Brief regering : Reactie op verzoek commissie over het tijdpad en de besluitvorming met betrekking tot het Programma van Eisen (PvE) voor de nieuwe hoofdrailnetconcessie

Nr. 979 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 13 april 2022

De vaste Kamercommissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft mij op 23 maart verzocht
per brief geïnformeerd te worden over het tijdpad en de besluitvorming met betrekking
tot het Programma van Eisen (PvE) voor de nieuwe hoofdrailnetconcessie. Via deze brief
licht ik het proces van de totstandkoming van het PvE toe en geef ik invulling aan
dit verzoek.

Het PvE is een vaste (product-)stap in het concessieverleningstraject, zoals vastgesteld
in de Wet Personenvervoer 2000 (Wp2000). Deze stap is voorafgegaan door het Beleidsvoornemen
(reeds met uw Kamer gedeeld1) en wordt gevolgd door de (ontwerp-)concessie. In het Beleidsvoornemen is aangekondigd
dat het kabinet het voornemen heeft de concessie, op grond van artikel 5, lid 6, onder
ii) in de gewijzigde PSO-verordening vóór 25 december 2023, te gunnen aan NS.2 De concessie moet voldoen aan de juridische voorwaarden uit de Europese PSO-verordening.
Dit gehele proces wil ik in alle redelijkheid en met aandacht voor het maatschappelijk
belang doorlopen.

De functie van het PvE: nadere concretisering van het Beleidsvoornemen

Het PvE is een product dat ten behoeve van de concessieverlening wordt opgesteld.
In het PvE werk ik de doelen, zoals gesteld in het Beleidsvoornemen, uit in concrete
eisen die ik stel aan de voorgenomen nieuwe hoofdrailnetconcessie. Zo draagt het PvE
eraan bij om tot een maatschappelijk optimale concessie te komen. Conform de Wp2000
ziet het PvE ten minste op: 1) de bereikbaarheid in het gebied waarvoor de concessie
wordt verleend en op de functie van het OV voor degenen die daarvan afhankelijk zijn;
2) algemene eisen die aan het te verrichten OV worden gesteld; 3) de afstemming met
het OV in aangrenzende gebieden, alsmede met andere vormen van personenvervoer; 4) de
afstemming met milieudoelstellingen van de concessieverlener en 5) de te benutten
infrastructurele voorzieningen.

De totstandkoming van het PvE verloopt via stakeholderbetrokkenheid, het PvE wordt
tevens formeel geconsulteerd en voorgelegd aan uw Kamer

In het Beleidsvoornemen heeft mijn ambtsvoorganger de beleidsmatige stip op de horizon
geschetst. Dit dient als basis voor het PvE dat ik stapsgewijs opstel. Om de maatschappelijke
behoefte op te halen, is in de eerste fase ook het gesprek gevoerd met stakeholders
zoals ProRail, de decentrale overheden, vertegenwoordigers van reizigers en andere
vervoerders. Op basis hiervan zijn verschillende varianten van beleidskeuzes uitgewerkt.
Deze zijn ter review op uitvoerbaarheid, betaalbaarheid en onderlinge samenhang van
de eisen uitgezet bij NS. Dit past bij haar rol als huidig en beoogd concessiehouder
en de aandacht die u heeft gevraagd voor een uitvoerbaar PvE.3

De volgende fase betreft het verder uitwerken van het concept-PvE tot een versie die
ter schriftelijke consultatie wordt voorgelegd aan alle relevante stakeholders, inclusief
NS. Tijdens deze consultatie worden stakeholders om een schriftelijke reactie gevraagd.
Zoals beschreven in het Beleidsvoornemen, is besloten niet alleen de partijen genoemd
in de Wp2000 hierbij te betrekken, maar kies ik er daarnaast voor om ook een bredere
consultatie te houden onder stakeholders en dus alle partijen die betrokken zijn geweest
bij het informele stakeholderproces om een schriftelijke reactie te vragen. De schriftelijke
inbreng van stakeholders wordt gewogen en er wordt bepaald of en hoe de eisen in het
PvE worden aangepast. Zoals eerder gemeld, is tijdens dit project meermaals contact
met de Europese Commissie.4

Voordat ik het PvE kan vaststellen, leg ik het voor aan uw Kamer, om de Kamer de gelegenheid
te geven een oordeel te vellen over dit PvE. Het streven is om dit rond de zomer 2022
te doen. Om de inbreng van uw Kamer zorgvuldig te kunnen wegen zou ik vervolgens graag
vroeg in het najaar met uw Kamer in gesprek gaan. Dit geeft mij voldoende tijd om
uiterlijk in december 2022 het PvE definitief vast te stellen en tijdig bekend te
maken in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Na vaststelling van het PvE wordt de ontwerp-concessie opgesteld

Nadat het PvE is vastgesteld, treed ik in overleg met NS over de ontwerp-concessie.
In deze onderhandelingsfase wil ik op basis van het vastgestelde PvE tot een ontwerp-concessie
komen, die ik net als het PvE consulteer bij stakeholders en daarna ook voorleg aan
uw Kamer om u de gelegenheid te geven ook een oordeel te vellen over de (ontwerp-)concessie. Op basis hiervan kom ik uiteindelijk tot een definitieve concessie.

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, V.L.W.A. Heijnen