Wijziging Kieswet, eerste termijn Kamer

10 juni 2026, wetgeving - Minister Heerma (Binnenlandse Zaken) wil de regels voor hulp in het stemhokje wijzigen. De Kamer debatteert over de wetswijziging die daarvoor nodig is.

Kiezers met een lichamelijke beperking mogen al geholpen worden in het stemhokje. Maar Heerma wil dat iedereen die hulp nodig heeft om te stemmen, die kan krijgen van een stembureaulid. Het gaat bijvoorbeeld om mensen met een verstandelijke beperking, niet-aangeboren hersenletsel of dementie.

Gelijke behandeling

De wet bepaalt dat mensen met een fysieke beperking zelf iemand mogen aanwijzen om hen te helpen. Anderen mogen in het stemhokje alleen hulp krijgen van stembureauleden. Dit is een vorm van ongelijke behandeling, stelt Huizenga (D66) vast. Heeft de minister overwogen het anders te regelen?

Schilder (Groep Markuszower) wil de regels gelijktrekken door iedereen zelf te laten kiezen door wie ze zich willen laten helpen. Voor sommige mensen is het namelijk belangrijk dat het iemand is die ze kennen en vertrouwen, zoals een partner of mantelzorger.

Ook Clemminck (JA21) wil de regels voor iedereen gelijktrekken, maar dan de andere kant op. Hij wil dat mensen met een fysieke beperking, net als anderen, alleen nog maar geholpen mogen worden door stembureauleden. Dit maakt de regels volgens hem duidelijker en beschermt het stemgeheim en de stemvrijheid.

Stembureauleden

Moet de kiezer zelf het stembureaulid kunnen aanwijzen dat hulp gaat bieden? Van den Brink (CDA) wil die mogelijkheid schrappen. Hij vreest dat dit kan leiden tot stemdwang. Kiezers kunnen namelijk geïnstrueerd worden om steun te vragen van een specifiek stembureaulid. De voorzitter van het stembureau zou daarom een lid moeten aanwijzen.

Stembureauleden die kiezers helpen bij het uitbrengen van hun stem, moeten onafhankelijk zijn. Mohandis (PRO) wil daarom in de wet opnemen dat volksvertegenwoordigers en bestuurders geen lid mogen zijn van een stembureau.

Volmachten

In Nederland mag een kiezer per volmacht voor twee andere kiezers stemmen. Bikker (ChristenUnie) wijst erop dat de OVSE en GRECO hier kritisch over zijn, omdat het kan leiden tot beïnvloeding. De gemeenteraadsverkiezingen in Gorinchem hebben volgens haar ook laten zien dat ronselen van stemmen plaatsvindt. Daarom stelt ze voor om nog maar één volmachtstem per kiezer toe te staan.

We moeten niet gelijk de wet omgooien na een incident zoals in Gorinchem, zegt Meulenkamp (VVD). De volmacht is volgens hem juist voor mensen met een beperking een goede manier om hun stem uit te kunnen brengen. Deze optie is voor hen misschien wel belangrijker dan steun in het stemhokje.

Evaluatie

Het is belangrijk om snel te bezien hoe de wetswijziging in de praktijk uitpakt, vindt Flach (SGP). Hij oppert daarom om al na de eerstvolgende verkiezingen een evaluatie te plannen, en niet pas na vijf jaar.

Uitsluiting

Bosma (PVV) grijpt het debat aan om de "cultuur van uitsluiting" van politici rechts van de VVD aan de orde te stellen. Deze partijen vertegenwoordigen een derde van de kiezers, maar hebben geen burgemeesters of commissarissen van de Koning. En dat is in zijn ogen ondemocratisch. Ook omdat de stembureauleden die kiezers helpen in het stemhokje, onder de verantwoordelijkheid van de burgemeester vallen.

Het debat gaat op een later moment verder met de reactie van de minister op de eerste termijn van de woordvoerders.

Zie ook:

• Het overzicht van de laatste debatten in het kort
• De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
• Kijk debatten terug via Debat Direct