Brief regering : Toezeggingen tijdens het Algemeen Overleg schenk- en erfbelasting van 25 september 2018

Nr. 443
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 29 november 2018

Tijdens het Algemeen overleg over de schenk- en erfbelasting op 25 september jl. (Kamerstuk
31 066, nr. 437) heb ik toegezegd u over een aantal zaken met betrekking tot de schenk- en erfbelasting
te informeren. In deze brief ga ik eerst in op de werkvoorraden schenk- en erfbelasting
en vervolgens op het wat bredere palet aan toezeggingen. Voor de meest actuele raming
van de inkomsten van de schenk- en erfbelasting en een toelichting daarop, verwijs
ik u naar de Najaarsnota (Kamerstuk 35 095, nr. 1).

1. Stand van zaken inlopen werkvoorraden schenk- en erfbelasting

A. Erfbelasting

De Belastingdienst begon het jaar 2018 met een voorraad van 20.400 aangiften erfbelasting
en begin juli was de voorraad erfbelasting opgelopen tot 21.200. Zoals u weet, heb
ik daarna maatregelen genomen zoals de inzet van een zomertaskforce. In 2018 zijn
tot en met 9 november 42.400 aangiften ingestroomd en 53.200 aangiften behandeld.
De voorraad is inmiddels teruggebracht naar 9.600 op 9 november. Van deze voorraad
kunnen ongeveer 3.000 aangiften vanwege inconsistenties in de aangiften nog niet in
behandeling worden genomen. Hiervoor wordt eind november een systeemaanpassing doorgevoerd,
waarmee naar verwachting ongeveer de helft van deze uitgevallen voorraad nog dit jaar
in behandeling kan worden genomen. Ik verwacht u hierover tijdens het debat begin
december meer te kunnen melden.

Rekening houdend met deze cijfers en de verwachte nieuwe instroom verwacht ik dat
eind december ongeveer 4.500 aangiften in behandeling en ongeveer 2.000 aangiften
nog niet behandelbaar zijn. Zodra deze aangiften behandelbaar zijn, heeft de Belastingdienst
voldoende capaciteit beschikbaar om deze aangiften alsnog te behandelen. De voorraad
bedraagt dus naar verwachting eind december circa 6.500. De gangbare voorraad aan
het einde van het jaar bedraagt ongeveer 5.000.

B. Schenkbelasting

De Belastingdienst begon het jaar 2018 met een voorraad te digitaliseren aangiften
schenkbelasting van 12.000 aangiften en begin juli was de voorraad opgelopen tot 25.000.
In 2018 zijn tot 9 november 49.600 aangiften ingestroomd en 59.300 aangiften schenkbelasting
gedigitaliseerd. Met deze inspanning is de voorraad teruggebracht naar 2.300 op 9 november.
Rond de jaarwisseling is de voorraad te digitaliseren aangiften naar verwachting weer
op het gangbare niveau van circa 1.000. Zoals ik eerder aan uw Kamer heb gemeld worden
voor de schenkbelasting voorlopige aanslagen opgelegd. Volgens planning zal in 2019
gestart worden met het opleggen van definitieve aanslagen voor het belastingjaar 2017.

2. Toezeggingen AO

Op 25 september jl. heb ik in het Algemeen overleg over de schenk- en erfbelasting
een aantal toezeggingen gedaan. Graag neem ik u mee in de stand van zaken.

A. Knelgevallenregeling

Burgers die ernstige hinder ondervinden van de vertraging bij de erfbelasting kunnen
de Belastingdienst verzoeken om de aangifte erfbelasting of het verzoek om een voorlopige
aanslag met voorrang te behandelen (knelgevallenregeling). In totaal zijn er tot en
met 9 november 1.900 meldingen binnengekomen en geregistreerd. Daarvan zijn nog ruim
200 verzoeken in behandeling. De overige verzoeken zijn afgedaan. De verwachting is
dat de openstaande verzoeken binnen een tijdsbestek van twee maanden ook zijn afgedaan.

B. Verbetering van het proces van uitnodiging tot het doen van aangifte

Tijdens het AO heeft uw Kamer de zorg geuit dat nabestaanden onterecht een brief ontvangen
waaruit kan worden opgemaakt dat er geen aangifte erfbelasting hoeft te worden gedaan.
Ik heb daarom overwogen om alle nabestaanden een uitnodiging te sturen tot het doen
van aangifte erfbelasting. Per jaar overlijden rond de 150.000 burgers. Op dit moment
zijn nabestaanden in ongeveer 50.000 gevallen op jaarbasis erfbelasting verschuldigd.
Voor een groot deel van deze groep is een uitnodiging tot het doen van aangifte overbodig.
Het gevolg is dat het voor deze burgers leidt tot onnodige administratieve lasten,
onnodige uitvoeringskosten vanwege de vele nihilaangiften, extra telefoon- en balieverkeer
en onbegrip. Daarom heb ik besloten deze stap niet te zetten.

Om toch tegemoet te komen aan de zorgen van uw Kamer heeft de Belastingdienst onderzoek
gedaan naar het proces om belastingplichtigen uit te nodigen tot het doen van aangifte.
Daaruit is gebleken dat het proces op een aantal punten versterkt kan worden. De Belastingdienst
neemt daarom een aantal maatregelen om het uitnodigingenproces te verbeteren. Het
uitnodigingenproces wordt aangescherpt. Zo zal de werkinstructie voor medewerkers
worden aangevuld om in gevallen waar onmiskenbaar sprake is van een groot vermogen,
altijd een uitnodiging tot het doen van aangifte te versturen. Dat is bijvoorbeeld
het geval wanneer de overledene bij leven onder de fiscale behandeling van het team
Zeer vermogende personen (ZVP) viel. Verder wordt de communicatie met de burger verduidelijkt.
Het is essentieel dat de brief die naar de betreffende nabestaanden wordt gestuurd
duidelijk maakt dat zij zelf verantwoordelijk blijven voor het doen van aangifte als
dat nodig is. Daarom is het noodzakelijk dat de formulering van de brieven die nabestaanden
ontvangen duidelijk is. De brief zal worden aangepast, zodat deze verantwoordelijkheid
er nog duidelijker uit blijkt.

Ook zet de Belastingdienst steekproeven in om de kwaliteit van de aangiftebehandeling
in de gaten te houden.

C. Kwaliteit

Beheersmaatregelen voor verbetering stuurinformatie

Een van de problemen bij het beheersbaar houden van de voorraden is het niet op orde
zijn van management- en stuurinformatie.1 Daarom heeft de Belastingdienst een aantal beheersmaatregelen getroffen waardoor
beter kan worden gestuurd op productie. Om in control te komen op het proces zijn
een aantal tijdelijke maatregelen getroffen. Er wordt wekelijks gerapporteerd over
de voortgang en deze rapportage wordt op topmanagementniveau (twee)wekelijks besproken.
Maandelijks ontvang ik een voortgangsnotitie met de stand van zaken.

Deze maatregelen zijn vooral bedoeld om de situatie nu op orde te brengen. Voor een
structureel betere informatievoorziening voor de erf- en schenkbelasting is een programma
gestart. Het programmaplan is eind 2018 gereed. Hierbij ligt de focus op het structureel
in orde krijgen van de prognose, stuur- en verantwoordingsinformatie, het inrichten
van de daarbij behorende rapportagecyclus, en het integreren van het risicobeheer
in het bedrijfsvoeringproces.

Uitkomst steekproefsgewijze controle bij de schenk- & erfbelasting

Ik neem uw signalen over eventuele kwaliteitsproblemen serieus. Tijdens de inzet van
de zomertaskforce is een aanvullende kwaliteitsmeting ingevoerd via een steekproef.
In het AO hebben we daar uitgebreid over gesproken.2 Deze steekproef is uitgevoerd door ervaren medewerkers van de erf- en schenkbelasting.
Deze steekproef is statistisch valide. De resultaten van de controles geven voldoende
vertrouwen in een kwalitatief juiste behandeling. Ik continueer deze werkwijze.

Daarnaast wordt voor de schenk- en erfbelasting onderzoek gedaan naar aanvullende
methoden van kwaliteitsmeting. Erfbelasting zal als eerste «klein middel» participeren
in de landelijke FIX-onderzoeken (Fiscale Kwaliteits Index). De FIX meet de kwaliteit
van de aangiftebehandeling, de administratieve controles, de invordering, het controleproces
en de heffing en bezwaarbehandeling.

Ook heeft de Belastingdienst een analyse uitgevoerd op het aantal klachten en het
telefonieaanbod. De zomertaskforce heeft niet geleid tot een significante toename
van het telefonieaanbod en het aantal klachten.

Tijdens het AO van 25 september heb ik u kort bijgepraat over de bezwaren. Ik gaf
toen aan dat er bij erf- en schenkbelasting onder de Awb-norm gescoord wordt en heb
toegezegd uw Kamer over de aantallen bezwaren en de afdoening daarvan te informeren.
Ik had u graag meer in detail meegenomen in de afdoening van bezwaren schenk- en erfbelasting.
Op dit moment is hierover nog geen gevalideerde informatie beschikbaar. Aan deze validatie
wordt gewerkt.

D. Samenwerking met het notariaat

Ik hecht veel waarde aan goed en doorlopend contact tussen de Belastingdienst en het
notariaat, ook voor zaken die voor verbetering vatbaar zijn. Om die reden vinden op
regelmatige basis en op verschillende niveaus overleggen van de Belastingdienst met
de KNB plaats. Die overleggen bieden het notariaat ook de mogelijkheid specifieke
casuïstiek in te brengen.

De notarissen hebben tijdens overleg aangegeven dat zij de correspondentie via hen
willen laten verlopen, in plaats van via de erfgenaam. Sommige correspondentie verloopt
al direct tussen de Belastingdienst en de gemachtigde notaris maar voor bijvoorbeeld
verminderingsbeschikkingen is dit nog niet het geval. Om de verminderingsbeschikkingen
naar het door de notaris opgegeven domicilieadres te kunnen sturen, is een software
aanpassing vereist, die is voorzien per 1 februari 2019. Dit betekent dat per 1 februari
2019 ook de verminderingsbeschikking direct naar de gemachtigde notaris wordt verzonden.

Een ander onderwerp van overleg met de KNB betreft de digitale aanlevering van testamenten
van overleden testateurs door notarissen aan de Belastingdienst. Deze testamenten
zijn belangrijk voor het uitnodigingsproces en het vaststellen van aanslagen. Nog
niet alle notarissen doen dat tijdig genoeg, mede vanwege onwennigheid met het nieuwe
daartoe speciaal ontworpen portaal. Indien de testamenten niet tijdig bij de Belastingdienst
worden aangeleverd, heeft dit negatief effect op de aanslagbehandeling omdat essentiële
informatie wordt gemist. De KNB heeft inmiddels actie ondernomen en deze actie heeft
zijn vruchten afgeworpen. Het aantal door de Belastingdienst ontvangen testamenten
is toegenomen. De komende tijd zal echter de achterstand geheel ingelopen moeten worden.
De KNB heeft toegezegd hier notarissen op aan te spreken.

Tot slot

De Belastingdienst heeft het afgelopen jaar veel stappen gezet om het proces van de
schenk- en erfbelasting weer op orde te brengen en de ICT-systemen werkend te maken.
Dit werpt zijn vruchten af, maar aandacht blijft ook de komende periode nog geboden.
In 2019 is daarom ook nog een aantal vervolgstappen nodig waaronder de verdere ontwikkeling
van de ICT-systemen. Dit heeft mijn voortdurende aandacht. Mocht daar aanleiding voor
zijn, dan zal ik uw Kamer aanvullend informeren.

De Staatssecretaris van Financiën,
M. Snel