Brief regering : Eindevaluatie Sectorplannen ronde I (2019-2024)

Nr. 296 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 21 augustus 2025

Voor versterking van de kwaliteit van het onderzoek en onderwijs is samenwerking tussen
instellingen van groot belang, evenals het maken van scherpe keuzes over taakverdeling
tussen en profilering van universiteiten. Sectorplannen dienen als beproefd instrument
om de onderlinge samenwerking en profilering te verbeteren. In 2019 is uw Kamer geïnformeerd
over de structurele investering in het wetenschappelijk onderzoek en onderwijs in
de vorm van sectorplannen.1 Het gaat om respectievelijk € 60 miljoen voor de domeinen Bèta en Techniek (B&T)
en € 10 miljoen voor het domein sociale en geesteswetenschappen (SSH).2 Het doel van deze plannen is om de strategische samenwerking tussen universiteiten
te stimuleren, de verbinding tussen onderzoek, onderwijs en maatschappelijke doelen
te verbeteren en door profilering en afstemming de kennisbasis te versterken. Middels
deze brief informeer ik uw Kamer over de eindevaluatie van deze sectorplannen en het
vervolg hiervan.

Om een goede inhoudelijke en onafhankelijke weging te kunnen maken in de evaluatie
van de sectorplannen heb ik de sectorplancommissies Bèta & Techniek en Social Sciences
en Humanities ingericht. Ik heb hen gevraagd de sectorplannen te monitoren en mij
advies hierover te geven.3 Ik ben hen zeer dankbaar voor de recent opgeleverde eindevaluaties van de bovengenoemde
sectorplannen over de periode 2019–2024 (zie bijlage 1 en 2). Beide sectorplancommissies
zijn zeer positief over de uitvoering van de plannen door de universiteiten evenals
de werking van het instrument zelf.

Op basis van deze twee positieve adviezen van de sectorplancommissies heb ik besloten
de middelen voor de sectorplannen B&T en SSH 2019–2024, inclusief de Van Meenen-middelen,
volgens de huidige verdeling te continueren in de rijksbijdrage aan de universiteiten.
Dit betekent ook dat de monitoringsperiode van deze middelen is afgerond nu het instrument
en de uitvoering door de universiteiten zich heeft bewezen. Dit zal naar verwachting
ook leiden tot een verlaging in de administratieve lasten van de instellingen. Ik
roep de universiteiten op en geef hen hierin het vertrouwen dat zij de sectorplanmiddelen
blijven inzetten op de door henzelf vastgestelde zwaartepunten in de sectorplannen,
ook nu de monitoring is beëindigd. Ik heb de universiteiten middels een brief hiervan
ook op de hoogte gebracht.

Sectorplannen (2019–2024)

In 2018 is besloten te investeren in fundamenteel onderzoek, met speciale aandacht
voor de technische wetenschappen en onderzoeksgroepen met hoge kosten. De universiteiten
zijn gevraagd hiervoor «sectorplannen» te maken: een gezamenlijk plan van de deelnemende
universiteiten in die sector met zwaartepunten waar iedere universiteit zich aan committeert.
Hiervoor was er voor het domein B&T € 60 miljoen per jaar beschikbaar en voor het
domein SSH € 10 miljoen per jaar. Daarnaast is besloten om de uitvoering van de sectorplannen
de eerste zes jaren te laten monitoren door de sectorplancommissies.

Ik wil hierbij mijn dank en grote waardering uitspreken voor het vele en goede werk
dat de sectorplancommissies in de afgelopen jaren hebben verricht. Beide commissies
stellen dat de implementatie van het sectorplan succesvol is verlopen. Met de sectorplanmiddelen
zijn nieuwe, duurzame onderzoeks- en onderwijsposities gecreëerd en de nationale samenwerking
en afstemming tussen disciplines en tussen universiteiten is duidelijk verbeterd.

Specifiek voor het domein SSH geeft de commissie aan dat het belangrijk is om aandacht
te blijven houden voor digitale onderzoeksinfrastructuur voor de ontwikkeling van
het onderzoek en onderwijs in dit domein en daarbuiten. Ik zie dit belang ook en neem
dit advies mee in de doorontwikkeling van het beleid rondom de onderzoeksinfrastructuur.

Er zijn veel mooie voorbeelden te geven die zijn voortgekomen uit de sectorplannen.
Zo is er mede dankzij de sectorplannen de Quantitative Healthcare Analysis (qurAI)
groep opgericht bij de Universiteit van Amsterdam (UvA). Deze groep focust zich op
de ontwikkeling verantwoorde AI-oplossingen voor uitdagingen in data-analyse voor
de gezondheidszorg. Wat qurAI uniek maakt, is de interfacultaire samenwerking tussen
de Faculteit Geneeskunde en Faculteit Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica.

Instrument sectorplannen

Beide commissies hebben daarnaast het advies gegeven om het instrument sectorplannen
te blijven handhaven in de toekomst. Dit is een oproep aan zowel het kabinet als de
universiteiten. Ik ben verheugd over het positieve advies hierop van beide commissies.
Het is namelijk een bewuste keuze van mij geweest om de sectorplannen te continueren
en de werking heeft zich met deze evaluaties duidelijk bewezen. Het instrument is
een samenspel van het eigen instellingsprofiel van een individuele universiteit, de
samenwerking van verschillende faculteiten in de sector en de aansluiting van het
onderzoek en onderwijs op maatschappelijke behoeften. Ik ben onder de indruk van hoe
universiteiten dit samen weten te brengen in hun sectorplannen en in de afstemming
daaromheen.

Ik zie het instrument ook als een mooie vorm om vertrouwen te geven aan de universiteiten
en hen zo te stimuleren om gezamenlijk maatschappelijke vraagstukken op te blijven
pakken. Universiteiten houden met dit instrument de vrijheid die hen wettelijk toekomt
om te bepalen hoe zij hun onderwijs en onderzoek vormgeven. Vanuit de overheid geef
ik als Minister de stimulans tot samenwerking en vraag voorts transparantie van de
sector over hoe het onderzoeks- en onderwijslandschap eruit ziet en zich ontwikkelt.
Ik roep daarom de universiteiten op om zich in gezamenlijkheid te blijven inzetten
op de zwaartepunten die zij zelf hebben geformuleerd en toe te zien op de middelen.
Op basis van mijn eerdere beleidsbrief ga ik graag met de universiteiten verder in
gesprek over hoe de basisdoelen en basisprincipes van het instrument – ook na afronding
van de monitoring – bestendigd kunnen worden.4

Verdere proces

Met mijn besluit om de adviezen van de sectorplancommissies over te nemen en over
te gaan naar de definitieve indaling van de middelen van de eerste ronde sectorplannen
(2019–2024), is deze eerste ronde van de sectorplannen afgerond. Voor de zomer van
2026 ontvang ik van de sectorplancommissies de mid-term evaluatie van de tweede ronde
sectorplannen (2022–2028). Ik kijk hiernaar uit en zal uw Kamer hierover informeren.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, E.E.W. Bruins