Brief regering : Reactie op de motie van het lid Pieter Heerma over lokale initiatieven voor maatschappelijke diensttijd

Nr. 352 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 22 december 2021

Met deze brief geef ik mede namens de Staatssecretaris van VWS een reactie op de motie
van het lid Pieter Heerma (CDA)1, die verzoekt om «waardevolle lokale initiatieven die de maatschappelijke diensttijd
inzetten in combinatie met inburgering te inventariseren en daarbij tevens te bezien
hoe dergelijke initiatieven gestimuleerd kunnen worden en hier de Kamer voor het einde
van 2021 te informeren».

1. Inventarisatie maatschappelijke diensttijdtrajecten gericht op jonge nieuwkomers

Maatschappelijke diensttijd (MDT) trajecten zijn toegankelijk voor alle jongeren tussen
de 14 en 27 jaar. Ook jonge nieuwkomers2 in deze leeftijdscategorie kunnen derhalve in principe aan elk MDT-traject deelnemen.
Een voorbeeld hiervan is Beeldbrengers, waar jongeren wekelijks tv-programma’s maken
over alles wat zij tegenkomen in de samenleving in de regio Gelderland. Nieuwkomer
Zamzam deed mee aan dit MDT-traject en zei hierover: «Omdat ik nog maar kort in Nederland
woon, wist ik nog niet zo goed wat ik wilde worden. Maar media vond ik altijd al interessant.
Ook ben ik heel sociaal. Door MDT kreeg ik de kans om contact te maken met andere
mensen en mijn Nederlands te verbeteren.»3

Hiernaast zijn er ook MDT-trajecten waar nieuwkomers de doelgroep vormen, jongeren
organiseren binnen deze MDT-trajecten activiteiten voor nieuwkomers. Een voorbeeld
hiervan is MDT bij de Reddingsbrigade waar MDT-jongeren zwemlessen organiseren voor
nieuwkomers. Projectleider Sandra van Lohuizen zei hierover: «De reacties van de statushouders
en van onze MDT-jongeren waren overweldigend. Menig statushouder kwam met vrienden
en familieleden aan, die ook graag willen leren zwemmen. Ze vonden deze aanpak en
de opzet fantastisch, en ze genoten van iets dat wel heel erg Nederlands is.»4

In de bijlage treft u het gevraagde overzicht aan van huidige MDT-trajecten, die zich
specifiek richten op jonge nieuwkomers5. De inventarisatie maakt een onderscheid in al lopende trajecten en nieuwe trajecten
waar in november subsidie aan is toegekend. De al lopende trajecten worden eind 2022
afgerond. De meerderheid van deze trajecten is in november 2021 echter gehonoreerd
voor het vervolg waarin ze hun project versterken op basis van de opgedane ervaringen
en uitbreiden naar meerdere locaties. Daarnaast starten er ook enkele geheel nieuwe
MDT-trajecten, waaronder één die zich specifiek richt op nieuwkomers, deze gaat begin
2022 van start. Tenslotte geldt dat er in het voorjaar van 2022 een nieuwe subsidieronde
wordt gepubliceerd (zie onder 2B).

Naast de inventarisatie treft u ook een kaart van Nederland aan met de spreiding van
de huidige MDT-trajecten die specifiek gericht zijn op jonge nieuwkomers6. Hier staan nog niet de locaties op van (het vervolg op) de MDT-trajecten die in
november 2021 subsidie toegekend hebben gekregen. Van deze nieuwe trajecten zijn nog
niet alle locaties bekend.

2. Stimuleren van initiatieven gericht op jonge nieuwkomers

De motie verzoekt tevens om te bezien hoe initiatieven gericht op jonge nieuwkomers
gestimuleerd kunnen worden. Hiertoe zullen de volgende acties ondernomen worden.

A. MDT-organisaties actief wijzen op jonge nieuwkomers als doelgroep voor de maatschappelijke
diensttijdtrajecten.

Het MDT-netwerk wordt op korte termijn (begin 2022) geïnformeerd over de motie en
de bijbehorende onderstaande acties via een nieuwsbrief. Ook worden er enkele voorbeelden
gegeven van bestaande succesvolle MDT-trajecten die zich richten op jonge nieuwkomers
met de oproep om te verkennen of deze doelgroep mogelijk ook interessant kan zijn
binnen andere MDT-trajecten.

B. Nieuwe subsidieronde

In februari 2022 wordt een nieuwe subsidieronde voor MDT-trajecten opengezet. In deze
subsidieronde krijgen bestaande initiatieven de kans om hun project voort te zetten
en op te schalen door middel van het bereiken van nieuwe doelgroepen en/of locaties.
Door hen inzicht te geven in de landelijke dekking van de huidige projecten die gericht
zijn op jonge nieuwkomers, worden de witte vlekken zichtbaar waar nog geen aanbod
is voor deze doelgroep jongeren. We gaan de MDT-organisaties actief wijzen op de witte
vlekken van het MDT-aanbod, zoals Limburg en Flevoland.

C. Samen optrekken met de VNG en Divosa

Verder zal met VNG en Divosa worden besproken op welke wijze deze MDT-trajecten het
beste bij gemeenten onder de aandacht gebracht kunnen worden, zodat zij jonge nieuwkomers
op deze mogelijkheden kunnen wijzen tijdens hun inburgeringstraject. De focus is op
dit moment nog gericht op de laatste voorbereidingen voor de inwerkingtreding van
het nieuwe inburgeringsstelsel op 1 januari 2022. Daarna wordt dit zo snel mogelijk
opgepakt.

3. Versterken «ontmoetingscomponent» binnen de maatschappelijke diensttijd

Sociaal contact is een bewezen effectieve interventie om vooroordelen te verkleinen.
Eén van de drie hoofddoelen van de maatschappelijke diensttijd is dat mensen van jong
tot oud en met verschillende achtergronden elkaar ontmoeten. Ze leren elkaar kennen
en elkaar begrijpen. In ieder MDT-traject worden daarom jongeren in contact gebracht
met andere jongeren of ouderen met een andere achtergrond. Deze ontmoetingen blijken
echter niet altijd te leiden tot een positievere houding van jongeren ten aanzien
van de ander. Er is blijkbaar meer nodig dan alleen het ontmoeten om te zorgen dat
er sprake is van een positief effect. Daarom ben ik samen met de Staatssecretaris
van VWS een samenwerking gestart om de ontmoetingscomponent binnen maatschappelijke
diensttijd te versterken. Samen met de MDT-organisaties en deelnemende jongeren wordt
bekeken hoe we hen kunnen helpen om ontmoetingen binnen het MDT-traject beter te faciliteren
om beoogde effecten als begrip te bereiken. Dit project is naar verwachting in het
voorjaar van 2022 afgerond. De uitkomsten kunnen een additionele stimulans zijn voor
samenwerkingsverbanden tussen MDT-organisaties, gemeente en organisaties die zich
inzetten voor jonge nieuwkomers.

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, A.D. Wiersma