Brief regering : Ontwikkelingen kansspelen op afstand en reactie op moties

Nr. 194 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 21 april 2022

Na lange en zorgvuldige voorbereiding is op 1 oktober 2021 de markt voor legale online
kansspelen opengegaan. Op 30 november (Kamerstuk 24 557, nr. 179) heeft mijn ambtsvoorganger uw Kamer voor het eerst geïnformeerd over de ontwikkelingen
in die nieuwe markt. Met deze brief informeer ik u over de stand van zaken, een half
jaar na de marktopening. Dit doe ik langs de thema’s reclame en verslavingspreventie,
maar eerst schets ik de algemene ontwikkelingen bij kansspelen op afstand. Dit onder
meer op basis van de cijfers die de Kansspelautoriteit (Ksa) heeft gepubliceerd bij
haar jaarverslag.1

Bij de betreffende thema’s zal ik ook ingaan op welke wijze ik uitvoering geef aan
moties en toezeggingen uit het commissiedebat van 15 december 2021 (Kamerstuk 24 557, nr. 192) en het interpellatiedebat van 10 februari 2022 (Handelingen II 2021/22, nr. 49, item 20). Dit betreft de volgende moties en toezeggingen:

– de moties van het lid Van Nispen c.s. met het verzoek om een verbod in te stellen
op ongerichte reclames voor risicovolle kansspelen;2

– de motie van het lid Bikker c.s. waarin wordt gevraagd in regelgeving vast te leggen
dat online gokreclames aan dezelfde venstertijden moeten voldoen als gokreclames op
televisie en radio;3

– de motie van de leden Kathmann en Van Nispen waarin de regering wordt gevraagd te
onderzoeken wat mogelijk is om gepersonaliseerde advertenties van kredietverleners
na een bezoek van gokwebsites tegen te gaan;4

– de motie van het lid Kuik c.s. om het instellen van maximale speellimieten bij onlinekansspelen
vast te leggen in de wet op een wijze waarop deelnemers zelf bepalen wat hun speellimiet
is, en de Kamer daarover te informeren;5

– de motie van de leden Nijboer en Van Nispen waarin de regering wordt verzocht er zorg
voor te dragen dat de zelfbeperkende maatregelen ook zelfbeperkend werken;6

– de motie van het lid Van Nispen c.s. waarin de regering wordt verzocht om onlineaanbieders
van kansspelen te verplichten om op hun onlineplatforms consumenten, op de hoofdpagina
én bij het opstarten van een spel, duidelijk en zichtbaar te wijzen op verslavingszorg
en het bestaan van het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen (CRUKS) en de regering
wordt verzocht er tevens voor zorg te dragen dat consumenten die zich inschrijven
in CRUKS ook direct worden geïnformeerd over verslavingszorg en het aanbod wordt gedaan
dat mensen kunnen worden gebeld door hulpverlener;7

– de motie van het lid Rudmer Heerema waarin de regering wordt verzocht, in wet- en
regelgeving die betrekking heeft op kansspelbeleid, het onderscheid tussen risicovolle
en risicoarme kansspelen te verankeren zodat de gevolgen voor risicoarme kansspelen
worden meegewogen bij elke wijziging van kansspelbeleid, wet- en regelgeving;8

– de toezegging de Kamer in april te informeren over de knelpunten die de Ksa ervaart
bij de handhaving en de instrumenten die zij daarbij inzet;

– de toezegging de Kamer in deze brief tevens te informeren over de onlinevenstertijden
voor reclames, het zelf instellen van limieten en de evaluatie van de opening van
de markt, waaronder het functioneren van het CRUKS en het instellen van speellimieten;

– de toezegging in deze brief nader in te gaan op het verwijzen naar verslavingspreventie,
bijvoorbeeld bij het Loket Kansspel, online goksites of na inschrijving in het CRUKS.

Algemene ontwikkelingen kansspelen op afstand

Vorig jaar is met de marktopening van de legale online kansspelmarkt en vergunningen
voor tien aanbieders de start gemaakt met de kanalisatie van online gokken richting
legale aanbieders. Over drie jaar zal de evaluatie van de wet Koa plaatsvinden. Resultaten
uit monitoring en onderzoek dat ondertussen plaatsvindt bieden daarvoor een waardevolle
basis.

Marktomvang

Het aantal afgegeven vergunningen voor kansspelen op afstand is op dit moment 18.
De verwachting is dat er in de loop van dit jaar meer vergunningen bijkomen en dat
de markt zich daarna zal stabiliseren. Op dit moment heeft de Ksa nog dertig vergunningsaanvragen
in behandeling. De ervaring van de Ksa tot nu leert dat ongeveer één op de drie aanvragers
erin slaagt aan de strenge voorwaarden voor een vergunning te voldoen.

De omvang van de markt gemeten met het bruto spelresultaat van de legale markt is
in het vierde kwartaal 2021 185,5 miljoen euro. Dit is meer dan eerder verwacht in
de prognoses.

De doelststelling van de marktregulering was om spelers naar legaal aanbod te kanaliseren.
Dit is uiteraard alleen mogelijk wanneer er voldoende attractief en afwisselend aanbod
beschikbaar is. De trends rond het aantal spelersaccounts en uren op kansspelwebsites
uit het addendum bij het jaarverslag van de Ksa laten zien dat consumenten het legale
aanbod weten te vinden. De gegevens laten in dit opzicht een lichte stijging zien
ten opzichte van het beeld na de marktopening. Het aantal uren dat spelers op illegale
websites zitten daalt licht, maar tegelijkertijd worden nieuwe illegale aanbieders
ontdekt.

Een opvallend gegeven bij het aantal spelersaccounts is dat de groep spelers in de
leeftijdscategorie 18 tot 24 oververtegenwoordigd is in de populatie Nederlanders
met een spelersaccount ten opzichte van de rest van de bevolking. Jongeren zijn als
kwetsbare groep aangemerkt, mede omdat jongeren relatief beïnvloedbaar zijn. Zo blijkt
uit onderzoek dat reclame sneller een negatieve invloed heeft op het speelgedrag van
jongeren.9 De maatregelen die ik tref om deze groep beter te beschermen tegen de negatieve effecten
licht ik bij het onderwerp reclame toe.

Verslavingspreventie

Sinds de opening van de markt hebben zich 10.022 mensen geregistreerd in CRUKS om
zichzelf tenminste zes maanden uit te sluiten van risicovolle kansspelen. De uitsluiting
betreft de online kansspelaanbieders en de landgebonden aanbieders.

Het Loket Kansspel is als centraal steunpunt bij gokproblemen ingericht vanuit het
Verslavingspreventiefonds. Het biedt zelfhulp en begeleiding en kan waar nodig doorverwijzen
naar professionele hulp. In de eerste drie maanden zijn er 679 contactmomenten geweest
met het Loket via de verschillende media, zoals de website, chat, WhatsApp en telefoon.
Hiervan waren er 425 informatiegesprekken en 254 hulpgesprekken. De mensen die contact
opnemen met het Loket Kansspel zijn overwegend mannen jonger dan veertig jaar.

Uit de rapportages over het laatste kwartaal van 2021 blijkt dat alle aanbieders de
verplichte eigen vertegenwoordiger hebben. Het is nog te vroeg voor de Ksa om een
oordeel te kunnen vellen over wat er met hun deskundigheid en aanbevelingen door vergunninghouders
in de praktijk wordt gedaan. Dit wordt in toekomstige rapportages nader bezien.

In het najaar wordt een nieuwe rapportage uit LADIS verwacht met terugwerkende kracht
vanaf 2015. Het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS) is een belangrijke
bron om de aard en omvang van de hulpvraag in de verslavingszorg in Nederland te monitoren.

Reclame

Met name de eerste maanden na de marktopening is er veel reclame gemaakt voor online
kansspelen. Vanaf januari 2022 is een lichte daling zichtbaar van het aantal reclame
uitingen. Gegeven de afspraken die de sector heeft gemaakt voor zelfregulering is
mijn verwachting dat ook in de daarop volgende maanden een verdere daling zichtbaar
zal zijn. In eerste instantie door de reclamebeperking op TV, naar één reclame per
blok vanaf 1 februari 2022, en vervolgens door de verdere afspraken die de sector
in het kader van zelfregulering heeft gemaakt, waarover ik u in mijn brief van 17 maart
jongstleden (Kamerstuk 24 557, nr. 193) bericht heb.

De omvang van reclame op online media is nog lastig meetbaar en in beeld te brengen.
Relevant is hier wel dat de analyse van de Ksa laat zien dat een groot deel van het
webverkeer op de website van vergunde aanbieders komt door het direct intoetsen van
het webadres of een zoekopdracht en niet primair door het klikken op bijvoorbeeld
online banners.

Toezicht en handhaving

Het jaarverslag van de Ksa laat zien dat met prioriteit op illegaal aanbod is gehandhaafd.
Daarnaast wordt toezicht gehouden op de naleving van de regels binnen de gereguleerde
sector.

Zo is op het gebied van handhaving van illegaal aanbod sinds 1 november 2021 de handhavingsstrategie
van de Ksa aangepast. De Ksa kijkt sindsdien ook naar het aantal Nederlandse spelers
bij een illegale aanbieder. Hoe meer spelers onbeschermd spelen bij illegale aanbieders,
des te meer prioriteit de Ksa die aanbieders geeft. Verder is de Ksa scherp op specifiek
aanbod dat Nederlandse spelers weg zou kunnen trekken van legale naar illegale aanbieders,
bijvoorbeeld door spellen aan te bieden die voor legale aanbieders onder de Nederlandse
wetgeving verboden zijn. In dit verband selecteerde de Ksa tussen 1 november en eind
2021 158 kansspelwebsites die nader onderzocht zijn.10 Ook bevorderaars van die kansspelen, zoals betaaldienstverleners en reclamemakers,
worden aangepakt. De eerste resultaten wijzen uit dat 142 van deze websites inmiddels
niet meer bereikbaar zijn vanuit Nederland. Bij zestien sites is vervolgonderzoek
nodig en mogelijk sanctionerend optreden. Na 1 oktober bleek al dat een aantal grote
aanbieders zonder vergunning hun aanbod in Nederland hadden gestaakt, nadat de Ksa
haar handhavingsbeleid had aangescherpt. Een aantal sites ging voor Nederland uit
de lucht na aankondiging van een last onder dwangsom. De Ksa ziet ook dat financiële
dienstverleners en reclamemakers («affiliates») steeds vaker geen diensten meer verlenen
aan illegale aanbieders en daarmee de reclamemogelijkheden van illegale aanbieders
sterk beperken.

De Ksa heeft ook aandacht voor toezicht en handhaving op de gereguleerde sector. Zo
is een last onder dwangsom opgelegd vanwege het gebruik van beroepssporters in reclame,
is gemaand te stoppen met reclame voor sportweddenschappen rond sportwedstrijden,
is gesommeerd reclame gericht op minderjarigen te staken en is een vergunninghouder
te verstaan gegeven direct op te houden met reclames via Twitter tijdens voetbalwedstrijden.
Steeds is gevolg gegeven aan de aanwijzingen.

In het najaar komt er een volgende monitor, waarin de trends, één jaar na de marktopening,
beter zichtbaar zullen zijn. Het doel is om telkens tot een completer beeld te komen
dat ons in staat stelt de effecten op de kansspeldoelen te meten en input levert voor
mogelijke aanpassingen van beleid. Ondertussen zal ik bij belangrijke signalen, zoals
bij de geconstateerde oververtegenwoordiging van jeugdigen, bezien of bijsturing nodig
is. In het onderstaande licht ik toe op welke wijze ik het huidige beleid bijstuur
of nader onderzoek zal doen op basis van de ontwikkelingen in de markt tot nu toe.

Eerste conclusies op basis van het algemene beeld

Het doel van de Wet kansspelen op afstand is om spelers die willen gokken naar legaal
kansspelaanbod te leiden. Op deze wijze kan invulling worden gegeven aan voldoende
bescherming van consumenten, verslavingspreventie en kan fraude en witwassen worden
voorkomen. De huidige ontwikkelingen laten zien dat er goede stappen zijn gezet in
de kanalisatie naar legaal aanbod. Kanalisatie is voor mij daarbij geen statisch gegeven
en moet duurzaam zijn, zodat spelers ook in de toekomst het legale aanbod vinden.

Hoewel veel goed gaat zijn er zeker verbeterpunten en heb ik in het bijzonder zorgen
als het gaat om de bescherming van kwetsbare groepen binnen het legale aanbod. Dat
behoeft aandacht en versterking. Bij de verschillende thema’s zal ik aangeven waar
ik aan de slag ga met verbeteringen of nader onderzoek laat doen naar mogelijkheden
voor verbeteringen.

Naast het voortdurend monitoren en verbeteren van beleid voor een betrouwbaar legaal
aanbod heeft het tegengaan van het illegale aanbod mijn aandacht. Het aanpakken van
illegale aanbieders op de Nederlandse markt heeft daarom onverminderd prioriteit.
Dit blijkt ook uit de cijfers uit het jaarverslag van de Ksa. Zoals ik reeds heb laten
weten in mijn brief van 17 maart 2022 ben ik regelmatig in gesprek met de Ksa om te
bezien tegen welke belemmeringen de Ksa aanloopt en hoe we deze weg kunnen nemen.
Op het moment dat dit noopt tot de inzet van nieuwe instrumenten of wijzigingen in
wet- en regelgeving zal ik uw Kamer informeren.

Reclame

Op het gebied van reclame voor kansspelen op afstand heb ik uw Kamer op 17 maart 2022
geïnformeerd over de wijze waarop ik invulling geef aan de moties van Van Nispen c.s.
met het verzoek om een verbod in te stellen op ongerichte reclames voor risicovolle
kansspelen.11 Het stappenplan dat ik heb gepresenteerd in die brief ligt op schema:

1. Voorstel voor wijziging van de Wet op de kansspelen voor de zomer gereed voor consultatie;

2. In afwachting van de wetswijziging aanpassing van het Besluit werving, reclame en
verslavingspreventie kansspelen aan, waarbij ik ernaar streef deze voor de zomer ter
consultatie voor te leggen;

3. Aanpassing van de Regeling werving, reclame en verslavingspreventie kansspelen aan,
waarbij ik streef naar inwerkingtreding in juni;

4. Afspraken van de sector om vooruitlopend op aanpassing van de wet- en regelgeving
kansspelreclames op korte termijn verder te beperken.

Aanpassing regeling

Zoals ik in mijn brief van 17 maart 2022 heb aangegeven pas ik de Regeling werving,
reclame en verslavingspreventie kansspelen aan in aanloop naar de voornoemde wetswijziging,
om zo op korte termijn betere bescherming te bieden aan kwetsbare groepen ten aanzien
van reclames voor risicovolle kansspelen.12 Het gaat daarbij in het bijzonder om de bescherming van jongeren die ontvankelijker
zijn voor reclame en de inzet van rolmodellen. Ik scherp de regeling aan door de inzet
van rolmodellen bij reclame voor risicovolle kansspelen te verbieden. De gewijzigde
regeling wordt op zeer korte termijn gepubliceerd. Ik streef ernaar de regeling vervolgens
in juni in werking te laten treden.

Zelfregulering sector

De brancheorganisaties van de sector hebben gehoor gegeven aan mijn oproep om vooruitlopend
op aanpassing van de wet- en regelgeving kansspelreclames op korte termijn verder
te beperken. Over deze afspraken heb ik uw Kamer bericht op 17 maart jongstleden.
De sector is in gesprek om de afspraken op te nemen in de Reclamecode voor kansspelen
op afstand. Hiermee worden de afspraken dan algemeen verbindend. Ondertussen hebben
de aan de brancheorganisaties gebonden online aanbieders alvast zelf stappen gezet
om de afspraken te effectueren. Zo zijn meerdere aanbieders al gestopt met reclames
op TV tussen 21.00 uur en 22.00 uur en/of wordt geen gebruik meer gemaakt van buitenreclames.
Voor het volledig effectueren van de afspraken blijkt een overgangsperiode benodigd,
omdat sommige contracten niet zonder aanmerkelijke schade gestopt kunnen worden, reclamemateriaal
moet worden teruggehaald of omdat ICT aanpassingen moeten plaatsvinden. Ik zie er
naar uit dat het aantal ongerichte reclames voor online kansspelen richting de zomer
in belangrijke mate zal zijn afgenomen. Ik ben in dat kader ook blij dat de sector
stappen onderneemt om de programmasponsoring te beperken tot een visueel statische
weergave. De weergave in deze vorm is een neutrale sponsorvermelding van slechts enkele
seconden. Ik volg de vorderingen van de sector op de voet, ook als het gaat om nadere
afspraken rond bonussen en speellimieten.

Online venstertijden

In de motie van het lid Bikker c.s. wordt gevraagd in regelgeving vast te leggen dat
online gokreclames aan dezelfde venstertijden moeten voldoen als gokreclames op televisie
en radio.13 In het licht van mijn toezegging om vooruitlopend op het verbod op ongerichte reclame
maximaal in te zetten op het beperken van ongerichte reclame zou het opnemen van een
tijdvenster voor online reclame een logische stap kunnen zijn. Zoals mijn ambtsvoorganger
in het debat van 15 december 2021 reeds heeft toegezegd onderzoek ik dan ook of in
het Besluit werving, reclame en verslavingspreventie kansspelen, vooruitlopend op
het verbod op ongerichte reclame, venstertijden voor online reclames kunnen worden
opgenomen. Daarbij maak ik vast de kanttekening dat het praktisch niet uitvoerbaar
is om op alle vertoningen van reclame, zoals doorkliklinks of video’s die derden hebben
overgenomen, een tijdvenster toe te passen. Dit geldt bijvoorbeeld wanneer iemand
buiten het oorspronkelijke tijdvenster een reclamevideo deelt die oorspronkelijk alleen
binnen het toegestane tijdvenster werd vertoond. Om die reden onderzoek ik nog of
een duidelijke norm vastgesteld kan worden die duidelijk maakt voor welk type online
reclame een tijdsvenster geldt, die handhaafbaar is en een duidelijk zichtbaar effect
zal hebben.

Verslavingspreventie

Eén van de pijlers van het kansspelbeleid is verslavingspreventie. Het voorkomen van
kansspelverslaving is en blijft een aandachtspunt. Naast het doen van onderzoek naar
effectieve maatregelen, waartoe een onderzoeksprogramma vanuit het verslavingspreventiefonds
wordt opgesteld en uitgevoerd, zijn de aanbieders van risicovolle kansspelen wettelijk
verplicht om verslavingspreventiebeleid te ontwikkelen, toe te passen en te onderhouden.

Via een getrapt interventiemodel moet de aanbieder daarbij vroegtijdig interveniëren
zodat zoveel mogelijk voorkomen wordt dat een recreatieve speler zich ontwikkelt tot
een probleemspeler. De eerste stap uit het getrapte interventiemodel bestaat uit het
informeren van spelers en het bieden van inzicht in het eigen speelgedrag, zodat zij
bewuste keuzes kunnen maken voorafgaand aan en gedurende de deelname aan kansspelen.14 Daarnaast geldt de verplichting voor de spelers tot het invullen van een spelersprofiel,
oftewel het invullen van speellimieten.15

De volgende stap in het interventiemodel voor de aanbieder betreft het registreren
en analyseren van het speelgedrag van spelers met als doel het vroegtijdig onderkennen
van en acteren op risico’s op kansspelverslaving. Zo moet de vergunninghouder die
kansspelen op afstand aanbiedt spelers persoonlijk berichten over de door hen ingestelde
grenzen, bijvoorbeeld met pop-ups en moet de aanbieder een zelftest beschikbaar stellen.
Dit is een middel waarmee een persoon handvatten krijgt om te beoordelen of zijn speelgedrag
als recreatief, risicovol of problematisch is aan te merken. Als de aanbieder, op
basis van signalen, een vermoeden heeft dat sprake is van onmatige deelname, moet
een persoonlijk onderhoud worden gevoerd met de speler. Op basis van dit onderhoud
beoordeelt de vergunninghouder of hij de speler moet adviseren om zich vrijwillig
te registreren in het centraal register uitsluiting kansspelen (CRUKS), of – indien
de speler dit weigert – hij de speler bij wijze van ultimum remedium, moet voordragen
voor onvrijwillige registratie in CRUKS. Het aandragen voor inschrijving in CRUKS
is de laatste stap in het getrapte interventiemodel en vormt daarmee het sluitstuk
van dit model.

Net als bij het reclamebeleid volg ik de ontwikkelingen op de voet en zal ik bij signalen
dat onmatig spelgedrag onvoldoende voorkomen wordt maatregelen bezien. Ten aanzien
van speellimieten zie ik aanleiding voor nader onderzoek, dit licht ik hieronder toe.
Daarbij betrek ik de bij het debat van 15 december 2021 en het interpellatiedebat
van 10 februari 2022 ingediende moties.

Speellimieten

Een belangrijk instrument om onmatig speelgedrag te voorkomen is het gebruik van speellimieten.
Een speler kan zich pas inschrijven bij een vergunninghouder, nadat hij de grenzen
van zijn speelgedrag heeft aangegeven. Die grenzen zien op:

– de maximale duur van de toegang tot de spelersinterface per dag, week of maand;

– de maximale stortingen op de speelrekening per dag, week of maand;

– het maximale tegoed op de speelrekening.

Daarbij geldt dat een verhoging van de maxima pas na ten minste een week in werking
treedt. Een verlaging van de limiet treedt daarentegen direct in werking. Op deze
wijze zijn de nodige waarborgen in de wet opgenomen om een speler bewust te laten
vaststellen hoeveel geld kan worden uitgegeven. Desalniettemin heb ik signalen ontvangen
dat de limieten die spelers in konden stellen te ruim waren, waardoor ze in de praktijk
niet effectief bleken. Bij sommige aanbieders kon een limiet worden ingesteld waarmee
een speler 24 uur per dag en zeven dagen per week toegang heeft tot de spelersinterface.
Op deze wijze levert het vaststellen van limieten geen beperkingen op en dit komt
de bescherming van de speler niet ten goede. Bij het opstellen van de wet is ervoor
gekozen om de speler zelf zijn limieten in te laten stellen. Deze keuze is gebaseerd
op ervaringen van de verslavingszorg en diverse studies waaruit blijkt dat de mogelijkheid
voor spelers om goed geïnformeerd zelf keuzes te maken over het speelgedrag een effectieve
preventiemethode is.16 Aan dit uitgangspunt van zelfbeperking wil ik dan ook vasthouden.

Desalniettemin denk ik dat er meer mogelijk is om de limieten beter te laten werken
dan dat ze momenteel doen. Daarvoor wil ik twee mogelijkheden onderzoeken: het stellen
van een maximum aan de bestaande limieten en bezien of een limiet over alle aanbieders
heen kan gelden. Daarbij moet meegewogen worden dat te strenge limieten kunnen leiden
tot ontwijkgedrag van spelers, waardoor ze bij meerdere aanbieders tegelijk spelen,
of zelfs uitwijken naar illegaal aanbod, waardoor de kanalisatie in gevaar komt.

Om speelgedrag inclusief speellimieten over alle aanbieders heen te volgen was eerder
bij het wetsvoorstel Koa niet gekozen vanuit privacyoverwegingen.17 Ik onderzoek of de techniek inmiddels zover is voortgeschreden dat hier specifiek
voor de speellimieten toch een modus voor gevonden kan worden.

Ik streef ernaar om het benodigde onderzoek in de zomer te laten afronden om uw Kamer
vervolgens te laten weten op welke wijze ik, al dan niet middels wijziging van regelgeving,
de effecten van speellimieten kan vergroten.

Ondertussen heb ik met de sector gesproken en heb hen gevraagd te kijken naar mogelijke
kaders voor speellimieten. Een aantal partijen heeft inmiddels al enkele limieten
verlaagd. Zo is de maximale speelduur bij veel aanbieders tot acht uur per dag beperkt
en zijn bijvoorbeeld limieten van 400 euro per maand ingesteld voor jongeren.18 Daarnaast hebben de twee branche organisaties laten weten verder te willen kijken
naar speellimieten, zoals ik u in mijn brief van 17 maart 2022 heb bericht.

Met het onderzoek geef ik nader invulling aan de motie van het lid Kuik c.s. om het
instellen van maximale speellimieten bij onlinekansspelen vast te leggen in de wet
op een wijze waarop deelnemers zelf bepalen wat hun speellimiet is, en de Kamer daarover
te informeren.19 Weliswaar is een speler al verplicht om, voordat hij kan spelen bij een vergunninghouder,
zijn eigen speellimieten aan te geven, waarmee al wordt voldaan aan de letter van
de motie van het lid Kuik. In de geest van de motie wil ik echter kijken naar mogelijkheden
voor verbetering ten behoeve van betere verslavingspreventie en het tegengaan van
onmatig spelgedrag. Ook geef ik hiermee invulling aan de motie van de leden Nijboer
en Van Nispen die de regering verzoekt er zorg voor te dragen dat de zelfbeperkende
maatregelen ook zelfbeperkend werken.20

CRUKS

Sinds oktober 2021 zijn Loket Kansspel en het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen
(CRUKS) operationeel. Loket Kansspel biedt hulp bij problemen door gokken, maar verwijst
ook door naar verslavingszorg. Samen met uw Kamer acht ik het van belang dat spelers
tijdig hulp krijgen bij problemen door gokken en dat zij deze hulp ook goed kunnen
vinden. Daartoe is in de wet Kansspelen op afstand een aantal maatregelen opgenomen.
Aanbieders moeten op hun hoofdpagina reeds informatie verstrekken over verslavingszorg,
anonieme hulp en CRUKS op passende, duidelijke en begrijpelijke wijze.21 Daarnaast moeten zij op iedere spelpagina op duidelijke en begrijpelijke wijze toegang
bieden tot CRUKS en tot websites voor verslavingszorg en anonieme hulp.22

Momenteel wordt op de website van CRUKS ook verwezen naar het Loket Kansspel. De Ksa
is bezig met een project om CRUKS gebruiksvriendelijker te maken. Daarbij wordt ook
gekeken of mensen bij het moment van inschrijving verwezen kunnen worden naar verslavingszorg
en hulp. De Ksa verwacht dat het project na de zomer wordt afgerond.

De motie van het lid Van Nispen c.s. verzoekt de regering onlineaanbieders van kansspelen
te verplichten om op hun onlineplatforms consumenten, op de hoofdpagina én bij het
opstarten van een spel, duidelijk en zichtbaar te wijzen op verslavingszorg en het
bestaan van het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen (CRUKS) en verzoekt de regering
tevens, er voor zorg te dragen dat consumenten die zich inschrijven in CRUKS ook direct
worden geïnformeerd over verslavingszorg en het aanbod wordt gedaan dat mensen kunnen
worden gebeld door hulpverlener.23

Aan het eerste deel van de motie van het lid Van Nispen c.s. wordt reeds uitvoering
gegeven, zoals beschreven. De Ksa houdt hierop toezicht. Zoals aangegeven zal de Ksa
aan het tweede deel van de motie invulling geven met het project om CRUKS gebruiksvriendelijker
te maken. In de motie wordt tevens gevraagd om ervoor te zorgen dat consumenten bij
het opstarten van een spel ook gewezen worden op verslavingszorg en CRUKS. Consumenten
moeten geïnformeerd worden zodra ze op een online kansspelpagina komen. Dat gebeurt.
Ik acht het niet proportioneel om aanvullend daarop te verplichten dat deze boodschap
bij het opstarten van elk nieuw spel getoond wordt. Een dergelijke verplichting kan
bovendien de attractiviteit van het legale aanbod verminderen en daarmee ten koste
gaan van kanalisatie.

CRUKS storing

Bij de opening van de markt voor kansspelen op afstand bleek CRUKS niet volgens verwachting
te werken. De livegang van CRUKS was op 2 oktober 2021, een dag later dan de bedoeling
was door technische problemen. Een gevolg hiervan was dat online aanbieders ook pas
vanaf 2 oktober toegang konden bieden tot hun spelomgeving. Verder konden spelers
zich pas vanaf 4 oktober inschrijven in CRUKS.24 Een derde probleem was dat er tussen 2 en 20 oktober bij inschrijving geen automatische
verificatie plaatsvond met Beheervoorziening burgerservicenummer (BV BSN). Voor zover
het mogelijk was heeft de Ksa inschrijvingen gecontroleerd en waar nodig hersteld.
In december 2021 riep de Ksa aanbieders op om voor de volledigheid alle registraties
gedaan vóór 20 oktober 2021 te controleren en indien nodig de speler opnieuw te registreren.

De Ksa heeft het proces rond de storing laten evalueren door een externe partij. Die
concludeerde dat na 20 oktober 2021 geen incidenten meer zijn voorgevallen ten aanzien
van het beheer van CRUKS. Daarnaast kwamen, ondanks dat het bij CRUKS om een uniek
project ging drie lessen naar voren:

1. Een betere borging van de voorbereiding van (ICT-)opdrachten;

2. Meer sturing geven aan een externe opdrachtnemer;

3. Beter inzicht krijgen in afhankelijkheden en risico’s.

De Ksa gaat aan de slag met deze «lessons learned» en implementeert de aanbevelingen
in het (ICT) projectmanagement.

Advertenties kredietverstrekkers

De leden Kathmann en Van Nispen vragen de regering te onderzoeken wat mogelijk is
om gepersonaliseerde advertenties van kredietverleners na een bezoek van gokwebsites
tegen te gaan.25 Voor kredietverleners gelden specifieke regels ten aanzien van reclame. Reclame-uitingen
moeten correct, duidelijk en niet misleidend zijn. Ook mogen er geen mededelingen
worden gedaan over het gemak of de snelheid waarmee het krediet wordt verstrekt.26 Er zijn voor kredietverstrekkers geen voorschriften over de plek waar reclame wordt
gemaakt of op welke wijze deze gepersonaliseerd wordt. Het zou ook lastig zijn om
daar specifieke voorschriften voor te maken, omdat er meer online diensten en websites
zijn waar consumenten veel geld kunnen uitgeven. Het is dan snel de vraag waar hierin
een grens te trekken. In de toekomst biedt een initiatief op Europees niveau mogelijk
enige uitkomst: de Europese Commissie heeft een voorstel gedaan voor een Digital Service
Act (DSA). De DSA geeft de consument meer grip op de advertenties die hij of zij te
zien krijgt op online platforms. De wetgeving zou de consument daarmee in staat stellen
zichzelf uit te schrijven van bepaalde gepersonaliseerde advertenties zoals bijvoorbeeld
reclames van kredietaanbieders.

Overigens mogen aanbieders van kansspelen spelers geen krediet aanbieden en ook niet
bemiddelen in kredietverstrekking door een financiële dienstverlener.27

Onderscheid in risicovolle en risicoarme kansspelen

De motie van het lid Rudmer Heerema verzoekt de regering, in wet- en regelgeving die
betrekking heeft op kansspelbeleid, het onderscheid tussen risicovolle en risicoarme
kansspelen te verankeren zodat de gevolgen voor risicoarme kansspelen worden meegewogen
bij elke wijziging van kansspelbeleid, wet- en regelgeving.28

Deze motie voer ik uit. Daarbij moeten de verschillende soorten risico’s van kansspelen
onderscheiden worden. Deze komen ook terug in de kansspeldoelen: consumentenbescherming,
verslavingspreventie en het tegengaan van kansspelgerelateerde criminaliteit en fraude
(zoals witwassen). De termen risicovol en risicoarm, zoals ook gebruikt in de brief
van juli 2019 van mijn ambtsvoorganger, slaan hierbij terug op het inherente risico
op kansspelverslaving van de verschillende soorten kansspelen.29 De meeste kansspelen zijn in dit opzicht te kenmerken als risicovol, zoals speelautomaten,
casinospelen en sportweddenschappen.30 Enkele kansspelen, namelijk de verschillende soorten loterijen, kennen een laag risico
op kansspelverslaving. Overigens kunnen kansspelen met een laag risico op verslaving
nog steeds risico’s kennen met betrekking tot consumentenbescherming of criminaliteit
en fraude.

Bij de vormgeving van het kansspelbeleid staan de drie kansspeldoelen centraal. Dit
heeft tot gevolg dat in de wet- en regelgeving reeds rekening wordt gehouden met de
verschillen, zoals in verslavingsrisico, tussen de onderscheiden kansspelen. Voorbeelden
zijn de verschillende eisen die gesteld worden aan verslavingspreventie of reclamebeperkingen.
Zoals ook in bovenvermelde brief van juli 2019 wordt aangegeven, staat bij toekomstig
kansspelbeleid het verslavingsrisicoprofiel van het kansspel meer centraal, waarbij
het onderscheid gemaakt wordt tussen risicovolle en risicoarme kansspelen.

Tot slot

In 2024 zal de evaluatie van de wet Koa plaatsvinden. De eerste resultaten uit monitoring
en uit de nieuwe nulmeting vormen daarvoor een waardevolle basis. Maar ook tussentijds
houd ik de vinger aan de pols hoe de markt kansspelen op afstand zich ontwikkelt.
Dat doe ik met behulp van de monitor van de Ksa en het onderzoeksprogramma dat ZonMw
opstelt rond verslavingspreventie. De Nederlandse speler die online wil gokken moet
dit in een legale en veilige omgeving kunnen doen. Daarbij blijft het beschermen van
kwetsbare groepen mijn prioriteit. Mocht uit tussentijdse gegevens blijken dat kwetsbare
groepen onvoldoende kunnen worden beschermd en uiteraard ook wanner de andere kansspeldoelen
doelen in gevaar dreigen te komen is bijstelling aan de orde.

In het najaar van 2022 zal ik uw Kamer informeren over de voortgang van bovengenoemde
maatregelen en de ontwikkelingen van de online kansspelmarkt, op basis van de dan
beschikbare gegevens.

De Minister voor Rechtsbescherming, F.M. Weerwind