Brief regering : Reactie op vraag van het lid Van Kent, gedaan tijdens het commissiedebat van 30 juni 2021, over werkwijze Inlichtingenbureau (IB)

Nr. 599
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 30 augustus 2021

Tijdens het Commissiedebat van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
van 30 juni 2021 is door Kamerlid Van Kent (SP) gevraagd of het Inlichtingenbureau
(IB) gebruik heeft gemaakt van gegevens van de «zwarte lijst» van de Belastingdienst.
Minister Koolmees heeft toen toegezegd om uw Kamer daarover na het zomerreces schriftelijk
te informeren en daarbij eveneens in te gaan op de vraag of het IB meer transparant
en controleerbaar gemaakt kan worden. Omdat het IB in mijn portefeuille valt, ontvangt
u van mij een reactie.

Samenloopsignalen Participatiewet

In eerdere reacties aan uw Kamer heeft mijn voorganger uiteengezet wat de werkwijze
van het IB is.1 Voor nu wil ik daarom alleen aangeven dat het Inlichtingenbureau een informatieknooppunt
is dat een efficiënte en veilige gegevensuitwisseling voor gemeenten faciliteert.

Ik heb aan het IB gevraagd of ooit gebruik is gemaakt van gegevens uit het systeem
Fraude Signalering Voorziening (FSV-systeem) van de Belastingdienst.2 Het IB geeft aan dat het geen gebruik heeft gemaakt van dit systeem en er ook niet
over beschikte.

Het is wel mogelijk dat het IB gegevens heeft verwerkt van mensen wiens gegevens tegelijkertijd
ook waren opgenomen in het FSV-systeem. Maar aangezien het IB niet over de gegevens
uit het FSV-systeem beschikte, had dit geen invloed op de samenloopsignalen die zijn
gegenereerd. Het IB heeft geen kennis gehad van wie er in de FSV was opgenomen en
dit heeft dan ook geen rol heeft gespeeld bij het uitvoeren van haar taken.

Het Inlichtingenbureau, SyRI en de FSV

Het IB was als verwerker betrokken bij de ontwikkeling van het Systeem Risico Indicatie
(SyRI). Het IB zorgde in opdracht van het Ministerie van SZW voor de koppeling van
de gepseudonimiseerde gegevens. Dat wil zeggen dat het IB de gegevens uitvroeg bij
de verschillende partijen als genoemd in artikel 64, eerste lid van de Wet Structuur
uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (Wet SUWI). De gevraagde gegevens werden versleuteld
en vervolgens getoetst door middel van de risico-indicatoren. Het grootste deel van
de gegevens werd vervolgens versleuteld verwijderd. Alleen personen voor wie er op
basis van de risico-indicatoren een reden was om nader te bezien, werden ontsleuteld
en doorgegeven aan de Inspectie SZW voor een handmatige controle.

Het IB vroeg hiervoor onder andere bij de Belastingdienst gegevens uit. Het is niet
uit te sluiten dat hier personen bij hebben gezeten die tevens in het FSV-systeem
waren opgenomen. Alle gegevens die in verband met SyRI verwerkt zijn, zijn inmiddels
vernietigd.

Omdat er door de verantwoordelijke bestuursorganen geen besluiten zijn genomen op
basis van gegevens die uit SyRI voortkwamen, staat wel vast dat SyRI in de praktijk
geen grond heeft geboden voor enige beslissing voor specifieke burgers. In die zin
kan dus worden uitgesloten dat burgers die in het FSV-systeem hebben gestaan door
toepassing van SyRI zijn benadeeld. Zoals u weet is SyRI niet meer toegepast en zijn
hier geen lopende projecten meer van.3

Controleerbaarheid, transparantie en Wob

Tijdens het debat is ook gevraagd of ik wil kijken of het IB meer transparant en controleerbaar
gemaakt kan worden en of het Inlichtingenbureau ook onder de Wet openbaarheid van
bestuur (Wob) kan komen te vallen.

Het doel van de Wob is het reguleren van de openbaarheid van bestuur en de informatievoorziening
van dat bestuur, ten behoeve van een goede democratische besluitvorming. Het IB is
echter geen bestuursorgaan. Zoals eerder aangegeven is het IB een informatieknooppunt
dat een efficiënte en veilige gegevensuitwisseling voor bestuursorganen als gemeenten
faciliteert. Het IB maakt geen beleid en neemt geen beslissingen of andere besluiten
in het kader van openbaar bestuur. Daarmee valt het IB niet onder de werking van de
Wob.

Ondanks het feit dat de Wob niet van toepassing is, is er wel degelijk controle op
de organisatie mogelijk en is het IB naar mijn oordeel transparant over zijn werkzaamheden.
Jaarverslagen en registers van gegevensverwerkingen worden door het IB gepubliceerd
op haar website, net als een dienstencatalogus waarin uitgelegd wordt welke informatieproducten
het IB biedt. Daarnaast legt het IB jaarlijks verantwoording af aan zowel de VNG als
het Ministerie van SZW in de vorm van een jaarverslag, accountantscontrole en externe
onafhankelijke EDP-audit op de gegevensverwerking.

Verder geldt voor de verwerking van persoonsgegevens ook voor het IB dat het hierbij
gebonden is aan de eisen van transparantie die voortvloeien uit de Algemene Verordening
Gegevensbescherming (AVG). Er is dus een duidelijk overzicht van deze verwerkingen
te vinden op de website van het IB en betrokkenen kunnen bij het IB inzage- of andere
AVG-verzoeken indienen.

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
A.D. Wiersma