Brief regering : Toelichting uitvoeringstoets wet tegenbewijsregeling box 3

36 706
Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001 om een tegenbewijsregeling te introduceren
bij het bepalen van het belastbare inkomen uit sparen en beleggen (Wet tegenbewijsregeling
box 3)

Nr. 257
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 6 juni 2025

Zoals ik uw Kamer tijdens het debat over het wetsvoorstel Wet tegenbewijsregeling
box 3 op donderdag 5 juni heb toegezegd, stuur ik u hierbij een brief met een toelichting
over de uitvoeringstoets van de Belastingdienst bij het wetsvoorstel. Deze uitvoeringstoets
heeft u gelijktijdig ontvangen met het wetsvoorstel.1 Daarnaast vindt u in de bijlage een toelichting op de raming bij het amendement van
de heer Vermeer voor eenmalige overgangsfaciliteit voor vastgoedbeleggers waarmee
hun bezit van box 3 naar box 2 kan worden overgedragen tegen een gereduceerd overdrachtsbelastingtarief
van 2%.

Uitvoering arresten

In het debat van 5 juni met uw Kamer heb ik nogmaals benadrukt dat de Belastingdienst
sowieso een tegenbewijsregeling moet uitvoeren als gevolg van de arresten van de Hoge
Raad met betrekking tot box 3 van vorig jaar.2 De uitvoeringstoets is vormgegeven binnen de context van de arresten van de Hoge
Raad. De complexiteit van de wetgeving is het gevolg van de arresten. Er was daarom
beperkt ruimte voor aanpassingen om de uitvoering te vereenvoudigen. Zoals eerder
aangegeven is deze ruimte maximaal gebruikt. Daarmee is dit de best mogelijke manier
om het herstel te gaan uitvoeren. In het voorliggende wetsvoorstel zijn er uitvoeringsrisico’s,
maar deze zijn zonder dit wetsvoorstel groter.

Betekenis vlaggen

Met de uitvoeringstoets geeft de Belastingdienst inzicht in de verwachte uitvoeringsgevolgen
van nieuwe wet- en regelgeving op de Belastingdienst. Bij het opstellen van de uitvoeringstoets
werkt de Belastingdienst uit welke wijzigingen binnen de organisatie nodig zijn om
het getoetste voorstel tijdig en zorgvuldig te kunnen implementeren en uitvoeren.
Vervolgens wordt ingeschat in hoeverre de door te voeren wijzigingen binnen ICT en
personeel van de Belastingdienst inpasbaar zijn. De uitvoeringstoets bevat een samenvattend
overzicht van de relevante uitvoeringsaspecten, inclusief de uitvoeringskosten en
personele gevolgen.

De conclusies worden ondersteund met een score met gekleurde vlaggen op vijf deelaspecten.
Waar de verwachting is dat inpassing zonder problemen realiseerbaar is, kleuren de
vlaggen groen (of wordt bij het ontbreken van impact niet van toepassing aangegeven).
Waar een of meer risico’s worden voorzien, kleuren vlaggen geel, of – bij grotere
risico’s – rood.3 In dat geval worden de risico’s in de toets beschreven en in het eindoordeel samengevat.
Dit maakt transparant dat de Belastingdienst bij de implementatie van het voorstel
tegen belemmeringen kan aanlopen waar op voorhand rekening mee moet worden gehouden.
Dit betekent niet dat bij een of meerdere rode vlaggen een voorstel onuitvoerbaar
is. De rode vlaggen geven wel aan dat er een of meer risico’s zijn die voor de Belastingdienst
niet of in beperkte mate beheersbaar zijn.

Benodigde medewerkers

Verder benadrukt de uitvoeringstoets enkele aspecten die de uitvoering van de tegenbewijsregeling
compliceren. Het benodigd aantal medewerkers is in de uitvoeringstoets geraamd voor
de jaren 2024–2026 op basis van een inschatting van de werkzaamheden. Het ingeschatte
gemiddelde aantal fte voor deze periode ligt rond de 600, met een piek rond 975 in
2026. Door het grote aantal benodigde fte is in de uitvoeringstoets de werving en
opleiding als belangrijkste risico genoemd. Op het moment dat er namelijk te weinig
personeel geworven wordt, kan dit leiden tot minder toezicht, vertraging in de hersteloperatie
of minder dienstverlening. Het wervingsbeleid van de Belastingdienst is over het geheel
genomen succesvol geweest de afgelopen jaren: de afgelopen jaren is de doelstelling
behaald. Ik heb er vertrouwen in dat ook de wervingsopgave specifiek voor box 3 volbracht
gaat worden. Voor de wervingsopgave worden gericht medewerkers benaderd van afdelingen
binnen en buiten de Rijksoverheid die gaan afschalen. In afwachting van start van
het herstel wordt tijdelijk overbezetting bij de BelastingTelefoon in stand gehouden,
zodat medewerkers direct aan de slag kunnen gaan voor de hersteloperatie. Verder heeft
de Belastingdienst al een derde deel van de benodigde medewerkers geworven en wordt
momenteel gekeken of werkprocessen kunnen worden vereenvoudigd of nog verder geautomatiseerd.

Herijking uitvoeringstoets

De uitvoeringstoets is gebaseerd op een inschatting van het gebruik van de tegenbewijsregeling,
het beroep op de dienstverlening, het aantal bezwaren en verzoeken dat wordt ingediend
en andere factoren, die onzeker zijn. Deze inschatting is in het najaar van 2024 gedaan.
Een herijking van de uitvoeringstoets is daarom pas zinvol op het moment dat de hersteloperatie
van start is en informatie gebruikt kan worden over het daadwerkelijk gebruik. In
het najaar van dit jaar start de Belastingdienst een eerste herijking van de uitvoeringstoets,
die ik uw Kamer zal toesturen als deze klaar is. Hierbij zal ik u ook informeren over
het optreden van de risico’s en de cijfers die tot dan toe bekend zijn over het gebruik
van de regeling.

Belang van wetgeving

Zoals aangegeven is de Belastingdienst gehouden uitvoering te geven aan arresten van
de Hoge Raad. Het is een grote steun voor de uitvoering als de invulling van de hersteloperatie
vooraf in de wet is vastgelegd. Als de wet vaststaat, is er zekerheid dat geen aanvullende
informatie aangeleverd en verwerkt moet worden. Dit is ook in het belang van externe
partijen zoals banken en verzekeraars, zodat zij weten welke vragen om informatie
over het verstrekken van gegevens zij van belastingplichtigen kunnen verwachten. Als
na de start nog zaken wijzigen, levert dit dubbel werk op. Ook is er duidelijkheid
in de situaties binnen box 3 waarover de Hoge Raad geen uitsluitsel geeft. In deze
situaties zijn keuzes gemaakt, waarbij een belangrijke overweging was om de complexiteit
te verminderen.

Tot slot

Herstel op basis van de arresten van de Hoge Raad moet snel geboden worden. Vanaf
juli stelt de Belastingdienst het formulier opgaaf werkelijk rendement beschikbaar,
zoals is gecommuniceerd aan burgers en koepelorganisaties. De Belastingdienst is goed
voorbereid op de start van deze hersteloperatie, waarbij de gesignaleerde risico’s
in de uitvoeringstoets zoveel mogelijk zijn gemitigeerd. De planning binnen de diverse
onderdelen van de Belastingdienst luistert vanwege de onderlinge samenhang nauw. Er
wordt rekening gehouden met veel aspecten: er moeten tijdig brieven verzonden worden,
de dienstverlening via BelastingTelefoon en loketten moet op het juiste moment beschikbaar
zijn en de benodigde ICT moet gereed zijn. Mede hierom is het belangrijk volgens plan
van start te gaan.

Ik hecht er zeer aan dat de Belastingdienst de eerder genoemde risico’s benoemt, ook
om uw Kamer volledig en eerlijk te informeren. Tegelijkertijd is het door de arresten
van de Hoge Raad onvermijdelijk dat de Belastingdienst het herstel gaat uitvoeren,
ook als risico’s, zoals onvoldoende beschikbaarheid van medewerkers, zich voordoen.
Met eigen ogen heb ik kunnen zien hoeveel werk al is verzet. Ik heb er vertrouwen
in dat de hersteloperatie op een verantwoorde manier kan worden uitgevoerd. Met de
Belastingdienst zal ik mij inspannen om de tegenbewijsregeling zo goed mogelijk ten
uitvoer te brengen.

De Staatssecretaris van Financiën,
T. van Oostenbruggen