeperkende
maatregel op te leggen waarna pbl plaatsing volgt. Zoals eerder in de Kamer besproken
geldt de pbl voor asielzoekers die daadwerkelijk versneld door de procedure kunnen
gaan.

Inmiddels is een aantal bewoners met overlastgevend gedrag daadwerkelijk in de pbl
geplaatst. Er zijn afspraken gemaakt met de lokale driehoek over de handhaving. Daarbij
hoort extra handhavingscapaciteit op het terrein waarvoor het gebiedsgebod geldt.

Spreiden groep kansarm

De ervaring leert dat een groep aanvragers met een kansarme asielverzoek meer overlast
veroorzaakt. Daarom zetten de IND en het COA zich in dat mensen behorend tot deze
doelgroep zoveel mogelijk uit Ter Apel doorgeplaatst worden. Inzet hierbij is minimaal
80 doorplaatsingen per week. Om dit proces zoveel mogelijk te versnellen is afgesproken
direct na spoorbepaling en voor het aanmeldgehoor door te plaatsen. Daarnaast is afgesproken
om mensen met een Dublinclaim zo snel mogelijk vanuit Ter Apel door te plaatsen. Zij
kunnen immers niet naar de pbl omdat voor deze groep de asielprocedure niet versneld
kan worden afgehandeld. Mensen met een overdrachtsbesluit in het kader van Dublin
kunnen in vreemdelingenbewaring geplaatst worden als verwacht wordt dat ze niet meewerken.
Dat kan ook vanuit Ter Apel, bijvoorbeeld de groep die verblijft in de verscherpte
toezicht locatie.

Schadeloket

Er zijn op dit moment meerdere mogelijkheden voor het indienen van schadeverzoeken.
In de motie4 is toegezegd één loket te realiseren voor de schaderegelingen na de zomer. Dit loket
geeft de ondernemers in Ter Apel de mogelijkheid op één plek terecht te kunnen voor
alle schadeverzoeken. De ondernemers van Ter Apel kunnen sinds september terecht bij
een externe partij, waarmee één loket is gerealiseerd voor het indienen van alle schadeverzoeken.

Zoals aan de Kamer toegezegd en benoemd in de beantwoording van de Kamervragen van
23 april jl.5, is de schaderegeling verruimd. Een financiële verstrekking uit de tegemoetkomingsfaciliteit
aan inwoners en ondernemers uit de gemeente Westerwolde kan, onder omstandigheden,
kwalificeren als staatssteun. Het is afhankelijk van de omstandigheden per geval welk
type schade in aanmerking komt om vergoed te worden uit de tegemoetkomingsfaciliteit.
Dit dient per aanvraag beoordeeld worden. Er is een aanvullende opdracht aan het externe
bureau verleend voor het inhuren van een externe advocaat, gespecialiseerd in de afhandeling
van dergelijke schadeverzoeken om advies hierover te geven. Dit advies is eind september
ontvangen en daarmee worden de schadeverzoeken nu afgehandeld. Dit is ook besproken
in een gesprek tussen de Minister voor Asiel en Migratie, de ondernemers en de gemeente
op 1 oktober 2025.

Met bovenstaande wordt voldaan aan de toezegging om elke twee maanden de Kamer te
informeren inzake de monitoring van de schadevergoeding voor ondernemers toe te sturen.

De Minister voor Asiel en Migratie,
M.C.G. Keijzer