Brief regering : Beleidsprioriteiten Staatssecretaris van Financiën - Fiscaliteit en Belastingdienst

Nr. 22 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 16 februari 2022

In deze brief schets ik mijn plannen voor deze kabinetsperiode en informeer ik u over
de verwachte planning van de fiscale wetsvoorstellen. Daarbij ga ik eerst in op de
prioriteiten voor de Belastingdienst, waarna ik de prioriteiten op het terrein van
het fiscale beleid nader toelicht.

In het constituerend beraad is ten aanzien de portefeuilleverdeling afgesproken dat
ik verantwoordelijk ben voor:

– Fiscale aangelegenheden en alle aangelegenheden met betrekking tot de Belastingdienst;

– Financiële verhoudingen tussen het Rijk en de decentrale overheden;

– Exportkredietverzekeringen en -faciliteiten;

– Holland Casino en Nederlandse loterij – Muntwezen;

– Domeinen Roerende Zaken.

Prioriteiten voor de uitvoering

Het coalitieakkoord (bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) bevat een grote opdracht voor het verbeteren van de relatie tussen burger en overheid
en het herstel van vertrouwen. Het vertrouwen van de samenleving dat de Belastingdienst
zijn maatschappelijke taak zorgvuldig en verantwoordelijk uitvoert, is onder druk
komen te staan. Samen met de Belastingdienst werk ik de komende jaren aan het terugwinnen
van dit vertrouwen. Uitgangspunt daarbij is dat de Belastingdienst burgers en bedrijven
centraal stelt en hierbij werkt aan snelle, betrouwbare en zorgvuldige behandeling,
deskundige en persoonlijke ondersteuning en effectief toezicht en fraudebestrijding.
Een belangrijke voorwaarde daarvoor is dat de basis van de organisatie op orde is,
bijvoorbeeld de ICT, en natuurlijk ook dat de Belastingdienst rechtstatelijk handelt
zoals bij de zorgvuldige omgang met persoonsgegevens. Belangrijk voor het terugwinnen
van vertrouwen is ook dat wij openstaan voor signalen en dat gemaakte fouten erkent
en opgelost worden. Dit betekent bijvoorbeeld dat het recht doen aan de benadeelden
van de Fraude Signaleringsvoorziening een belangrijke prioriteit is voor komende periode.

Om in deze kabinetsperiode bovenstaande ambities te realiseren is een stabiele koers
noodzakelijk. In het jaarplan 2022 Belastingdienst dat ik uw Kamer op 31 januari jl.1 heb verstuurd, bouw ik daarom voort op de koers die afgelopen periode is ingezet.
In de bijlage kunt u een overzicht vinden van de activiteiten, onder meer volgend
uit het coalitieakkoord, waarmee ik komende jaren stap voor stap werk aan een betere
relatie tussen de samenleving en de Belastingdienst.

Met de grote uitdagingen waar de Belastingdienst voor staat hecht ik eraan ook het
belang van toezicht en fraudebestrijding afzonderlijk te benoemen. Met toezicht beogen
we de naleving te bevorderen, zodat het wettelijk verschuldigde belastinggeld in de
staatskas belandt. Uw Kamer heeft zorgen geuit over de afname van het toezicht achteraf.
In mijn brief van 31 januari jl. heb ik u bericht met een actieplan te komen, hierover
wordt u dit voorjaar geïnformeerd.

Het Kabinet heeft tevens extra middelen ter beschikking gesteld voor intensivering
van de ondermijningsaanpak. De aanpak van ondermijnende criminaliteit wordt gecoördineerd
door de Minister van Justitie en Veiligheid. De Belastingdienst/FIOD draagt bij aan
deze aanpak van ondermijning door onder meer fiscale expertise en informatie in te
brengen.

Een belangrijk aspect bij de uitvoerbaarheid is de samenloop tussen beleidsvoorstellen
en de inpassing in de ICT-systemen. Het is essentieel dat de ICT van de Belastingdienst
structureel wordt gemoderniseerd. Dit is een belangrijke randvoorwaarde om wendbaarder
te worden. Deze wendbaarheid is nodig om nu en in de toekomst nieuw beleid te kunnen
uitvoeren en in te spelen op wensen van de maatschappij. Er wordt periodiek het gesprek
gevoerd en keuzes gemaakt over de prioriteiten. Hierbij wordt verder gewerkt aan integrale
overzichten, zodat deze keuzes steeds beter onderbouwd gemaakt kunnen worden. Voor
het IV-portfolio geldt dat er sprake is van een periodieke herijking. Een stabiele
financiering is daarbij van belang. Er wordt nog gesproken over de invulling van de
gelden uit het coalitieakkoord. Ik informeer uw Kamer op een later moment over de
invulling van deze gelden voor bijvoorbeeld de benodigde of aanvullende capaciteit
voor de ICT en toezicht. Minder capaciteit zou betekenen dat het op orde krijgen van
de Belastingdienst-ICT en/of het realiseren van de beleidsagenda kan vertragen. Daarbij
zijn er diverse dossiers voor het herstel van het verleden die de komende periode
veel impact kunnen hebben op de capaciteit van de Belastingdienst, zoals de Fraude
Signalering Voorziening en de minnelijke schuldsanering, de rechterlijke uitspraak
over box 3 en de ondersteuning tijdens COVID-19. Het is tevens belangrijk om te markeren
dat de Belastingdienst een grote diversiteit aan taken uitvoert die de beleidsterreinen
raken van alle departementen. De samenwerking tussen alle departementen en de Belastingdienst
zal daarom verder worden versterkt.

Prioriteiten voor beleid

Ik voorzie in het verlengde van het coalitieakkoord vijf belangrijke beleidsthema’s
voor de komende kabinetsperiode: 1) Klimaat, 2) Ondernemen, 3) Inkomen en arbeid,
4) Vermogen en 5) Wonen en gezondheid.

1. Het thema klimaat speelt met de aanscherping van onze ambities rond klimaatbeleid
en de oprichting van een omvangrijk klimaat- en transitiefonds een centrale rol in
deze kabinetsperiode. Een internationale aanpak is daarbij het meest effectief; vandaar
dat dit kabinet blij is met het Fit for 55-pakket van de Europese Commissie. Dit kabinet
zet fiscale maatregelen in op het terrein van klimaat met als doel het reduceren van
de CO2-emissies en het stimuleren van gedragsaanpassingen. De fiscale klimaatmaatregelen
zullen in samenhang met de andere klimaatmaatregelen en in samenwerking met de vakdepartementen
en de Minister voor Klimaat en Energie worden uitgewerkt. Daarbij vind ik het belangrijk
dat iedereen, zowel het bedrijfsleven als de consument, eerlijk zijn steentje bijdraagt,
waarbij er tegelijk oog moet zijn voor de betaalbaarheid van de transitie.

Tevens ga ik dit jaar verder met vergroening van de exportkredietverzekeringen en
de uitwerking van de COP26-verklaring t.a.v. publieke steun voor fossiele transacties.
Voor het laatste onderdeel loopt er een traject met stakeholders. In maart 2022 zal
ik een eerste rapportage van dit proces met u delen. Voorts zal ik naast de jaarlijkse
exportkredietverzekeringenmonitor, de evaluatie van het MVO-beleid en de evaluatie
van het anti-omkopingsbeleid met u delen.

2. Het tweede thema is ondernemen. Nederland heeft een aantrekkelijk ondernemersklimaat
met sterke (innovatieve) clusters waarin het ook voor internationaal opererende bedrijven
aantrekkelijk is om zich te vestigen. Ik wil hieraan blijven werken, samen met het
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Het kabinet wil dat vooral bereiken door
het groei- en innovatief vermogen van bedrijven, van mkb-ondernemers tot aan grote
internationale bedrijven, te versterken en een stabiel en voorspelbaar ondernemingsklimaat
te bieden. Tegelijk zijn de afgelopen jaren veel stappen gezet om belastingontwijking
tegen te gaan. Hier gaan we mee door. Onder andere door in Europees en internationaal
verband afspraken te maken en te zorgen dat deze afspraken omgezet worden in nationale
wetgeving. Ook in de verdragen die Nederland sluit met andere landen wordt scherp
gekeken naar de aanpak van belastingontwijking. Samen met de Minister van Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking werk ik aan de versterking van de belastingheffing
in ontwikkelingslanden.

3. Het derde thema is de arbeidsmarkt en het inkomen van alle inwoners in Nederland.
Het kabinet streeft over de kabinetsperiode heen naar een evenwichtig en gemiddeld
positief koopkrachtbeeld voor iedereen. Samen met de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid geef ik invulling aan de beoogde lastenverlichting van 3 miljard euro.
Tevens vind ik het van belang voor een goed werkende arbeidsmarkt om de situaties
van werknemers en zelfstandigen ook op fiscaal vlak evenwichtiger te maken.

4. Het vierde thema is vermogen. Zowel de omgang met het arrest van de Hoge Raad over
het huidige stelsel van box 3 als de introductie van een belasting over werkelijk
vermogensrendement eisen veel aandacht op dit terrein. In het coalitieakkoord zijn
ook afspraken gemaakt over box 2. Daarnaast wordt onderzocht hoe de fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten
kunnen worden verbeterd en oneigenlijk gebruik hiervan kan worden tegengegaan. Verder
is tijdens het debat over de regeringsverklaring toegezegd om nog voor de zomer van
2022 – als het interdepartementale beleidsonderzoek naar vermogensverdeling is afgerond
– met een bredere reactie op de vermogensongelijkheid in Nederland te komen. Ik zal
bezien of deze perspectieven kunnen worden betrokken bij de bovengenoemde trajecten.

5. Tot slot het thema wonen en gezondheid. Juist nu is duidelijk hoe belangrijk een goede
leefomgeving en levensstijl is. Fiscale maatregelen kunnen een belangrijke rol spelen
om mensen te helpen een geschikte woning te vinden, gezond gedrag te stimuleren en
ongezond gedrag te ontmoedigen. Het coalitieakkoord bevat een aantal concrete fiscale
maatregelen die beogen om hieraan bij te dragen. Zo wordt de verhuurderheffing afgeschaft,
de tabaksaccijns verhoogd en onderzoek gedaan naar een belasting op suiker. Hierbij
zal ik nauw samenwerken met de Ministers voor Volkshuisvesting en Ruimte Ordening
en Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Naast deze beleidsthema’s heb ik de ambitie om de eerste stappen te zetten voor vereenvoudiging
en hervorming van het belastingstelsel. In de bijlage is een nadere planning opgenomen
van de maatregelen uit het coalitieakkoord en wetstrajecten.

Het kabinet zet in op het herstellen van vertrouwen tussen burger en overheid en op
het versterken van de uitvoeringsorganisaties van de overheid. Dat gebeurt onder meer
door het voortzetten van het programma Werken aan uitvoering, door wetten te beoordelen op eenvoud, menselijke maat en uitvoering en door het
opzetten van een laagdrempelige, onafhankelijke fiscale rechtshulp. Het realiseren
van deze ambities vraagt om nauwe wisselwerking tussen uw Kamer, beleid en uitvoering,
waarin ruimte is voor het goede gesprek over inzichten in de samenloop en prioritering
van maatregelen en de effecten hiervan voor burgers en bedrijven en de uitvoering.

De Staatssecretaris van Financiën, M.L.A. van Rij

BIJLAGE 1 – BELEIDSPRIORITEITEN FISCAAL BELEID

De maatregelen uit het coalitieakkoord staan hierna onderverdeeld in bovenstaande
vijf thema’s. Daarbij is ook aangegeven in welk wetstraject deze maatregelen terechtkomen
en wanneer het desbetreffende wetsvoorstel wordt ingediend. Voor drie maatregelen
geldt dat zij zowel effecten voor het vermogen als de woningmarkt hebben en daarom
bij beide thema’s staan opgenomen. Daarnaast is een overzicht van reeds lopende en
toekomstige wetstrajecten met een oorsprong buiten het coalitieakkoord opgenomen.2 Uiteraard geldt dat nog aan de wetgeving gewerkt wordt en er nog zaken kunnen wijzigen.

Bij het toewijzen van maatregelen aan een bepaald wetstraject is rekening gehouden
met de spreiding van wetgeving. Daarbij heb ik de volgende uitgangspunten gehanteerd:

• Beleidsmatig grote maatregelen krijgen een zelfstandig wetstraject;

• Meer technische en kleinere maatregelen worden opgenomen in de Fiscale verzamelwet,
die als zelfstandig wetstraject met een reguliere behandeltermijn wordt ingediend
in het voorjaar; en

• Maatregelen komen in het pakket Belastingplan indien noodzakelijk, bijvoorbeeld vanwege
budgettaire aspecten, Europeesrechtelijke verplichtingen of de reparatie van wetgeving
na een rechterlijke rechterlijke uitspraak. Dit geldt ook voor het Belastingplan 2023.

Overzicht maatregelen coalitieakkoord gekoppeld aan wetstraject

Tabel 1: Beleidsthema Klimaat

 

Maatregel

Wetstraject

1.

Introduceren systeem betalen naar gebruik

Zelfstandig wetstraject

2.

Aanscherpen CO2-heffing industrie

Belastingplan 2023

3.

Introduceren minimum CO2-prijs industrie

Belastingplan 2023

4.

Aanpassen tariefstructuur energiebelasting voor glas/elektra (onderdeel 1 van 5 samenhangende
maatregelen)

Belastingplan 2023

5.

Verlagen tarief ODE 2e en 3e schijf (onderdeel 2 van 5 samenhangende maatregelen)

Belastingplan 2023

6.

Gebruik envelop Hermans (onderdeel 3 van 5 samenhangende maatregelen)

Belastingplan 2023

7.

Schuif energiebelasting 1e schijf (onderdeel 4 van 5 samenhangende maatregelen)

Belastingplan 2023

8.

Compensatie energierekening groen gas (onderdeel 5 van 5 samenhangende maatregelen)

Belastingplan 2023

9.

Loslaten koppeling SDE/ODE i.r.t. energiebelasting

Belastingplan 2023

10.

Afbouwen vrijstelling bpm bestelauto’s ondernemers

Belastingplan 2023

11.

Verhogen vliegbelasting

Belastingplan 2023

12.

Afschaffen vrijstellingen voor mineralogische en metallurgische procedés

Belastingplan 2024

13.

Beperken inputvrijstelling elektriciteitsopwekking wkk

Belastingplan 2024

14.

Afschaffen verlaagd tarief glastuinbouw

Belastingplan 2024

15.

Verhogen budget EIA

Geen wetgeving nodig

16.

Verhogen budget MIA/VAMIL

Geen wetgeving nodig

Tabel 2: Beleidsthema Ondernemen

 

Maatregel

Wetstraject

1.

Verbeteringen om bedrijfsopvolgingsregeling eenvoudiger en eerlijker te maken terwijl
tegelijk oneigenlijk gebruik wordt tegengegaan

Zelfstandig wetstraject met indiening in 2023 (met uitwijkmogelijkheid naar Belastingplan
2024)

2.

Implementatie internationale/Europese afspraken Pijler 2

Belastingplan 2023

3.

Afschaffen middelingsregeling

Belastingplan 2023

Tabel 3: Beleidsthema Inkomen en arbeid

 

Maatregel

Wetstraject

1.

Pakket lastenverlichting

Kabinetsperiode via Belastingplannen

2.

Zelfstandigenaftrek verlagen

Belastingplan 2023

3.

Uitfaseren inkomensafhankelijke combinatiekorting

Belastingplan 2023, Belastingplan 2024 of Fiscale verzamelwet 2024

4.

Verhogen onbelaste reiskostenvergoeding

Belastingplan 2024 of Fiscale verzamelwet 2024

Tabel 4: Beleidsthema Vermogen

 

Maatregel

Wetstraject

1.

Verhoging maximumbedrag € 500.000 naar € 700.000 in wetsvoorstel excessief lenen

Reeds als zelfstandig wetstraject ingediend, verhoging volgt via nota van wijziging

2.

Heffing op werkelijk rendement in box 3

Zelfstandig wetstraject

3.

Belasten verhuurd vastgoed box 3 (leegwaarderatio)

Belastingplan 2023

4.

Verhogen heffingsvrij vermogen box 3

Belastingplan 2023

5.

Afschaffen schenkingsvrijstelling eigen woning

Belastingplan 2023 (inwerkingtreding per 1/1/24)

6.

Algemeen tarief overdrachtsbelasting naar 9%

Belastingplan 2023

Tabel 5: Beleidsthema Wonen en gezondheid

 

Maatregel

Wetstraject

1.

Afschaffen verhuurderheffing

Zelfstandig wetstraject onder verantwoordelijkheid BZK

2.

Belasten verhuurd vastgoed box 3 (leegwaarderatio)

Belastingplan 2023

3.

Afschaffen schenkingsvrijstelling eigen woning

Belastingplan 2023 (inwerkingtreding per 1/1/24)

4.

Algemeen tarief overdrachtsbelasting naar 9%

Belastingplan 2023

5.

Verhoging tabaksaccijns naar € 10,– per pakje in 2 stappen

Belastingplan 2023 (beide verhogingen)

6.

Aanscherpen verbruiksbelasting niet-alcoholische dranken (stap 1: verhoging tarief
per 2023 + stap 2 uitzondering mineraalwater per 2024)

Belastingplan 2023 (beide wetgevingsstappen)

Overzicht lopende en toekomstige wetstrajecten los van coalitieakkoord

 

Aanhangig wetsvoorstel

Fase

1

Aanpassing fiscale regeling aandelenoptierechten

TK (laatste stap wetgevingsoverleg)

2

Afbouwen salderingsregeling voor kleinverbruikers

TK (laatste stap Nota n.a.v. verslag)

3

Delegatiebepalingen tegemoetkoming schrijnende gevallen (waaronder FSV)

TK (aangehouden bij stemmingen)

4

CO2-minimumprijs elektriciteit

EK (laatste stap Memorie van Antwoord)

 

Nog in te dienen wetsvoorstellen

Verwachte indiening

1

Spoedwetgeving n.a.v. arrest m.b.t. box 3

Q3 (mogelijk onderdeel pakket Belastingplan)

2

Fiscale verzamelwet 2023

Q1–2 2022

3

Nederlandse implementatie DAC7

Q2–3 2022

4

Implementatie PSP-richtlijn (btw)

Q3–4 2022

5

Implementatie SME-richtlijn

Q3–4 2022

6

Implementatie internationale/Europese afspraken Pijler 1

Q3–4 2022

7

Wet waarborgen gegevensverwerking Belastingdienst, Toeslagen en Douane

Q1–2 2023

8

Aanpassen systematiek informatiebeschikking

Q1–2 2023

9

Fiscale verzamelwet 2024

Q1–2 2023

10

Kwalificatie (buitenlandse) rechtsvormen1

Q3 2023

X Noot

1

In verband met de herprioritering van andere reeds lopende en aanstaande wetsvoorstellen
is ervoor gekozen om de indiening van dit wetsvoorstel met een jaar uit te stellen.

BIJLAGE 2 – UITVOERINGSPRIORITEITEN BELASTINGDIENST

Burger en bedrijven centraal

Dienstverlening en menselijke maat

Het is mijn ambitie om deze kabinetsperiode een substantiële stap in de verbetering
van de dienstverlening te realiseren. De Belastingdienst wil een organisatie zijn
die handelt vanuit dienstbaarheid en écht luistert naar de samenleving. Dat betekent
dat we luisteren naar de mensen voor wie wij ons werk doen, zoals de burger die zijn
of haar aangifte inkomstenbelasting elk jaar invult en de ondernemer die btw afdraagt.
De Belastingdienst kent drie strategische prioriteiten op dit vlak: 1) snelle, betrouwbare
en zorgvuldige behandeling, 2) deskundige en persoonlijke ondersteuning aan burgers
en bedrijven, 3) effectief toezicht en fraudebestrijding. Daarom heeft de Belastingdienst
een transformatie van haar dienstverlening ingezet. Op 26 november 2020 heeft uw Kamer
de rapportage handelingsperspectieven voor de fundamentele transformatie van de Belastingdienst
ontvangen. In lijn met deze aanbevelingen wordt de dienstverlening verbeterd. Deze
vijfjarige transformatie is fundamenteel en heeft impact op de hele organisatie. Conform
de aanbeveling uit het rapport wordt gewerkt aan meer verbinding tussen wetgever en
de uitvoering, om gezamenlijk begrijpelijke, uitlegbare en uitvoerbare wetgeving te
maken. Uw Kamer wordt hierover op reguliere wijze geïnformeerd.

Herijking invorderingsstrategie

In navolging van de kabinetsreactie op de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag
houden de Belastingdienst en Toeslagen hun invorderingsstrategie tegen het licht,
in het bijzonder voor burgers die langdurig te maken hebben met hoge schulden. Er
wordt gekeken naar zowel wet- en regelgeving als naar verbeteringen in de uitvoering.
Dit gebeurt in nauwe samenwerking en wordt afgestemd binnen en buiten de Belastingdienst
en Toeslagen. Gelijktijdig wordt het stroomlijnen van de invorderingsregelgeving voor
belastingen en toeslagen (Wet Stroomlijnen) – welke is opgenomen in de Fiscale Vereenvoudigingswet
2017, maar niet in werking is getreden – opgeschort en heroverwogen. Onderzocht wordt
welke onderdelen van Wet Stroomlijnen, al dan niet in aangepaste vorm, nog steeds
wenselijk zijn. Voorts is toegezegd dat bij de heroverweging van de Wet Stroomlijnen,
in lijn met de motie van de leden Ploumen en Klaver4, gekeken wordt naar de introductie van een hardheidsclausule in de Invorderingswet
1990.

Uw Kamer wordt het eerste kwartaal 2022 nader geïnformeerd.

Basis Belastingdienst op orde voor een wendbare en toekomstbestendige organisatie

ICT op orde

In 2020 is het ICT-verbeterprogramma van start gegaan. Hiertoe implementeert de Belastingdienst
de aanbevelingen over de ICT uit rapporten van Ernst & Young, KPMG, het Bureau ICT-toetsing,
de Auditdienst Rijk en de Algemene Rekenkamer. Het programma richt zich op de interne
organisatie. Het programma modernisering informatievoorziening (IV) werkt aan het
vervangen van verouderde technologie en daarmee aan het verhogen van de kwaliteit
en wendbaarheid van de ICT-applicatie. Ook wordt ingezet op het verbeteren van het
portfolioproces, modernisering en projectbeheersing. Op dit moment worden alle planningen
van ICT-projecten getoetst en waar nodig herijkt. Deze kabinetsperiode wil ik dat
deze verbeteringen stap voor stap hun vruchten gaan afwerpen om zo de ICT van de Belastingdienst
klaar te maken voor de toekomst. Uw Kamer wordt hierover op reguliere wijze geïnformeerd.

Daarnaast is ook nog reparatie nodig in de systemen voor AVG (algemene verordening
gegevensbescherming), BIO (Baseline informatiebeveiliging Overheid) en Archiefwet.

Openstaan voor signalen en herstellen fouten uit het verleden

Signaalmanagement / Stand van de uitvoering

De Belastingdienst werkt aan verbetering van het klantsignaal management. Dat houdt
in zorgen dat signalen vanuit de eigen organisatie en vanuit de burgers en bedrijven
gehoord worden en verder gebracht worden samen met de relevante departementen, zodat
ongewenste uitwerkingen van regelgeving kunnen worden aangepakt. Een voorbeeld daarvan
is de Stand van de Uitvoering. Deze heb ik uw Kamer op 31 januari jl. voor de eerste
keer toegestuurd (Kamerstuk 31 066, nr. 962). De Stand van de uitvoering zal jaarlijks aan uw Kamer worden gezonden.

Herstellen, Verbeteren, Borgen

In 2020 is de Belastingdienst het meerjarig programma Herstellen, Verbeteren, Borgen
(HVB) gestart. Dit plan is de uitwerking van de acties die sinds maart 2020 zijn ingezet
om problemen op te lossen in de wijze waarop de Belastingdienst is omgegaan met (persoons)registraties,
risicomodellen en het gebruik van persoonsgegevens zoals nationaliteit. Ik zal uw
Kamer in de volgende kwartaalrapportage Herstellen, Verbeteren en Borgen (HVB) in
maart informeren over de voortgang.

Fraude Signalering Voorziening (FSV) – PwC rapporten en tegemoetkoming

PwC doet onderzoek naar FSV. Op 3 december 2021 heeft uw Kamer het eerste rapport
ontvangen, waarin de effecten van registraties door Toeslagen zijn beschreven (Kamerstuk
31 066, nr. 935). Op 25 januari jl. is uw Kamer geïnformeerd over de effecten van FSV voor burgers
die geregistreerd zijn in FSV en over de deling van gegevens uit FSV met externe partijen
(Kamerstuk 31 066, nr. 957). Verder loopt momenteel één onderzoek naar de effecten van registraties door de
directie mkb en één naar de gebruikte «query’s aan de poort»-zoekopdrachten die tot
opname in FSV konden leiden. Ik zal het rapport voor mkb eind februari en dat voor
query’s begin maart 2022 met uw Kamer delen.

Op 14 en 28 oktober 2021 heeft een technische briefing plaatsgevonden aan de vaste
commissie voor Financiën. Op 6 december jl. heeft mijn voorganger uw Kamer een brief
gestuurd met daarin de contouren van een tegemoetkoming aan burgers die stonden geregistreerd
in FSV en de dilemma’s die daarbij spelen (Kamerstuk 31 066, nr. 937). Belangrijke vraagstukken hierbij zijn onder andere de vraag of, en zo ja hoe, het
schenden van de privacy op zichzelf een grond is voor een vorm van tegemoetkoming,
wie een dergelijke regeling moet uitvoeren en de gewenste en uitvoerbare mate van
maatwerk bij de uitvoering van een dergelijke regeling. De herstelacties hebben mogelijk
forse impact op uitvoerings- en verandercapaciteit van de Belastingdienst.

Uw Kamer heeft meerdere moties ingediend ten aanzien van het informeren van uw Kamer.
Tevens heb ik meerdere toezeggingen gedaan in de kwartaalrapportage HVB. Daarop zal
ik in het eerste kwartaal van 2022 terugkomen.

Vervolgingskosten

In het verleden is er sprake geweest van ten onrechte niet-verminderde vervolgingskosten
en problematiek omtrent invorderingsrente. De Belastingdienst is eind 2020 gestart
met het herstelproces. Eerste kwartaal dit jaar stuur ik uw Kamer een brief met de
stand van zaken.

Ambtshalve proces inkomensheffing

De directe aanleiding voor het door de Belastingdienst verrichte onderzoek zijn de
procesaanpassingen die vanaf belastingjaar 2014 zijn doorgevoerd in het ambtshalve
proces. De wijzigingen zijn gericht op belastingplichtigen die uitgenodigd zijn aangifte
te doen, dat niet doen en vermoedelijk voor een teruggave in aanmerking komen. Als
niet aan de aangifteplicht wordt voldaan, mag geen teruggave volgen. Er zijn signalen
dat deze werkwijze voor bepaalde groepen het risico heeft om hard uit te pakken, het
proces verbeterd kan worden en op onderdelen in strijd met de wet is gehandeld. Uw
Kamer is hierover per brief van 31 januari jl. geïnformeerd, waarbij ik de rapportage:
Eindrapport Evaluatie Ambtshalve proces inkomensheffing met uw Kamer heb gedeeld.5 Het is de mijn ambitie dat maatwerk wordt toegepast bij boetes en een effectief,
efficiënt en juridisch juist ambtshave proces inkomensheffing wordt ingericht.

In mijn brief heb ik aangegeven dat er nog acties en maatregelen lopen ten aanzien
van het opleggen van ambtshalve aanslagen. Ik zal uw Kamer voorafgaande aan het eerstvolgende
Commissiedebat Belastingdienst informeren over de voortgang van deze acties.

Effectief toezicht en Fraudebestrijding

Niveau van Toezicht achteraf

In mijn brief van 31 januari jl. heb ik uw Kamer het Eindrapport van de analyse van
het niveau van toezicht achteraf door de Belastingdienst toegestuurd. De aanleiding
was een toezegging aan uw Kamer. Uit het onderzoek blijkt dat bij de drie doelgroepen
Particulieren, Midden- en Kleinbedrijf en Grote Organisaties sprake is van een daling
in het toezicht achteraf voor wat betreft de daaraan bestede capaciteit, het aantal
uitgevoerde controles en de directe raking. In de onderzochte periode (2016 tot en
met 2019) zijn de streefwaarden van de prestatie-indicatoren, o.a. voor compliance
en toezicht, wel gerealiseerd.

Ik zie de geconstateerde daling als een risico voor de naleving. Om die reden is in
mijn brief een actieplan aangekondigd. Het actieplan wordt gericht op de inzet van
een effectieve mix van handhavingsinstrumenten overeenkomstig de uitgangspunten van
de Uitvoerings- en handhavingsstrategie en is bedoeld om de risico’s die uit het onderzoek
naar voren zijn gekomen te ondervangen. De opzet van dit plan zal ik voor aanvang
van het Commissiedebat Belastingdienst van 24 maart 2022 per brief op hoofdlijnen
toelichten.

Ondermijning

De aanpak van ondermijnende criminaliteit wordt gecoördineerd door het Ministerie
van Justitie en Veiligheid. FIOD en BD leveren fiscale expertise, informatie en interventies
zoals het afpakken of fiscaal invorderen van crimineel vermogen. Deze bijdrage wordt
voornamelijk geleverd in integrale samenwerkingsverbanden, waaronder het MIT. Het
Kabinet heeft extra middelen ter beschikking gesteld voor intensivering van de ondermijningsaanpak.
Het Ministerie van Justitie en Veiligheid zal uw Kamer regelmatig informeren over
de stand van zaken.