Brief regering : Stand van zaken van het Omschakelprogramma

Nr. 129
BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 26 januari 2021

Conform de toezegging uit de brief aan uw Kamer (Kamerstuk 35 334, nr. 126) informeer ik u over de stand van zaken van het Omschakelprogramma. Met het Omschakelprogramma
beoog ik agrarische ondernemers te stimuleren en te ondersteunen om versneld om te
schakelen naar stikstofarme(re) en meer duurzame agrarische bedrijfsvoering. Hiermee
wordt integraal een bijdrage geleverd aan én het stikstofprobleem én de overige transities
waarvoor de land- en tuinbouwsector zich gesteld ziet. Met de daadwerkelijke omschakeling
van deze bedrijven, ondersteund door het Omschakelprogramma, wil ik laten zien dat
er een reëel perspectief is voor land- en tuinbouwbedrijven die daarin forse stappen
zetten en daarmee bijdragen aan maatschappelijke doelen.

In mijn brief van 18 november 2020 (Kamerstuk 35 334, nr. 126) heb ik aangekondigd dat het Omschakelprogramma uit vier onderdelen zal bestaan,
in deze brief zal ik met name het onderdeel Investeringsfonds nader toelichten.

Investeringsfonds

Het Investeringsfonds is de kern van het Omschakelprogramma, waarbij de financiering
van de investeringen die worden gedaan ten behoeve van de omschakeling van agrarische
bedrijven centraal staat. Uit het Investeringsfonds zullen op basis van goedgekeurde
bedrijfsplannen achtergestelde leningen (risicodragend kapitaal) worden verstrekt
aan agrarische ondernemers die willen investeren in de omschakeling naar een meer
extensieve en/of meer circulaire bedrijfsvoering. Hierbij kunt u denken aan (maar
niet uitsluitend) systeemveranderingen naar kringlooplandbouw, biologische landbouw,
natuur/landschapsinclusieve landbouw en agroforestry.

Het Nationaal Groenfonds zal starten met een eerste pilot van het Investeringsfonds
van € 10 mln. Met deze eerste landsbrede pilot wil ik ervaring opdoen met toetsingscriteria
en het sturen op doelen. Ook wil ik toetsen of het fonds aan de verwachtingen voldoet
en de gewenste omschakeling op gang brengt, alvorens een definitief investeringsfonds
in te richten. De pilot van het Investeringsfonds wordt naar verwachting later dit
voorjaar opengesteld.

Zoals in de genoemde Kamerbrief beschreven zal het Investeringsfonds integraal moeten
bijdragen aan:

– stikstofemissiereductie door de agrarische sector,

én aan het realiseren van meerdere doelstellingen ten aanzien van

– reductie van emissies naar bodem, water en lucht (incl. broeikasemissie),

– vergroting van de biodiversiteit,

– verbeteren van de bodemkwaliteit,

– hergebruik van grondstoffen uit reststromen,

– vermindering van externe inputs,

– dierenwelzijn.

Een ondernemer die gebruik wil maken van de pilot van het Investeringsfonds zal een
plan moeten indienen bij het Nationaal Groenfonds waarin hij toelicht hoe hij zijn/haar
bedrijf wil omschakelen. Het gaat daarbij om een omschakeling die integraal is, dus
samenhangend bijdraagt aan meerdere doelen, zonder negatieve gevolgen voor de andere
doelen.

Het ingediende plan van een ondernemer of samenwerkingsverband zal getoetst worden
op een nog nader vast te stellen aantal van de hierboven genoemde doelen waaronder
in elk geval stikstofreductie, afhankelijk van het bedrijfstype en de uitgangssituatie
van de ondernemer (een akkerbouwer kan bijvoorbeeld niet bijdragen aan dierenwelzijn).
De invulling en beoordeling van deze bedrijfsplannen is dan ook maatwerk. Beoordeling
op basis van doelen in plaats van maatregelen biedt deze mogelijkheid voor maatwerk.
Uitgangspunt daarbij is dat het bedrijfsplan inzicht biedt in een integrale verandering
van de bedrijfsvoering als drager voor stikstofreductie, natuurverbetering en het
sluiten van kringlopen. Het Investeringsfonds ondersteunt de investeringen die nodig
zijn voor het realiseren van dit integrale bedrijfsplan. Dat betekent dat een ondernemer
die bijvoorbeeld enkel een stal renoveert en daarvoor middelen aanvraagt uit het Investeringsfonds
niet in aanmerking zal komen. De ondernemer kan hiervoor een beroep doen op reeds
ingestelde regelingen binnen het pakket van bronmaatregelen.

Een commissie van deskundigen zal beoordelen of de plannen realistisch en substantieel
zullen bijdragen aan de gestelde doelen. Over de voorwaarden en aanmeldingsprocedures
van de pilot van het Investeringsfonds zal ik u later dit voorjaar nader informeren.

Overige regelingen omschakelprogramma

De overige regelingen onder het omschakelprogramma (Subsidieregeling Bedrijfsplan
voor Omschakeling, Subsidieregeling demonstratiebedrijven, Werkkapitaalregeling) worden
op dit moment conform de brief van 18 november 2020 nader uitgewerkt.

De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten