Wijziging Kieswet afgerond

1 juli 2026, wetgeving - De regels voor hulp in het stemhokje veranderen. De Kamer debatteert met minister Heerma (Binnenlandse Zaken) over de wijziging van de Kieswet die daarvoor nodig is.

Kiezers met een lichamelijke beperking mogen al geholpen worden in het stemhokje. Het wetsvoorstel zorgt ervoor dat iedereen die hulp nodig heeft om te stemmen, die kan krijgen van een stembureaulid. Het gaat bijvoorbeeld om laaggeletterden en mensen met een verstandelijke beperking, niet-aangeboren hersenletsel of dementie.

Onderscheid

Mensen met een fysieke beperking kunnen hulp krijgen van een persoon naar keuze. Kiezers met andere beperkingen mogen nu niet geholpen worden in het stemhokje. Na invoering van het wetsvoorstel mag een stembureaulid hen helpen. Dit verkleint de kloof tussen deze twee groepen, benadrukt Heerma.

Zou het niet beter zijn om helemaal geen onderscheid meer te maken? Dit is namelijk niet goed uitlegbaar, denkt Flach (SGP). Schilder (Groep Markuszower) wil dat iedereen zich kan laten helpen door een persoon naar keuze. Clemminck (JA21) wil juist dat voor iedereen gaat gelden dat alleen stembureauleden mogen assisteren bij het stemmen.

Het schrappen van het recht van mensen met een fysieke beperking om door een persoon naar keuze geholpen te worden, zou in strijd zijn met het VN-verdrag Handicap, zegt de minister. En hij wil niet dat iedereen het recht krijgt om zich te laten helpen door een persoon naar keuze: dat zou het stemgeheim en de stemvrijheid aantasten.

Verkiezingsproces

Mohandis (PRO) wil dat volksvertegenwoordigers en bestuurders geen stembureaulid meer kunnen zijn. Omdat stembureauleden kiezers gaan helpen, moeten ze namelijk onafhankelijk zijn.

We moeten het ronselen van stemmen moeilijker maken, vindt Bikker (ChristenUnie). Ze wil daarom dat kiezers nog maar één stem per volmacht mogen uitbrengen in plaats van twee, zoals nu. De minister begrijpt het idee, maar het heeft in zijn ogen weinig te maken met dit wetsvoorstel. Het kan daarom beter bij een ander wetsvoorstel worden betrokken.

Mag een stembureaulid actief hulp aanbieden als die denkt dat een kiezer die nodig heeft? Boelsma-Hoekstra (CDA) vraagt zich dat af. Het initiatief ligt bij de kiezer, zegt de minister. Maar wanneer niet duidelijk is of een kiezer hulp vraagt, mogen stembureauleden dit vragen.

Wel of geen steun

Het wetsvoorstel is een belangrijke stap vooruit, vindt Huizenga (D66). Maar Meulenkamp (VVD) heeft twijfels over de uitvoerbaarheid en weet nog niet of zijn fractie het gaat steunen. Waarom zou de oppositie het wel steunen als een coalitiepartij het al niet steunt, zegt Bosma (PVV).

De eerste termijn van de Kamer was op 10 juni. De stemmingen over het wetsvoorstel en de tijdens het debat ingediende moties zijn op 2 juli.

Zie ook:

• Het overzicht van de laatste debatten in het kort
• De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
• Kijk debatten terug via Debat Direct