Amendement : Amendement van de leden Straatman en Tijmstra over een algemene beslisregel voor inzage in adoptiedossiers bij het NA

Nr. 8
AMENDEMENT VAN DE LEDEN STRAATMAN EN TIJMSTRA

Ontvangen 10 september 2026

De ondergetekenden stellen het volgende amendement voor:

In artikel II, eerste lid, onderdelen a en b, wordt in de voorgestelde artikelen I
na de voorgestelde onderdelen D telkens een onderdeel ingevoegd, luidende:

Da

Aan artikel 8.4 worden drie leden toegevoegd, luidende:

5. Indien een geadopteerde verzoekt om informatie in andere vorm uit documenten met
betrekking tot diens adoptie die voor blijvende bewaring bij het Nationaal Archief
berusten, laat de rijksarchivaris, voor zover het verzoek betrekking heeft op informatie
waaruit de herkomst en afstamming van bloedverwanten van de geadopteerde tot en met
de tweede graad blijkt, het belang van de geadopteerde in beginsel zwaarder wegen
dan het belang van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van een ander, behoudens
voor zover de persoonlijke levenssfeer van de ander hierdoor onevenredig zou worden
geschaad.

6. Een geadopteerde van twaalf jaar of ouder kan zelfstandig een verzoek om informatie
uit andere vorm doen als bedoeld in het vijfde lid.

7. Het vijfde lid is van overeenkomstige toepassing op een afstammeling van een geadopteerde
die verzoekt om informatie met betrekking tot de adoptie van diens ouder of grootouder.

Toelichting

Met dit amendement wordt binnen de Archiefwet 2026 voorzien in een algemene beslisregel
voor de belangenafweging door de archivaris ten aanzien van de verstrekking van informatie
(persoonsgegevens van derden) aan een geadopteerde en/of diens nakomelingen uit afstands-
en/of adoptiedossiers die bij het Nationaal Archief berusten.

Op 2 juli 2026 heeft het kabinet excuses aangeboden aan vrouwen die tussen 1956 en
1984 gedwongen werden om hun pasgeboren baby's af te staan. Nog altijd zijn afstandsmoeders
op zoek naar hun kinderen, en zijn kinderen op zoek naar hun moeder. Informatie uit
de afstand- en adoptiedossiers die bewaard worden in o.a. het Nationaal Archief kan
voor hen doorslaggevend blijken in de zoektocht naar elkaar en het ontdekken van de
eigen ontstaans- en/of familiegeschiedenis. Dat dergelijke informatie over de eigen
ontstaansgeschiedenis van groot belang is, volgt onder meer uit het Europees Verdrag
voor de Rechten van de Mens en het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het
Kind. De Tweede Kamer heeft reeds uitgesproken volledige toegang tot dossiers te willen
bewerkstelligen
1, toch zijn echt grote doordraken tot op heden uitgebleven.

Binnen bestaande wet- en regelgeving lopen geadopteerden tegen beperkingen en drempels
aan bij de inzage van de dossiers aan. In het Pels Rijcken-advies van februari 2025
wordt ingegaan op de bestaande wet- en regelgeving en worden mogelijkheden geschetst
om belemmeringen weg te nemen en inzage mogelijk te maken
2. Het kabinet beoogt het advies uit te voeren in de voorgenomen Wet afbouw interlandelijke
adoptie en vereenvoudiging identiteitsherstel. Met dit amendement wordt één van de
in het advies genoemde mogelijkheden versneld ingevoerd. Ten aanzien van de inzage
in de bijzondere of strafrechtelijke persoonsgegevens van derden in afstands- en adoptiedossiers
die bij het Nationaal Archief berusten, adviseert de landsadvocaat in genoemd advies
namelijk het volgende:

«7.20 De wetgever zou de mogelijkheid tot het bieden van inzage in de archiefbescheiden
kunnen verruimen door een specifieke wettelijke grondslag te creëren voor het raadplegen
van bijzondere en/of strafrechtelijke persoonsgegevens in afstands- en/of adoptiedossiers
door geadopteerden en hun nakomelingen. Ook bij aanwezigheid van een dergelijke grondslag
zal, gezien de rechtspraak van het EHRM en de HR74, evenwel een belangenafweging verricht moeten worden.»»

Aangezien inmiddels velen van de afstandsmoeders die gedwongen waren hun pasgeboren
baby’s af te staan op leeftijd zijn, zijn de indieners van mening dat het gewenst
is om binnen de Archiefwet 2026 voorzien in een algemene beslisregel voor de belangenafweging
door de archivaris ten aanzien van het verstrekken van informatie (persoonsgegevens
van derden) aan een geadopteerde en/of diens nakomelingen uit afstands- en/of adoptiedossiers
die bij het Nationaal Archief berusten. Hierbij zij aangemerkt dat, zoals uiteengezet
in het voorgenoemde Pels Rijcken-advies, evenwel een belangenafweging verricht zal
moeten worden, waarbij de wetgever middels dit amendement borgt dat het belang van
de geadopteerde in beginsel zwaarder weegt dan het belang van de bescherming van de
persoonlijke levenssfeer van de bloedverwant tot en met de tweede graad, met de waarborg
dat het niet tot het onevenredig schaden van de persoonlijke levenssfeer van diegene
dient te leiden.

Straatman Tijmstra