Brief regering : Rapport "De Nederlandse agrarische sector in internationaal verband" van Wageningen Economic Research en het Centraal Bureau voor de Statistiek

Nr. 27
BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 21 januari 2022

Hierbij bied ik uw Kamer het rapport «De Nederlandse agrarische sector in internationaal
verband – editie 2022» aan1. Hierin publiceert Wageningen Economic Research (WEcR) in samenwerking met het CBS,
in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, over de ontwikkeling
van de Nederlandse handel in landbouwproducten in 2021. In deze brief ga ik kort in
op de belangrijkste conclusies uit het rapport.

Nederlandse handel in agrarische producten

Volgens de ramingen van de WEcR en het CBS exporteerde Nederland in 2021 voor 104,7
miljard euro aan bewerkte en onbewerkte landbouwgoederen, dat is 9,4% meer dan in
2020 (95,7 miljard euro). Deze export is onder te verdelen in 75,7 miljard goederen
export van Nederlandse makelij (10,7% groei t.o.v. 2020) en 29,0 miljard wederuitvoer
(6,1% groei t.o.v. 2020). De stijging van de waarde van de Nederlandse export van
landbouwgoederen is het gevolg van zowel een groei van het exportvolume (ruim 4%)
als van prijsstijgingen (ruim 5%). Voor 2021 worden de totale verdiensten aan de export
van landbouwgoederen (datgene wat de Nederlandse economie overhoudt aan de export
van landbouwgoederen, na aftrek van de daarvoor gemaakte kosten) geraamd op 46,1 miljard
euro, waarvan 42,1 miljard dankzij de export van Nederlandse makelij en 4,0 miljard
euro door wederuitvoer.

Met een aandeel van 69% gaat het merendeel van de export naar de EU (exclusief het
Verenigd Koninkrijk). Het meeste exporteert Nederland naar zijn directe buurlanden
Duitsland (25%), België (12%), Frankrijk (8%) en het Verenigd Koninkrijk (8%). Sierteeltproducten
(12,0 miljard euro), vlees (9,1 miljard euro), zuivel en eieren (8,7 miljard euro),
groente (7,2 miljard euro) en fruit (7,0 miljard euro) zijn de belangrijkste productgroepen.

De import van landbouwgoederen is in 2021 ook gestegen tot 72,5 miljard (9,9% groei
t.o.v. 2020). De belangrijkste drie voor de Nederlandse import zijn net als bij de
export Duitsland (18%), België (13%) en Frankrijk (6%), maar op nummer vier staat
voor import Brazilië (5%). De belangrijkste productgroepen voor de Nederlandse import
zijn natuurlijke vetten en oliën (7,1 miljard euro), fruit (7,0 miljard euro), dranken
(5,0 miljard euro), oliehoudende zaden en vruchten (4,9 miljard euro) en zuivel en
eieren (4,3 miljard euro). Uit een verdiepend katern in dit rapport blijkt dat van
alle landbouwimport 70% in het buitenland terecht komt. Het merendeel direct als wederuitvoer
(43%) en het overige deel na verwerking van de import in Nederland (27%). Dit betekent
dat 30% van de landbouwimport in Nederland blijft, waarbij 17% direct bestemd is voor
Nederlandse consumptie en 13% wordt geconsumeerd na verwerking in Nederland.

Ook de exportwaarde van landbouwgerelateerde goederen, zoals landbouwmachines, machines
voor de voedingsmiddelenindustrie, kasmaterialen, kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen,
steeg in 2021, naar 10,6 miljard euro (10% groei t.o.v. 2020).

Het rapport laat in een verdiepend katern zien dat de handel in landbouwgoederen minder
hard is geraakt door de coronacrisis dan algemene handel in goederen. Ten opzichte
van het pre-corona jaar 2019 groeide de handel in landbouwgoederen in 2021 ongeveer
even hard als de totale goederenhandel. De totale goederenhandel kende echter een
dip in 2020 die voor de handel in landbouwgoederen is uitgebleven. Dat heeft te maken
met een geringere conjunctuur- en crisisgevoeligheid vanuit de continue behoefte aan
voedingsmiddelen bij consumenten. De impact is echter zeer uiteenlopend voor verschillende
landbouwgoederen en verschillende sectoren hebben wel degelijk last ondervonden van
de ontregelde internationale voedselmarkten, met name de sectoren met veel afzet aan
de horeca.

In de overige verdiepende katernen brengen de onderzoekers naar voren dat de landbouwhandel
met het Verenigd Koninkrijk (VK) tussen 2015–2021 (de periode sinds het laatste jaar
voor het brexitreferendum tot nu) minder heeft gepresteerd dan de totale landbouwhandel.
De import vanuit het VK en de wederuitvoer naar het VK zijn in 2021 fors gedaald.
De export van Nederlandse makelij naar het VK kende in 2021 wel een groei. Verder
gaat er een katern in op de Europese import van biologische goederen. Nederland was
in 2021 de belangrijkste importeur van biologische landbouwgoederen uit landen van
buiten de EU-27 (met 31% van het totaal). Ten slotte gaat de publicatie in op de relatie
tussen handel in internationale waardeketens en internationale welvaart en op het
effect van internationaal handelsbeleid op de landbouwsector.

Tot slot

Deze editie van het rapport laat wederom zien dat de Nederlandse agrofood-sector sterk
verweven is met Europese en internationale markten. De exportcijfers uit dit rapport
laten zien dat de Nederlandse agrofood-sector innovatief ondernemerschap, expertise
en een unieke logistieke positie bezit. Een groot deel van de export zijn producten
van Nederlandse makelij. Deze internationale context is van belang bij het voortzetten
van de transitie naar kringlooplandbouw en voor het verdienvermogen van de Nederlandse
agrosector, vanwege de sterke verwevenheid met het buitenland, dichterbij en verder
weg.

Daarom is het belangrijk dat we bij onze inzet om de natuur en landbouw in balans
te brengen, deze internationale context goed in het oog houden en ook gebruik maken
van onze sterke internationale positie.

De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
H. Staghouwer