Het ultimatum van de vakbeweging inzake de bezuinigingen op de sociale zekerheid

4 juni 2026, debat - Het kabinet wil bezuinigen op de sociale zekerheid. De vakbonden dreigen daarom met acties. De Kamer debatteert met premier Jetten en de ministers Vijlbrief (Sociale Zaken), Herbert (Economische Zaken) en Aartsen (Werk en Participatie).

Het kabinet wilde de AOW-leeftijd sneller laten stijgen, de uitkeringen voor arbeidsongeschikten verlagen en de uitkeringen voor werklozen verkorten. In totaal gaat het om een bezuiniging van ongeveer 6,5 miljard euro. De vakbonden zijn het daar niet mee eens. Zij hebben een ultimatum gesteld: geen bezuinigingen, anders komen er acties. Het kabinet heeft het AOW-plan ingetrokken. Hoe nu verder?

Bonden

Vermeer (BBB) begrijpt de vakbonden. Hij denkt dat de plannen van het kabinet vooral de middenklasse treffen: je kunt mensen niet gewoon wegbezuinigen. Maar Michon-Derkzen (VVD) waarschuwt dat toekomstige generaties de prijs betalen als er niets verandert. Ze vindt het jammer dat de vakbonden niet willen onderhandelen en roept hen op om weer met het kabinet te praten.

De vakbonden vertegenwoordigen de Nederlandse arbeider niet meer, aldus Schenk (FVD). Arbeiders zijn volgens hem niet links, maar juist vaker dan gemiddeld rechts.

Het kabinet wil ruimte bieden voor een gesprek, stelt de minister-president. Dat moeten gelijkwaardige onderhandelingen zijn. Vijlbrief gaat ervan uit dat de vakbonden en het kabinet er nog voor de zomer uit komen.

Bezuinigingen

Volgens Bikker (ChristenUnie) begon de coalitie niet met het oplossen van problemen, maar met het zoeken naar een bezuinigingsbedrag. Wil het kabinet nog steeds 6,5 miljard bezuinigen op de sociale zekerheid? Ook volgens Kamerlid Keijzer kijkt het kabinet vooral naar cijfers en modellen, niet naar de praktijk. Ze vindt dat het kabinet te weinig nadenkt over de gevolgen van maatregelen.

Het kabinet moet de arbeidsmarkt en sociale zekerheid aanpassen aan de huidige tijd, vindt Neijenhuis (D66). Maar eerst wil hij kijken wat mensen nodig hebben. De bezuinigingen wil hij voor nu "parkeren". Volgens Struijs (50PLUS) is het systeem dat er nu is wél betaalbaar. Hij wil dat het kabinet onderzoekt of het de bezuinigingen kan verdelen over meerdere ministeries.

Het kabinet vraagt geld van gewone mensen, maar niet van de allerrijksten, constateert Klaver (GroenLinks-PvdA). Hij pleit voor een eerlijke belasting op hoge winsten en grote vermogens. Ook Dijk (SP) vindt het "asociaal" dat mensen die hebben bijgedragen aan de sociale zekerheid nu worden geraakt. Hij vindt dat alle bezuinigingen moeten worden teruggedraaid.

De minister-president geeft toe dat het AOW-plan een "valse start" was. Ook de voorstellen over de uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid (WIA) en werkloosheid (WW) gaan voorlopig niet door.

Migratie

Volgens Wilders (PVV) gaan gewone Nederlanders betalen voor de gevolgen van immigratie. Hij denkt dat de verzorgingsstaat alleen betaalbaar blijft als de grenzen worden gesloten. Ook Markuszower (Groep Markuszower) ziet migratie als het probleem. Een land kan niet tegelijkertijd immigranten opnemen én verzorgingsstaat zijn, denkt hij. Hij wil dat nieuwkomers in Nederland vijftien jaar lang geen uitkering krijgen.

Juist dankzij immigratie hebben we een verzorgingsstaat, denkt Van Baarle (DENK). Als Nederlanders met een migratieachtergrond geen bijdrage zouden leveren aan de samenleving, zou de verzorgingsstaat volgens hem "morgen instorten".

Jetten zegt verschillende groepen in Nederland niet tegen elkaar te willen opzetten. Je kunt zorgen van mensen serieus nemen, zonder er een zwart-witverhaal van te maken, aldus de premier.

Te veel nieuwkomers, met name statushouders, komen niet snel genoeg aan het werk, stelt Aartsen vast. Het kabinet komt daarom met een programma om iedereen die in Nederland mag blijven en kansrijk is, vanaf dag één aan de slag te laten gaan met de Nederlandse taal en een bijdrage te laten leveren aan de Nederlandse samenleving door te werken.

Samenwerking

Volgens Dassen (Volt) kan een minderheidskabinet alleen werken als het samenwerkt met oppositiepartijen. Als voorbeeld geeft hij Denemarken, waar coalitie en oppositie vaak samen afspraken maken. Dat leidt tot minder onrust, denkt hij. JA21 staat in elk geval open voor gesprek, maakt Ceulemans (JA21) duidelijk. Wel vindt hij dat het terugdraaien van bezuinigingen niet mag leiden tot hogere lasten.

Flach (SGP) ziet dat de vakbonden veel invloed op het kabinet hebben. Toch moet niet de vakbond, maar de Tweede Kamer bepalen wat er gebeurt, vindt hij. 

De overheid en de politiek kunnen het niet alleen, vindt Van Ark (CDA). Ze pleit voor een "overlegeconomie", waarbij de polder elkaar vasthoudt. Herbert benadrukt het belang van een gezonde, groeiende economie, ook voor de verzorgingsstaat. Ze wil hierover in gesprek met de organisaties van werkgevers en werknemers.

De Kamer stemt op 9 juni over de tijdens het debat ingediende moties.

Zie ook:

• Het overzicht van de laatste debatten in het kort
• De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
• Kijk debatten terug via Debat Direct