Buitengewone Europese Raad Amerikaanse importheffingen
22 januari 2025, debat - Hoe moet de EU reageren op de dreiging van Amerikaanse importheffingen? De Kamer debatteert met minister Brekelmans (Defensie).
De Amerikaanse president Trump kondigde aan per 1 februari importheffingen op te leggen aan Europese landen, waaronder Nederland, die in Groenland hebben deelgenomen aan de verkenning voor een gezamenlijke militaire oefening in het Arctisch gebied. Ondertussen lijken de heffingen weer van de baan. Europese regeringsleiders komen bij elkaar om te bespreken hoe de EU met de situatie moet omgaan.
Wereldorde
De wereldorde zoals we die kenden, zegt Piri (GroenLinks-PvdA), bestaat niet meer. We kunnen als Europa volgens haar niet meer rekenen op de huidige wispelturige Amerikaanse regering: het vertrouwen in onze bondgenoot is permanent geschaad.
Er zijn breuken in de relatie tussen de VS en de EU ontstaan, stelt Ceder (ChristenUnie) vast. Als Europese landen mogen we volgens hem niet chantabel zijn. Bij het opleggen van handelstarieven zouden dan ook duidelijke tegenmaatregelen genomen moeten worden.
Diplomatie en internationaal recht leken leidend geworden, zegt Vermeer (BBB), maar de harde geopolitiek is nooit weggeweest. Als Europa en Nederland serieus genomen willen worden, zullen ze de juiste taal moeten spreken en duidelijke signalen moeten afgeven.
De wereld is fundamenteel aan het veranderen, zegt Erkens (VVD). Machtspolitiek en economische chantage worden openlijk ingezet om doelen te bereiken. Europa is ingehaald door de werkelijkheid en zal de koers moeten aanpassen.
Afhankelijkheid
We moeten af van onze afhankelijkheid van Amerikaanse tech-, defensie- en farmaceutische bedrijven, vindt Dobbe (SP). Nederland kan dat deels zelf doen, maar moet hierin ook samenwerken met andere EU-landen.
De grootste fout die we nu kunnen maken, is hopen dat de storm overwaait, zegt Klos (D66). De regering moet volgens hem pleiten voor een Europese verklaring van onafhankelijkheid en voor maatregelen om de Europese soevereiniteit beter te waarborgen.
Het signaal dat we als Europa aan de VS moeten geven, is dat we onze handelsrelaties gaan diversificeren, vindt Hoogeveen (JA21). Handelsakkoorden met Mercosur en met andere landen zijn daarbij belangrijk.
Soevereiniteit is geen onderhandelbaar bezit, zegt Van Dijk (SGP). Nederland en andere Europese landen moeten hun uitgaven aan defensie volgens hem verhogen. Hij pleit verder voor betrokkenheid van Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk bij de versterking van de Europese veiligheid.
Brekelmans begrijpt en steunt het streven naar een grotere onafhankelijkheid van Europa. Maar de realiteit is wel dat we de Amerikanen zeker op de korte en middellange termijn nodig hebben voor de bescherming van het NAVO-grondgebied.
Groenland
Het is goed dat Europa ferm en eensgezind heeft gereageerd op het dreigement van Trump om heffingen op te leggen, zegt Boswijk (CDA). Maar de dreiging is niet weg. We moeten een duidelijke streep in het zand zetten, benadrukt Struijs (50PLUS), en solidair blijven met Denemarken en Groenland.
Welke afspraken zijn er nu precies gemaakt over Groenland? Er is nog steeds veel onduidelijkheid, stelt Teunissen (PvdD) vast. Het is belangrijk dat er snel onderhandelingen komen over een deal, zegt De Roon (PVV), zodat spanningen worden weggenomen.
De bedoeling is om met de Amerikanen verder te spreken over de veiligheid in het Arctisch gebied, zegt Brekelmans, zodat maatregelen worden genomen om te voorkomen dat Rusland en China voet aan de grond krijgen. Wat de NAVO-inzet daarbij wordt en hoe dit juridisch wordt geregeld, zal daarbij moeten worden uitgewerkt.
De Kamer stemt aansluitend op het debat over de ingediende moties.
Zie ook:
- Het overzicht van de laatste debatten in het kort.
- De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
- Kijk debatten terug via Debat Direct.