Brief regering : Geannoteerde Agenda informele videoconferentie van energieministers 22 april 2021

Nr. 851
BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 9 april 2021

Hierbij stuur ik u de Geannoteerde Agenda van de informele videoconferentie van energieministers
die op 22 april a.s. onder Portugees voorzitterschap plaatsvindt. Vanwege COVID-19
zal deze volledig virtueel plaatsvinden.

Er zal een beleidsdebat plaatsvinden over de Renovatiegolf naar aanleiding van de
Europese mededeling voor verduurzaming van de gebouwde omgeving, die op 14 oktober
2020 door de Europese Commissie is gepresenteerd. Ook zal er een beleidsdebat over
energiesysteemintegratie plaatsvinden naar aanleiding van de Europese strategie voor
een geïntegreerd energiesysteem, die op 8 juli 2020 door de Europese Commissie is
gepresenteerd.Verder geeft België informatie over de samenwerking op gebied van waterstof
door het Pentalaterale Energie Forum.

Vanwege het feit dat er geen besluitvormende punten op de agenda staan, zal ik mij
op de energieraad hoogambtelijk laten vervangen.

De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
B. van ’t Wout

GEANNOTEERDE AGENDA ENERGIERAAD (INFORMELE VTC) 22 APRIL

Op 22 april a.s. onder Portugees voorzitterschap vindt een informele videoconferentie
van energieministers plaats. Vanwege COVID-19 zal deze volledig virtueel plaatsvinden.
Er zal een beleidsdebat plaatsvinden over de Renovatiegolf naar aanleiding van de
Europese mededeling voor verduurzaming van de gebouwde omgeving. Ook zal er een beleidsdebat
over energiesysteemintegratie plaatsvinden naar aanleiding van de Europese strategie
voor een geïntegreerd energiesysteem. Verder is er een diversenpunt waarin België
informatie geeft over de samenwerking op gebied van waterstof door het Pentalaterale Energie Forum.

Beleidsdebat: Een Renovatiegolf voor Europa

De Raad zal een beleidsdebat houden over de mededeling «Een Renovatiegolf voor Europa»
(hierna de Renovatiegolf). Op 14 oktober 2020 heeft de Europese Commissie deze mededeling
gepubliceerd. Hierin kondigt de Europese Commissie een pakket aan beleidsmaatregelen
aan om het tempo van renovaties van gebouwen in de Europese Unie te verdubbelen. De
Renovatiegolf is reeds in de Europese Green Deal aangekondigd en richt zich primair
op maatregelen voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Om de klimaatambities
te halen is er volgens de Commissie extra inzet nodig op renovaties van gebouwen met
daarbij aandacht voor energiezuinigheid, duurzame warmte- en koude en circulariteit.
Bovendien leidt dit tot extra werkgelegenheid en investeringen in de sector, wat bijdraagt
aan een sterker economisch herstel na de coronacrisis volgens de Commissie. Uw Kamer
heeft hierover op 20 november 2020 een BNC-fiche ontvangen (Kamerstuk 22 112, nr. 2982). De aangekondigde voorstellen ten aanzien van financiering en regelgeving worden
in de loop van dit jaar in meer detail uitgewerkt en gepresenteerd.

Inzet Nederland

In het algemeen is Nederland positief over de mededeling over de Renovatiegolf en
de ambitie om de renovatiegraad van gebouwen te verdubbelen tegen 2030. Het kabinet
acht het door de Commissie aangekondigde pakket aan maatregelen noodzakelijk om de
klimaatdoelen op tijd en met voldoende oog voor draagvlak, haalbaarheid en betaalbaarheid
te realiseren. Uitgangspunt is daarbij dat Europese regelgeving ondersteunend is aan
het nationale beleid en een kosteneffectieve bijdrage levert aan het reduceren van
CO2-uitstoot in de gebouwde omgeving. Het kabinet heeft specifiek aandacht voor de uitwerking
van de Europese plannen omtrent regelgeving voor de energieprestatie van gebouwen,
hernieuwbare energie en energie-efficiëntie. Ook voorstellen voor financiering en
technische ondersteuning bij renovaties hebben de aandacht van het kabinet.

Het kabinet kan zich vinden in voorstel van de Commissie om in de nationale langetermijn-renovatiestrategie
te rapporteren over het beleid dat Nederland voert bij het tegengaan van armoede van
kwetsbare huishoudens in woningen met een slechte energieprestatie. Zoals beschreven
in het BNC-fiche, is het kabinet daarbij geen voorstander van een Europese verplichting
om bepaalde doelgroepen of gebouwen met voorrang te renoveren. Ondersteuning van huishoudens
met een lager inkomen kan namelijk het beste door middel van algemeen sociaal beleid.
Het kabinet houdt doorlopend aandacht voor evenwichtige inkomensontwikkeling, vanuit
de gedachte dat de energietransitie alleen draagvlak kan genieten als deze voor iedereen
betaalbaar is en blijft. Daarom zet Nederland in op een zo kosteneffectief mogelijke
transitie.

Het is van belang dat Europese plannen aansluiten bij het ingezette beleid vanuit
het Klimaatakkoord. Bij de te nemen extra maatregelen om de verhoogde doelstelling
voor de renovatiegraad binnen bereik te brengen, houdt het kabinet graag ruimte voor
nationaal maatwerk.

Indicatie krachtenveld

De Renovatiegolf is in het algemeen door de lidstaten breed verwelkomd. Er is onder
de lidstaten een algemene consensus dat verduurzaming van de gebouwde omgeving noodzakelijk
is voor het halen van de klimaatdoelen. Ook ziet men de grote uitdagingen om alle
gebouwen op tijd te renoveren vanwege de kosten en het draagvlak. Tegelijkertijd biedt
het volgens veel lidstaten kansen voor een groener en sterker economisch herstel na
de coronacrisis. Tevens zijn meerdere lidstaten, waaronder Nederland, positief over
de aandacht voor een integrale en wijkgerichte aanpak, waarbij ook zaken als circulaire
economie en klimaatadaptatie worden meegenomen. In afwachting van de Commissievoorstellen
voor wijzigingen van EU-regelgeving hebben meerdere lidstaten aangegeven dat wijzigingen
complementair dienen te zijn aan bestaande ambitieuze nationale maatregelen en deze
niet dienen te worden doorkruist. Ook is er een oproep gedaan door verschillende lidstaten
om ruimte te houden voor regionale en nationale flexibiliteit bij het behalen van
de doelstellingen.

Beleidsdebat: Energiesysteemintegratie

De Raad zal waarschijnlijk een beleidsdebat houden over energiesysteemintegratie.
De Europese Commissie heeft in juli vorig jaar de Europese strategie voor een geïntegreerd
energiesysteem gepresenteerd, waarin werd vooruitgelopen op de aangekondigde wetgevende
voorstellen voor 2021. De strategie schetst het toekomstige energiesysteem dat nodig
is om klimaatneutraliteit in 2050 in de EU tegen de laagste kosten te kunnen realiseren.
Uw Kamer heeft hierover op 14 september 2020 een BNC-fiche ontvangen (Kamerstuk 22 112, nr. 2918). Vermoedelijk zal het beleidsdebat vooral gaan over lokale energieproductie, energiegemeenschappen
en huishoudens die zelf een deel van hun energiebehoefte opwekken («prosumenten»).
De onderdelen van de energiesysteemintegratiestrategie die hierop betrekking hebben,
sluiten aan bij het pakket van schone energie (Clean Energy Package), het wetgevingspakket uit 2018 en 2019 gericht op onder meer aanpassingen in de
elektriciteitsmarkt.1 Later dit jaar zullen aanpassingen aan de gasmarkt worden voorgesteld door de Commissie
in het gasdecarbonisatiepakket. De publicatie van het voorstel voor certificering
van hernieuwbare en CO2-arme brandstoffen onder de herziening van de hernieuwbare energierichtlijn (RED)
staat gepland voor juni dit jaar.

Inzet Nederland

Het kabinet is positief over de strategie voor een geïntegreerd energiesysteem, aangezien
deze grotendeels aansluit op de Nederlandse beleidslijnen wat betreft systeemintegratie
zoals deze aan uw Kamer zijn gemeld in de Rijksvisie marktontwikkeling energietransitie
(Kamerstukken 32 813 en 31 239, nr. 536) en het Klimaatakkoord (Kamerstuk 32 813, nr. 342). Een viertal algemene aandachtspunten die zullen worden gehanteerd bij de beoordeling
van de wetgevende voorstellen die in 2021 op het gebied van energiesysteemintegratie
worden gepubliceerd zijn benoemd in het BNC-fiche, namelijk 1) dat het »energie-efficiëntie
eerst»-principe niet ten koste gaat van een kostenefficiënte route richting klimaatneutraliteit
in 2050; 2) dat leveringszekerheid van gas en waterstof wordt gewaarborgd; 3) dat
betaalbaarheid en regeldruk worden meegewogen in aanvullende wetgeving en; 4) dat
de Commissie de noodzaak van flexibiliteit in regelgeving bij marktontwikkeling erkent.
Het kabinet is positief over de aansluiting van de voorstellen in de strategie voor
energiesysteemintegratie bij het Clean Energy Package en voor meer actieve participatie van consumenten. Dit is in lijn met de Nederlandse
wetgeving zoals het kabinet die voorbereidt in de Energiewet. In het huidige Nederlandse
stelsel hebben marktdeelnemers al zoveel mogelijk in gelijke mate toegang tot de elektriciteits-
en gasmarkt waardoor het consumenten gemakkelijk gemaakt wordt om aan deze markten
deel te nemen. Van belang is wel dat bij de voorstellen voor het gasdecarbonisatiepakket
later dit jaar ook wordt gekeken naar de betrouwbaarheid van het energiesysteem in
geval van decentrale productie van met name hernieuwbaar en gedecarboniseerd gas.
In de discussie tijdens de informele Energieraad zal Nederland deze punten naar voren
brengen.

Indicatie krachtenveld

Energiesysteemintegratie en de strategie van de Commissie worden over het algemeen
door de lidstaten verwelkomd. Er is onder de lidstaten een algemene consensus dat
elektrificatie een belangrijke rol gaat spelen, met name voor transport en warmte,
voor de route richting klimaatneutraliteit in 2050. Er zijn wel enkele discussiepunten.
Zo wordt het «energie-efficiëntie eerst»-principe gesteund door een aantal lidstaten,
maar Nederland en een aantal andere lidstaten vinden dat CO2-reductie het uitgangspunt moet zijn en dat energiebesparing alleen prioriteit moet
krijgen als dit de meest kosteneffectieve optie is voor CO2-reductie vanuit systeemperspectief. Wat betreft de actieve rol van consumenten wijst
een aantal lidstaten erop dat het Clean Energy Package voor de onderdelen van de elektriciteitsmarkt eerst volledig moet worden geïmplementeerd.

Vanuit het Europees Parlement is de strategie ook verwelkomd. Het Europees Parlement
is positief over een energiesysteem met een actieve rol van consumenten. Daarbij worden
lidstaten ook opgeroepen om de rechten van consumenten te waarborgen om eigen energie
te produceren, consumeren en op te slaan als individu of als gemeenschap. Het Parlement
wijst bovendien op de noodzaak van flexibiliteit aan de vraagzijde van het energiesysteem.

Diversenpunt: Update samenwerking Pentalaterale Energie Forum rondom waterstof

Binnen het Pentalaterale Energie Forum (het Penta-Forum) werkt Nederland samen met Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk, Luxemburg,
België en Zwitserland aan vraagstukken rondom de energiemarkt. Tijdens de bijeenkomst
van de ministers van het Penta-Forum van 1 februari 2021 is besloten om binnen dit
forum structureel meer aandacht te geven aan waterstof, onder meer na een gezamenlijke
politieke verklaring over Waterstof onder het Nederlandse voorzitterschap van 2020.

Tijdens de informele videoconferentie van energieministers zal het Belgische voorzitterschap
van het Penta-Forum een update geven van de samenwerking op het gebied van waterstof
tot nu toe. Op dit moment bereiden de Penta-landen samen een bijdrage voor een gezamenlijke
positie ten aanzien van het Gas Decarbonisatiepakket van de Europese Commissie. Presentatie
door de Europese Commissie van dit pakket is voorzien voor eind 2021. Het pakket zal
vermoedelijk een herziening van de regels voor de interne markt voor aardgas bevatten
en nieuwe regels voor de interne markt voor waterstof en biogas.