Begroting Volksgezondheid, Welzijn en Sport afgerond
15 oktober 2026, begroting - De Kamer debatteert met minister Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) en minister Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) over de begroting van hun ministerie.
De bewindspersonen reageren op de inbreng die de woordvoerders. Ze staan onder andere stil bij chronisch en langdurig zieken, abortus, kraamzorg, preventie en zorgfraude.
Zonder gezondheid zijn we nergens, benadrukt Hermans, en onze gezondheid valt of staat met goede zorg. Zorg loopt als een rode draad door ons leven: zorg kan ons leven op zware momenten draaglijk maken en soms zelfs mogelijk maken, bijvoorbeeld door een ziekte te genezen. Om de zorg op niveau en betaalbaar te houden, moeten we geen beslissingen meer vooruitschuiven.
Chronisch en langdurig zieken
Bikker (ChristenUnie) maakt zich zorgen over het plan om de aftrek van extra zorgkosten te schrappen. Want dit treft met name chronisch zieken. Chronisch zieken en mensen met een beperking dreigen door het ijs te zakken, vreest Westerveld (PRO).
Het kabinet heeft goed voor ogen wat het schrappen van de aftrek kan betekenen voor chronisch zieken, benadrukt Hermans. Het werkt aan een vervangend voorstel voor als de regeling wordt afgeschaft en zal de Kamer hierover voor de behandeling van het Belastingplan informeren.
De zorg voor mensen met PAIS, zoals postcovid en Q-koorts, is onvoldoende op orde, meent Bushoff (PRO). Hij pleit voor een langjarig onderzoeksprogramma voor onder meer nieuwe behandelmethoden.
Abortus
Kops (PVV) noemt de pilot waarbij ook zwangerschappen tussen de 22ste en 24ste week zonder medische indicatie kunnen worden afgebroken. Maar baby's tussen de 22 en 24 weken kunnen ook levend ter wereld komen. Moeten we dan niet alles op alles zetten om het leven van dat kind te redden? De wetgever heeft decennia geleden besloten dat abortus uitsluitend is toegestaan bij een noodsituatie, zegt Van Meijeren (FVD). Volgens hem wordt de wet nu eigenlijk overtreden.
Een pas op de plaats is nodig, meent Van Dijk (SGP): laten we eerst de redenen voor late abortussen onderzoeken en bespreken of deze praktijk wenselijk is. Een fundamentele discussie over late abortussen is nodig, zegt Poortman (CDA), maar dan wel op basis van wetenschappelijke inzichten en waardigheid.
De pilot blijft binnen de bestaande abortuswetgeving en verruimt de criteria niet, antwoordt Hermans. Artsen beoordelen zorgvuldig of er sprake is van een noodsituatie en welke alternatieven er zijn. De wet bewaakt de balans tussen zelfbeschikking en bescherming van ongeboren leven. Wel gaat de minister een analyse uitvoeren om eventuele patronen in beeld te brengen in de verhalen en ervaringen van vrouwen.
Het kan wat Synhaeve (D66) betreft in ieder geval niet de bedoeling zijn dat ook de redenen voor een abortus worden geregistreerd.
Preventie, geneesmiddelen en leefstijl
Veel Nederlanders hebben verhoogde gezondheidsrisico's zonder dit te weten, zoals een hoge bloeddruk of een hoog cholesterol. Vervuurt (D66) bepleit een laagdrempelige gezondheidscheck.
Nederlandse patiënten wachten na Europese goedkeuring te lang op geneesmiddelen. Overheid en fabrikanten moeten zorgen voor kortere wachttijden, vindt Wiersma (BBB). Medicijnen die werken moeten met het oog op preventie zo snel mogelijk de markt op, betoogt Claassen (Groep Markuszower).
Van Brenk (50PLUS) ziet graag dat gordelroosvaccinatie ook beschikbaar komt voor mensen met een Wlz-indicatie. Die indicatie geeft recht op langdurige, intensieve zorg. De indicatie betekent niet meteen een verhoogd risico op gordelroos, antwoordt Hermans. Het beschikbare budget wordt ingezet voor leeftijdsgroepen waar de grootste gezondheidswinst kan worden behaald.
Drugsgebruik is aan het normaliseren, zegt Verkuijlen (VVD). Hoeveel zorgkosten worden er gemaakt als gevolg van druggebruik, wil hij weten. Hermans gaat proberen het antwoord op die vraag in 2026 nog met de Kamer te delen.
Kraamzorg en vrouwengezondheid
De toegang tot kraamzorg verschilt sterk per gemeente en wijk, blijkt uit onderzoek, zegt Vliegenthart (PRO). In sommige wijken ligt de kindersterfte twee keer zo hoog. Zij roept het kabinet op om gemeenten via het programma Kansrijke Start gerichter te stimuleren om kraamzorg beter bereikbaar te maken.
Zorgaanbieders en zorgverzekeraars maken afspraken over de toegang tot kraamzorg, reageert Hermans. Gemeenten moeten ook de ruimte blijven krijgen om de vorm van zorgondersteuning te laten aansluiten op de behoefte.
Vrouwen leven minder lang in goede gezondheid dan mannen. Wendel (VVD) wil dat onderzoeksgeld speciaal wordt ingezet voor gezondheidsproblemen van vrouwen. Bij alle nieuwe programma's van ZonMw, dat onderzoek op het gebied van zorg financiert, zal het kabinet aandacht vragen voor vrouwengezondheid, zegt Hermans toe.
Zorg aan huis en ouderenhuisvesting
Dobbe (SP) slaat alarm: er wordt bijna een half miljard euro bezuinigd op de huishoudelijke hulp en de wijkverpleging dreigt te verdwijnen. Voer geen eigen bijdrage in voor de wijkverpleging, luidt de oproep van Maeijer (PVV).
Het kabinet schaft huishoudelijke hulp niet af, benadrukt Sterk. Ondersteuning blijft beschikbaar, maar bij veel gebruikers kan worden afgevraagd of de overheid alles moet betalen of dat zij zelf kunnen bijdragen, benadrukt Hermans. Over de vormgeving en timing van maatregelen moeten nog keuzes worden gemaakt. Dat geldt ook voor een eigen bijdrage in de wijkverpleging.
Het aanbod van passende ouderenhuisvesting schiet tekort, zegt Kamerlid Keijzer. Ze vindt dat gemeenten ouderen niet uit hun vakantiewoning mogen zetten als zij geen andere gepaste zelfstandige woning aanbieden.
Huisvesting voor ouderen, maar eigenlijk voor iedereen, is een randvoorwaarde om te komen tot een zorgzame samenleving, zegt Tijmstra (CDA).
Zorgfraude
Jaarlijks verdwijnt zo'n 10 miljard euro aan publiek zorggeld door fraude. Een groot bedrag, stelt Coenradie (JA21). Dat geld terughalen moet prioriteit krijgen. Zorgfraude gaat om meer dan geld dat verdwijnt, analyseert Van Meetelen (PVV): het gaat ook over het geven van slechte zorg en het ontbreken van zorg.
Zorggeld mag nooit over de ruggen van kwetsbare mensen verdwijnen in zakken van criminelen, onderstreept Sterk. Het kabinet geeft toezichthouders meer capaciteit om vaker en gerichter te kunnen controleren en handhaven. Ook de recherche zorgfraude van de Nederlandse Arbeidsinspectie en het OM krijgen extra capaciteit, zodat fraude kan worden opgespoord en vervolgd.
Klimaat en milieu
Klimaatverandering en milieuvervuiling zijn een van de grootste bedreigingen voor de volksgezondheid, benadrukt Kostić (PvdD). Ze roept het kabinet op om het beleid aan te scherpen. De volksgezondheid kan op verschillende manieren onder druk komen te staan, erkent Hermans. Het kabinet maakt zich hard voor een gezonde leefomgeving, onder meer met de Nationale klimaatadaptatiestrategie.
Uithuisplaatsingen
Van Houwelingen (FVD) maakt zich er zorgen over dat kinderen uit huis worden geplaatst bij een ontwikkelingsbedreiging. Want dat is een "vaag criterium". Kinderen moeten zo lang mogelijk thuis blijven wonen, maar in sommige situaties is dat niet mogelijk, reageert Sterk. Het kabinet probeert met een wetsvoorstel te verduidelijken wanneer er noodzaak is tot uithuisplaatsing. Het laat zich ook adviseren door een speciaal ingestelde staatscommissie.
Het debat over de begroting begon op 14 oktober. De Kamer stemt op 27 oktober over de tijdens het debat ingediende moties en op een later moment over de begroting.
Zie ook:
- Het overzicht van de laatste debatten in het kort
- De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
- Kijk debatten terug via Debat Direct