Brief regering : Reactie op verzoek commissie over een burgerbrief inzake weigering van contante betalingen bij Belastingdienst

Nr. 1503
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 22 mei 2025

In uw brief van 10 april 2025 vraagt u om een reactie op het verzoekschrift van E.
van der H. te B. (hierna: verzoeker). Verzoeker is het er niet mee eens dat ze haar
belastingaanslagen niet contant kan betalen bij de Belastingdienst. De Belastingdienst
is niet verplicht om contante betalingen te accepteren. Ik zie geen aanleiding om
voor verzoeker een uitzondering te maken. Dit licht ik hierna toe.

Aanleiding

Verzoeker geeft aan dat ze na corona met haar werkzaamheden als thuiskapper veel contant
geld ontvangt. Daarom heeft verzoeker de Belastingdienst in 2022 gevraagd om de door
haar verschuldigde omzetbelasting, inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen
contant te mogen betalen. De Belastingdienst heeft dit in eerste instantie niet toegestaan,
maar na een klachtenprocedure heeft de belastingdeurwaarder de contante betalingen
uit coulance geaccepteerd. Ook in 2023 en 2024 heeft de Belastingdienst bij verzoeker
kenbaar gemaakt dat contante betalingen niet mogelijk waren. Na herhaaldelijke klachtenprocedures
zijn de contante betalingen toch door de belastingdeurwaarder geaccepteerd.

De Belastingdienst heeft verzoeker meegedeeld dat ze met ingang van 2025 haar belastingschulden
niet meer contant kan betalen. Hierop heeft verzoeker opnieuw een klacht bij de Belastingdienst
ingediend en zich tevens tot uw commissie gewend.

Belang van contant geld

Verzoeker geeft aan dat de Minister van Financiën pleit voor contante betalingen in
Nederland. Het is inderdaad van groot belang dat contant geld aan de toonbank breed
geaccepteerd wordt. Veel mensen zijn afhankelijk van het gebruik van contant geld,
omdat zij moeite hebben met elektronische vormen van betalen. Daarnaast is er een
groep mensen die liever contant betaalt of de mogelijkheid wil hebben om dat te doen.
Verder is contant geld de belangrijkste terugvaloptie bij verstoringen in het elektronische
toonbankbetalingsverkeer.1 Ook uw Kamer heeft laten blijken belang te hechten aan de acceptatie van contant
geld, onder meer door het aannemen van het amendement-Dijk/Flach over een acceptatieplicht
voor contant geld bij kleine betalingen en de motie-Flach/Dijk over onderzoeken hoe
ook publiekrechtelijke instellingen onder de acceptatieplicht kunnen gaan vallen.2

Geen acceptatieplicht contant geld voor de Belastingdienst

De Belastingdienst is echter niet verplicht om contant geld aan te nemen. De Algemene
wet bestuursrecht (Awb) bepaalt dat betaling aan een bestuursorgaan plaatsvindt door
storting of bijschrijving op de bankrekening van dat bestuursorgaan (artikel 4:89,
eerste lid, Awb). Hierbij staat toegelicht dat aan dergelijke betalingen de minste
kosten zijn verbonden en dat zij het minste risico van misbruik op leveren.3 Deze hoofdregel is ook ingegeven door het feit dat bestuursorganen vaak zeer grote
aantallen betalingen moeten ontvangen. Het inrichten van loketten voor contante betaling
kan voor aanzienlijke aanvullende kosten zorgen, die een efficiënte inning in de weg
staan.4

De Awb kent hierop een uitzondering. Het bestuursorgaan kan betaling in een andere
vorm ontvangen of verrichten indien girale betaling naar het oordeel van het bestuursorgaan
bezwaarlijk is (artikel 4:90, eerste lid, Awb). Op deze manier kan het bestuursorgaan
tegemoet komen aan personen voor wie middelen van girale betaling niet eenvoudig toegankelijk
zijn of in situaties waarin de overheid om invorderingsproblemen te voorkomen terstond
betaling verlangt, bijvoorbeeld bij verkoop van een auto of woning. Het is belangrijk
dat bestuursorganen op grond van dit artikel contant geld accepteren voor betalingen
die meteen aan de balie moeten worden gedaan, bijvoorbeeld bij de aanvraag van een
paspoort.5

Voor de Belastingdienst geldt niet dat betalingen meteen aan de balie moeten worden
gedaan. De Instructie Invordering en Belastingdeurwaarders (onderdeel 10.2) stelt
dat alleen bij deurwaardershandelingen, zoals het uitbrengen van een hernieuwd bevel
tot betaling, een belastingschuldige contant kan betalen aan de belastingdeurwaarder.
De belastingdeurwaarder moet hiervoor een kwitantie afgeven. De instructie licht niet
nader toe in welke gevallen een belastingdeurwaarder contact geld kan accepteren.

In de situatie van verzoeker gaat het om vaak hoge bedragen aan belastingen. De belastingdeurwaarder
moet vervolgens de contante betalingen die verzoeker aan heeft hem betaald, zelf afstorten
bij een geldautomaat in de plaatselijke supermarkt en overmaken op de rekening van
de Belastingdienst. Hiervoor betaalt de Belastingdienst transactiekosten, die normaliter
voor rekening van de verzoeker zijn.

Vanwege de administratieve verwerkingstijd binnen de Belastingdienst zouden de contante
betalingen daarnaast kunnen leiden tot naheffingsaanslagen, aanmaningen en boetes
die de Belastingdienst vervolgens handmatig moet verminderen. Dit is een onnodige
administratieve last voor de Belastingdienst. Verzoeker betaalt daarentegen de motorrijtuigbelasting
via haar bankrekening en ook de belastingteruggave stort de Belastingdienst op haar
bankrekening.

Witwassen

Verzoeker geeft aan dat zij bij haar online bank geen geld kan storten. Ook verbaast
het haar dat ze haar belastingen niet contant kan betalen terwijl de overheid witwassen
in haar vakgebied wil tegengaan.

Het staat banken nu nog vrij om wel of geen stortdiensten aan te bieden. Het voorstel
voor de Wet chartaal betalingsverkeer verplicht grote en middelgrote banken om het
storten van biljetten aan hun klanten aan te bieden. Dit wetsvoorstel reguleert ook
de maximale tarieven die banken daarvoor mogen rekenen.6 Verzoeker kan een rekening openen bij een bank die wel stortdiensten aanbiedt.7

Contant geld wordt door de meeste mensen gebruikt voor legitieme doeleinden, maar
kent ook relatief hoge risico’s op witwassen en terrorismefinanciering. Het voorstel
voor de Wet plan van aanpak witwassen bevat een verbod voor handelaren in goederen
om transacties vanaf € 3.000 in contanten te verrichten.8 De anti-witwasregelgeving verplicht veel instanties om bij grote contante betalingen
onderzoek te doen naar de herkomst van het geld, om witwassen tegen te gaan. Zoals
aangegeven gaat het in de situatie van verzoeker vaak om hoge bedragen. Het verhoogde
risico op witwassen kan in dit geval ook een overweging zijn in de keuze om contant
geld niet te accepteren.

Contant betalen gemeentelijke belastingen

In het verzoekschrift geeft verzoeker aan dat het mogelijk is om de gemeentelijke
belastingen contant te betalen. In de gemeente waar verzoeker woont, is het mogelijk
om contant te betalen. Op de website staat wel aangegeven dat de gemeente voorzichtig
en terughoudend omgaat met het aannemen van contant geld, omdat het een bewerkelijke
manier van betalen is en giraal betalen veiliger is voor de belastingschuldige én
voor de medewerkers van de gemeente.

Andere bedrijven

Verzoeker geeft aan dat ze bewijs gaat verzamelen dat daadwerkelijk contant betaald
kan worden bij de Belastingdienst zonder schuld of andere betaalverplichtingen. Verzoeker
geeft aan dat meerdere bedrijven contant bij de Belastingdienst mogen betalen. Deze
bedrijven noemt zij niet nader in haar verzoekschrift.

De Belastingdienst kan ook op basis van haar geheimhoudingsplicht niet ingaan op de
situatie van andere individuele belastingplichtigen (artikel 67 van de Algemene wet
inzake rijksbelastingen). Zoals hiervoor is aangegeven kunnen belastingdeurwaarders
een uitzondering maken voor het accepteren van contante betalingen. In de situatie
van verzoeker is een girale betaling echter niet bezwaarlijk. Verzoeker heeft een
bankrekening, dus zij kan de verschuldigde belasting overschrijven zoals ze ook de
motorrijtuigenbelasting betaalt. Ze kan via een bank die dit aanbiedt, het bedrag
zelf storten en overmaken op de bankrekening van de Belastingdienst.

De belastingdeurwaarder heeft in het verleden uit coulance contante betalingen van
verzoeker aangenomen. Bij deze contante betalingen heeft de Belastingdienst meerdere
malen aangegeven dat het niet langer mogelijk is om dit te accepteren. Mocht verzoeker
hieraan vertrouwen ontlenen dan heeft de Belastingdienst de afspraak tijdig opgezegd.

Tot slot

Contant geld moet aan de toonbank breed worden geaccepteerd. In de situatie van verzoeker
gaat het echter om grote bedragen aan de Belastingdienst. Voor verzoeker is het relatief
eenvoudig om die giraal te voldoen. Aan de andere kant is het voor de belastingdeurwaarder
in dit geval bezwaarlijk om contant geld te accepteren, en zou dit voor hoge transactiekosten
zorgen. De Belastingdienst kan er daarom voor kiezen om verzoeker niet toe te staan
om met contant geld te betalen.

Alles overwegende geeft het verzoek aan uw Commissie mij geen aanleiding om aan de
Belastingdienst te vragen om de contante betalingen van verzoeker nog langer te accepteren.
De Belastingdienst heeft uit coulance gehandeld en heeft (tot op heden) geen verplichting
om contante betalingen te accepteren.

De Staatssecretaris van Financiën,
T. van Oostenbruggen