Brief regering : Nadere beleidsreactie inzake het onderzoek “Dadermonitor seksueel geweld tegen kinderen” van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld

Nr. 173
BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 11 juni 2019

In het AO Kinderporno en Kindermisbruik van 20 februari 2019 (Kamerstuk 31 015, nr. 165) heb ik het belang van het onderzoek van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en
Seksueel Geweld tegen Kinderen (NRMSGK) «Dadermonitor seksueel geweld tegen kinderen»1 kort belicht en is mijn beleidsreactie besproken. In dat overleg en het daaropvolgende
VAO van 13 maart jl. (Handelingen II 2018/19, nr. 62, item 11) heb ik de toezegging gedaan uw Kamer een nadere reactie te geven op aanbeveling
1 uit de Dadermonitor. Over deze aanbeveling heb ik overleg gevoerd met de NRMSGK.
Ook heb ik nogmaals overleg gevoerd met de politie en het Openbaar Ministerie (OM)
en onderstaand treft u mijn nadere beleidsreactie aan.

De NRMSGK heeft in de Dadermonitor aanbeveling 1 als volgt geformuleerd:

1. Onderzoek intensivering digitale opsporing: de Nationaal Rapporteur beveelt de
Minister van Justitie en Veiligheid aan te onderzoeken wat er nodig is voor intensivering
van digitale opsporing in zaken van seksueel geweld tegen kinderen en te voorzien
in de randvoorwaarden om dit te bewerkstelligen.

De NRMSGK geeft in de Dadermonitor aan dat in zaken van seksueel geweld tegen kinderen
in 40% van de zaken sprake is van een technisch sepot en dat daarbij vaak het ontbreken
van (voldoende) bewijs een belangrijke rol speelt. In toenemende mate zou volgens
de NRMSGK (steun)bewijs uit digitale gegevensdragers benut kunnen gaan worden. De
NRMSGK beveelt derhalve aan om bij traditionele zedendelicten vaker te overwegen digitale
gegevensdragers te onderzoeken, ook als er daarvoor niet direct aanleiding is. Hierdoor
kan een bewustere afweging worden gemaakt om al dan niet digitale opsporing in te
zetten. Ook het digitaal bewustzijn bij agenten moet omhoog, volgens de NRMSGK. Ter
bevordering van het digitaal bewustzijn zou een en ander expliciet in de werkinstructies
van de politie moeten zijn opgenomen. Tevens wordt gesignaleerd dat zedenteams wisselend
meer of minder gebruik maken van de mogelijkheden om digitale gegevensdragers te onderzoeken.

Ik ben het eens met het belang – zoals de NRMSGK terecht aangeeft – om waar er mogelijk
aanleiding is om digitale gegevensdragers (verder) te onderzoeken, dat ook te doen.
In de beleidsreactie op de Dadermonitor2 heb ik daarom aangegeven het beeld te herkennen dat daders gebruik kunnen maken van
digitale hulpmiddelen om het slachtoffer bijvoorbeeld in te palmen of om het seksueel
misbruik vast te leggen. Om hier in de opsporingspraktijk goede invulling aan te kunnen
geven, is het van belang dat de politie beschikt over voldoende deskundigheid om dit
bewijsmateriaal te vergaren conform de daartoe bestaande wettelijke mogelijkheden.
Bij de zedeneenheden is er daarom in principe, net als bij de medewerkers van de teams
kinderporno en kindersekstoerisme, voortdurend aandacht voor het vergroten van het
digitaal bewustzijn. Dit gebeurt standaard onder meer bij diverse trainingen en opleidingen.
De politie stelt standaard na een aangifte van een zedendelict een plan van aanpak
op dat de basis is voor het opsporingsonderzoek onder leiding van het OM. Ook in het
plan van aanpak wordt de digitale invalshoek bij de opsporing geborgd.

Een zedenrechercheur dient altijd op basis van de melding in te schatten welke eerste
stappen noodzakelijk zijn voor het tactisch onderzoek, zoals het veilig stellen en
het in beslagnemen van digitale sporen of goederen. Ook later in het proces maakt
een zedenrechercheur – in afstemming met het OM – voortdurend de afweging of verdere
digitale opsporing noodzakelijk is, bijvoorbeeld omdat een verdachte wordt aangehouden.
Dit soort voorzienbare handelingen wordt vastgelegd in het plan van aanpak. In het
plan van aanpak wordt daarnaast aandacht besteed of het delict bijvoorbeeld (gedeeltelijk)
is gepleegd met gebruik van een digitale gegevensdrager en of hier reeds onderzoek
naar gedaan is. De officier van justitie past – waar nodig – het plan aan en ziet
toe op de uitvoering ervan. Digitale opsporing is daarmee standaard onderdeel van
de vaste en landelijke werkwijze van politie3 en het OM. Het is daarom niet nodig dit nogmaals op te nemen in aanwijzingen en instructies.
Het is immers geborgd in de huidige relevante documenten en nader uitgewerkt in de
formats voor een plan van aanpak.

Samenvattend; zoals in mijn eerdere beleidsreactie aangegeven, onderken ik de toenemende
druk op de opsporing, onder meer door het gestegen aantal meldingen. Mede daarom is
de Kamer op 15 juni 2018 geïnformeerd over de wijze waarop ik de extra beschikbare
middelen uit het regeerakkoord wil inzetten.4 Daarnaast wordt er substantieel geïnvesteerd in het versterken van de aanpak van
cybercrime en internationale samenwerking door het hiertoe aanstellen van 111 fte
bij de landelijke eenheid – waarvan 46 fte voor cybercrime – en 60 fte agenten met
specifieke digitale expertise ten behoeve van de regionale eenheden. De realiteit
is dat de gevraagde expertise van rechercheurs schaars is en er dienen keuzes gemaakt
te worden door de politie en OM waar de beschikbare capaciteit wordt ingezet.

Tegelijkertijd is er de reeds bestaande inzet om digitale mogelijkheden te betrekken
bij de opsporing van seksueel misbruik van kinderen. Op dit moment tekent zich al
resultaat af als gevolg van die inspanningen, zoals in de opbouw van capaciteit en
toenemende kennis en vaardigheden op dit punt in de opsporing. Ook is er in de beleidsaanwijzingen
voor de opsporing reeds aandacht voor dit belangrijke aspect.

Ik ben er van overtuigd dat het OM bij zowel offline als ook online seksueel misbruik
de aansturing van opsporingsonderzoeken weloverwogen uitvoert. In afstemming met het
OM zijn door de politie, in lijn met het bepaalde in de Aanwijzing Zeden, werkinstructies
opgesteld waarin onder meer is opgenomen welke spoedonderzoekshandelingen worden uitgevoerd
in alle zaken.

De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus